Qoǵam • 31 Shilde, 2020

Bizdi qurtatyn «eldiń bári» degen sóz

109 ret kórsetildi

«Eldiń bári» degen sózdiń paıdasy da bar.

Ásirese, názik jandylar bul sózge qatty súıenedi.

Kúıeýine renjigen olarǵa «barlyq áıeldiń kúıeýleri sondaı, «erkekke sengenshe, eki bosaǵańa sen», «qaıtesiń endi» deı salsańyz, soǵan kádimgideı kóz jasyn tyıyp, jubanyp qalady.

 

Densaýlyǵy syr berip, qaljyraǵan dimkás janǵa «eldiń bári osyndaı aýrý, qurysyn, ýaıymdama, jazylyp ketesiń» deseńiz, óńine qan júgirip, shynymen de aıyǵyp ketedi.

Joqshylyqtan aryp-ashyp, jadap-júdep júrgen adamǵa «eldiń bári birdeı shylqa maıǵa batyp, bógip otyrǵan joq, biz de sen sııaqty «shyqpa, janym, shyq­pa» dep kúnimizdi ázer kórip júrmiz» de­seń, esin jıyp ala qoıady.

Obaly ne kerek, kádimgideı paıdaly sóz.

Biraq osy sózdiń jalǵyz-aq zııany bar jáne álgi sany kóp paıdaly jaǵyna qaraǵanda, sol zııany basymdaý.

Ol – osy tirkesti kerisinshe qoldan­sań, mystandaı mysy basyp, «О́lmes Ko­sheıdeı» kúshine enedi.

Mysal úshin qazirgi ýaqyt aǵymyn alaıyq.

Elimiz boıynsha tótenshe jaǵdaı toq­ta­­tylyp, óńirimizdegi karantın shek­teý­leri alynyp tastalynady dep asyǵa kútip júrgen jurttyń (indet juq­tyrǵandardyń sany kúrt ósip, zalaldy jerlerdiń kólemi kúrt kóbeıýi salda­rynan) jergilikti óńirlerdegi taban astynda keıinge uzar­tylyp, sozdy­ryl­ǵan karantındik talaptar júıkesin ju­qartyp bitti.

Úkimetke ókpe arta bergenshe, buǵan kináni ózimizden izdeýimiz kerek.

Biraq izdegimiz kelmeıdi. О́ıtkeni «eldiń bári» izdemeıdi.

Kóshedegi maskasyz júrgen kópshi­likti kórip, «eldiń bári maskasyz júr­gen­­de oranyp júrgeniń uıat eken» dep úıi­ńizdegi kózdiń qarashyǵyndaı saqtap otyrǵan sanaýly tumshańyzdy (bet­per­deńizdi) «únemdep», kımeı, dalaǵa shyqtyńyz.

Balkonnan qarap telmirip turǵan ul-qyzyńyzdy «eldiń báriniń balalary oınap júr ǵoı syrtta» dep, dalaǵa shyǵaryp jiberdińiz. Eldiń balala­rynyń da bári maska taqpapty.

«Eldiń bári avtokólikterimen zýyldap júr, ustap, tekserip jatqan organ ókilderi joq» dep, mashınańyzǵa bir qora adamdy salyp alyp, tabanyńyz qyshyp, biraz jerge qydyryp ta keldińiz.

Ony-muny ala salaıyn dep azyq-túlik dúkenine bas suqsańyz, bir, bir jarym metrden ara qashyqtyqty saqtap kezekte turǵan tutynýshylardyń qarasyn kórip:

– Basqa jerdegi saýda oryndaryndaǵy eldiń bári emin-erkin kirip-shyǵyp jatyr, bu ne, ózderinshe bolyp, – dep daýysyńyzdy óktem shyǵaryńqyrap, aýzyńyzdy ashqanyńyz sol-aq eken, ózderi ázer turǵan «eldiń bári» aıqaıǵa súreń qosyp, satýshynyń esin shyǵardy.

Sasqan satýshy da «eldiń bárinen asyp men qaıda baramyn» degendeı, álgi qatańdaý tártibiniń bas jibin bosatyp, jibere saldy.

Enesine jamyraǵan ýaq maldyń laq-qozylaryndaı «eldiń bári» sórege lap qo­ıyp, sapyrylysty da ketti.

Oılamaǵan jerden tekserýshiler sap ete qalyp, satýshy men dúken ıesinen bas­tap, karantındik erejeni buzǵan «eldiń bárine» aıyppul arqalatty da jiberdi...

Bazarǵa baram dep qabyn joǵaltyp kelgen Qojanasyr áıeline «Bazarda men sııaqty qap joǵaltqandar tolyp júr» dep aqtalǵan ǵoı.

«Eldiń bári» «qap joǵaltqanda» sha­lyna ursatyndaı Qojanasyrdyń kem­piri «aqymaq emes»...

Eldiń bári ótirik dep júr ǵoı dep, áleýjeliden tarap, vatsappen aralap júrgen alýan túrli «aqyl-keńesterdi» myqtap jamylyp alyp, bir-birińizge boı bermeı, tótenshe jaǵdaıdyń bitýin sabyrsyzdana kútip júrgende, karan­tı­nińizdiń quıryǵy anakondanyń uzyn­dyǵyndaı ıreleńdep shyǵa keldi.

Buǵan kim kináli?

Biz kináli emespiz.

Siz de kináli emessiz.

Ol da kináli emes.

Eshkim de kináli emes.

Jaı,..

... «eldiń bári» kináli...

 

Úmit BITENOVA,

aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi

Sońǵy jańalyqtar

Prezıdent Ahmetjan Esimovti qabyldady

Prezıdent • Búgin, 18:21

Qyzylordada eki kúnde 36 adam ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 17:51

Sora ekken turǵyn tergelýde

Aımaqtar • Búgin, 16:33

Alaqandaı Artem: 980 gramm ómir

Qoǵam • Búgin, 16:00

Arzan ton alamyn dep aldanyp qaldy

Aımaqtar • Búgin, 14:30

Uqsas jańalyqtar