Sport • 06 Tamyz, 2020

Kenjebaevtyń renishi oryndy ma?

882 ret kórsetildi

Keıingi jyldary qazaqstandyq bylǵary qolǵap sheberleri kásipqoı boksqa údere kóship jatyr. Osydan bes jyl burynǵy derek boıynsha 100-ge jýyq sportshymyz kásipqoı boksta baq synasa, búginde olardyń sany 200-den asyp jyǵylady. Boksshylardyń statıstıkasyn júrgizetin boxrec basylymynyń málimetinshe, qazirgi tańda 80-ge jýyq boksshy kásipqoı bokstan nápaqa taýyp júr.

Kollajdy jasaǵan Qonysbaı Shejimbaı, EQ

Jýyrda bokstan Qazaqstan ulttyq quramasynyń bas bapkeri Ǵalym Ken­jebaev kásipqoı boksqa eresek boks­shylardyń emes, ulttyq quramada júrgen, bolashaǵynan úmit kúttiretin jap-jas jigitterdiń ketip jatqanyna narazylyǵyn bildirdi. Bapkerdiń aıtýynsha, kóptegen talantty sportshy promoýterlerdiń jetegine erip, birneshe jyl boıǵy eńbek pen tájirıbeni joqqa shyǵarady.

– Jaqynda ǵana kásipqoı boksqa bet burǵan Bek Nurmaǵanbetti jasóspirim kezinen beri alǵa jetelep keldik. Jastar quramasynda da onyń aıaq alysyn ózim qadaǵaladym. О́z qatarlary arasyndaǵy múmkin bolǵan jarystardyń barlyǵyna qatysyp, júldemen oralyp júrdi. 2019 jyly Azııa chempıonatynda top jarǵanyn jankúıer jaqsy biledi. Biraq jaraqatyna baılanysty lısenzııalyq álem chempıonatynan syrt qalǵan. Tokıo oıyndaryna Bekzat Nurdáýletov joldama alǵan soń, Bektiń oıy ózgere bastady. Onyń ózimen de, jeke bapkerimen de sóılestim. Birazǵa deıin ony kásibı boksqa jibergim kelmedi. Olımpıadaǵa barmasa da, 2021 jyldyń kúzinde ótetin álem birinshiligine qatysyp ketkende durys bolar edi. Qandaı usynys aıtsam da, kelispedi. Sondaı-aq Talǵat Shaıken atty jas talantymyz da jaqynda kásibı boksqa ketti. Ony eki jyl boıy tikeleı ózim qadaǵaladym. Argentınadaǵy jasóspirimder Olımpıadasynyń fınalyna jetti. Ulttyq qurama sapynda alysqa baratyn jigit edi. Ol da tyńdaǵan joq. Eger olar ulttyq quramaǵa oralamyz dese, qarsy emespiz. Biraq komanda qataryna qosylý úshin ózderin dáleldeýge tıis», – deıdi bas bapker.

Bas bapker osyndaı talantty jas­tardy daıyndap shyǵý úshin qurama bapkerleriniń qajyrly eńbegi men oǵan memleket jumsaǵan qarjynyń aqtalmaǵanyna qynjylady. Sondaı-aq pisip-jetilgen boksshylardy ońaı oljalap ketetin promoýterlerdi de kinálady.

– Bir ǵana sport sheberin daıyndap shyǵý úshin alty jyl ýaqyt kerek. Al ulttyq quramaǵa qabyldanyp, oqý-jattyǵý jıyndaryna turaqty túrde qatysyp, jasóspirim kezinen bastap bilikti bapkerler nazarynda bolǵan boksshynyń dál osylaı ketip qalǵany bizge qıyn. Oǵan qanshama kúsh jumsaldy, qansha qarajat ketti. Daıyn boksshylar promoýterler úshin jaqsy oljaǵa aınalyp bara jatyr. О́zderi esh eńbek sińirmeıdi, biraq talantty sportshylardy ataqpen, aqshamen qyzyqtyryp, alyp ketedi. Árıne, kásibı boksta atoı salsa qýanamyz. Ol úshin myqty promoýterlik kompanııa artyńda turǵany durys. Áıtpese alǵashqy eki-úsh kezdesýde óte álsiz boks­shyny tópelep, keıin kórinbeı ketken boksshylar qanshama?!

