Ekonomıka • 08 Qyrkúıek, 2020

Foodservice naryǵynan ketkender kóbeıdi

5 ret kórsetildi

Álemdik ekonomıka úshin bıyl kútpegen soqqylar kóp boldy. Pandemııanyń saldary bıznestiń kóptegen mańyzdy salalaryn eseńgiretkeni anyq. Árıne, bul Qazaqstanǵa da qatysty. Jýyrda ABR meıramhanalar jelisiniń negizin qalaýshy Asqar Baıtasov Forbes.kz-ke bergen suhbatynda qoǵamdyq tamaqtaný naryǵyndaǵy beldi oıynshylardyń qatary áldeqaıda azaıatynyn aıtty.

– Bizdiń saladaǵy jaǵdaı óte kúrdeli. Eki aıdan astam ýaqyt qatań karantınde boldy. Keıin karantın sharalary biraz jeńildetilgenimen, shekteý sharalary báribir jalǵasty. Birinshi kezekte qoǵamdyq tamaqtaný oryndaryna kelýshi adamdardyń sany shektelgeni jáne jumys ýaqytynyń qysqarǵany qatty soqqy boldy. Bul bıznestiń ekonomıkalyq jaǵynan tıimdi jumys isteýine keri áser etti, – deıdi bıznesmen.

Úlken meıramhanalarǵa 300-400 adamǵa deıin syıatyny belgili. Al karantın talaptary boıynsha jazǵy terrasalarǵa 30 adamnan artyq kire almaıdy. Iаǵnı iri qoǵamdyq tamaqtaný oryndaryna kelýshilerdiń qatary 10 ese azaıdy degen sóz. Pabtar men barlar úshin jumys ýaqytynyń 2-3 saǵatqa qysqarǵanynyń ózi tabys kóleminiń aıtarlyqtaı azaıýyna ákeldi. 

– Koronavırýstyń taǵy bir tolqyny bola qalsa, onda taǵy da oryn sanyn shekteý talaby engiziletin shyǵar. Jazda adamdardy terrasaǵa otyrǵyzýǵa bolady, al sýyq túsken soń jabyq ǵımarattarǵa talapqa saı jaıǵastyrý qıynǵa soǵady. 30-50 adamdyq orynmen jumys isteý tıimdilikti tómendetedi, biz «mınýsqa» ketemiz, – deıdi kásipker.

Taǵy bir aıta keterligi, qoǵamdyq azyq-túlik nysandarynyń basym kópshiligi ǵımaratty jalǵa alyp otyr. Buǵan deıin jalǵa berýshiler birqatar jeńildikter jasady. Biraq bulaı jalǵasa bermeýi múmkin, sebebi jalǵa berýshilerdiń de negizgi tabys kózi osy. Kásipkerlerdiń kópshiliginiń bankterdiń aldynda bereshegi bar.  Salyqty tóleý merzimi shegerilgenimen, restoratorlar úshin ol onshalyqty úlken kómek deýge bolmaıdy. Sol sebepti jyl basynan beri respýblıka boıynsha foodservice naryǵynyń aýqymy 15-20 paıyzǵa deıin azaıyp ketti. Qysqa salym lokdaýn jalǵassa, naryqtaǵy oıynshylardyń úshten biriniń bıznesi jabylyp qalýy ábden múmkin. Bul foodservice salasyndaǵy kásipkerlerdiń ǵana emes, sondaı nysandarda jumys istep júrgen ondaǵan myń adamnyń tabysy azaıady degen sóz.

Degenmen Asqar Baıtasov qalyp­tasqan jaǵdaıdy óziniń nysandaryn zamanaýı trendterge beıimdeýge paıdalanǵan kásipkerler de az emes ekenin aıtty. Kompanııalar birqatar sıfrly ónimderin, birinshi kezekte azyq-túlikti aparyp berý jelisin qurýdy qolǵa alǵan. Pandemııaǵa deıin ABR sııaqty kompanııalar onlaın servısin damytýdy 2-3 jylǵa josparlaǵan eken. Lokdaýn bastalǵan kezde sıfrlandyrý prosesin tezdetip júzege asyrýǵa týra kelgen. Sóıtip az ýaqyt ishinde onlaın jetkizý qyzmeti osy tektes kompanııalardyń basym salasyna aınalyp shyǵa keldi.

Naýryz aıynda bastalǵan ka­rantın sharalary jaz ortasyn­da jeńildetilgenimen, tamyz aıy­nyń basynda qaıta kúsheı­til­geni málim. 17 tamyzǵa deıin sozyl­ǵan shekteýlerdiń birazy qazir de