Ǵalym Kenjebaevtyń suhbaty jarııa­lanǵan soń bul taqyryp áleýmettik jelide de keń talqylandy. Biri bas bapkerdi qoldasa, ekinshileri boksshylardyń tańdaýy durys ekenin aıtady. Máselen, boks jankúıeri Jankeldi Qarjan boks­shylarymyz «qapshyq» qarsylastardy jeńgenine máz bolǵansha, ulttyq qurama sapynda júre bergeni durys dep sanaıdy. «О́zinen áldeqaıda deńgeıi tómen qarsylastardy jeńgenge boksshylar da, jankúıerler de máz. Bálen jylda 20-25 jekpe-jek ótkizip, beldik almaǵany bólek áńgime... Eki jylǵa jeter ýaqytta 8 jekpe-jek ótkizip, eki tujyrymda álem chempıo­ny atanǵan ózbek boksshysyn kórgende bizdikilerdiń bosqa júr­genin jankúıerler túsingen shyǵar dep úmittenemin. Odan keıin, jerlesterimiz asynyp, taǵynyp júrgen beldikterdiń deni qurlyqtyq deńgeıdegi beldikter ekendigin jáne beldik úshin bokstasatyn reıtıngke enbegenin qalyń jankúıer uǵynsa eken...», deıdi.

Dese de boksshylardyń da aıtar óz oıy bar. Osy máselege baılanysty Bek Nurmaǵanbetke habarlasyp, onyń pikirin tyńdap kórdik. Boksshy ulttyq quramadan keter kezde eshkim renish bildirmegenin, biraq keıinnen saıtta jarııalanǵan bas bapkerdiń pikirin oqyp, Kenjebaevtyń bizge renishi bar ekenin bildim deıdi.

– Árıne, ustazymyzdyń pikirine árqashan qurmetpen qaraımyz. Ǵalym aǵaıymyzdyń da aıtyp jatqany durys. Ol kisi eń aldymen ulttyq quramany oılap aıtyp otyr. О́tkeni quramaǵa men sııaqty boksshylar kerek. О́z salma­ǵymdaǵy jigitterge sparrıng seriktes, qarsylas, básekeles bolamyn. Osyndaı báse­keles­tiktiń arqasynda ǵana boks­shylarda damý, alǵa jyljý bolady. Sonymen qatar barlyq boksshynyń armany Olımpııa oıyn­daryna budan bylaı tek 8 boksshy ǵana barady, qalǵany taǵy tórt jyldy kútý kerek. Al meniń kelesi Olımpıadany kútkim kelgen joq. Promoýterlerden jaqsy usynys túsken soń, kásipqoı boksqa aýysýdy jón sanadym. Biraq bapkerlerdi renjitip ketem degen oı bolǵan joq. Negizi aǵalarymyzdan ruqsat alyp ketken bolatynmyn», deıdi B.Nurmaǵanbet.

Sondaı-aq ol aldaǵy ýaqytta ulttyq qurama kerek qylyp, álem chempıonaty, Olımpııa oıyndaryna aparatyn bolsa, qaıta oralamyn, oǵan esh shekteý joq. Kelisimshartta eger ulttyq qurama shaqyrsa, qaıta barýyna ruqsat ekenin aıtady.

Boksshynyń bul oıyn sport jýrnalısi Bek Tóleýov ta qoldap otyr. Onyń aıtýynsha, jas boksshylardyń kásipqoı boksqa aýysyp jatqanyna federasııa men bapkerler kináli. Sondaı-aq áýesqoı bokstyń bedeli túsip bara jatqany men Olımpıadada boks básekesiniń salmaq sany azaıǵan soń ýaqyt joǵaltpaı kóp boksshy kásipqoıǵa aýysqandy jón sanaıdy deıdi.

– Kásipqoı boksqa aýysyp jatqan­dardy jaqsy túsinemin. Árıne, bizde buryn áýesqoı boksta belgili bir dárejede jetistikke jetken boksshylar kásipqoıǵa ketetin. Al qazir 20-ǵa endi tolǵan jigit­erdiń ózi áýesqoı boksty tas­tap, óz baq­taryn kásipqoıda synaýdy jón kórip jatqandary baıqalady. Osydan birneshe jyl buryn bastalǵan Amerıka qurlyǵyndaǵy tendensııa bizge de keldi. Ol úshin qazaq boksshylaryn kinálaı almaımyn. Sebep kóp. Birinshiden, áýesqoı bokstyń bedeli túsip barady. Olımpııa oıyndaryna bir elden 8 boksshy ǵana bara alady. Quramada joldama alyp qoıǵandar belgili. Bek Nurmaǵanbet mysaly, 81 kıloda Olımpıada joldamasyn jeńip alǵan Bekzat Nurdáýletovtiń sparrıng qarsylasy bolyp júre bergim kelmeıdi dep otyr. Qazir jastardyń kózqarasy ózgergen. Bolashaqtaryn oılaıdy, tabys tapqylary keledi. Promoýterler jaqsy aqshamen qyzyqtyrady. Olarǵa uzaq merzimdi joba bolý úshin jastar qajet. Kezinde boksshylar óz kezegin kútip júre beretin. 2000 jyly Sıdneı Olımpıadasyna 57 kıloda Bekzat Sattar­hanov bardy, odan jasy úlken Galıf Jafarov elde qaldy. Biraq Galıf bosań­symaı óz kezegin kútti. Bekzat qaıtys bolǵan soń, osy salmaqtyń kóshbasshysyna aınaldy. Qatarynan eki álem chempıonatynda júlde alyp, Afıny men Beıjiń Olımpıadasyna qatysty. Al qazir bári basqasha. Sondyqtan jas boksshylardyń kásipqoı boksqa aýysyp jatqanyna qarsy emespin. Al olardy ustap qala almaı jat­qan bapkerlerdiń renishine qatysty aıtarym, buǵan federasııa men ózderi kináli.

Árıne, talantty boksshylardyń áli talaı bıikti baǵyndyratyn jastarynda kásipqoı boksqa ketip jatqany ókinishti. Biraq árkimniń óz tańdaýy bar jáne oǵan qur­metpen qaraý kerek. Bálkim, olar ká­sipqoı boksqa aýysyp, ulttyq qurama qataryna kire almaı júrgen boksshyǵa úmit syılaǵan shyǵar. Áıtpese qanshama myqty boksshylar kásipqoı boks bylaı tursyn, ulttyq qurama múshesi atana almaı qolǵaptaryn shegege ilip jatyr.

Sońǵy jańalyqtar

Oralda "Juban" qoıylymynyń premerasy ótti

Rýhanııat • Búgin, 10:20

Búgin – Eńbek kúni

Qazaqstan • Búgin, 09:20

Shekten shyqqan ahýal joq

Aımaqtar • Keshe

Atyraýda egiz ul aman-esen tabyldy

Aımaqtar • 25 Qyrkúıek, 2020

Shymkentte karantındik shekteýler 12 qazanǵa deıin uzartylady

Ońtústik Qazaqstan • 25 Qyrkúıek, 2020

Atyraýda jol boıynda traktor aýdaryldy

Aımaqtar • 25 Qyrkúıek, 2020

Qostanaı oblysynda qus fabrıkasy ashylady

Aımaqtar • 25 Qyrkúıek, 2020

Or ózenin ortaıtyp otyrǵan kimder?

Vıdeo • 25 Qyrkúıek, 2020

Shyǵysta jazýshy músini tuǵyrǵa qondy

Rýhanııat • 25 Qyrkúıek, 2020

Uqsas jańalyqtar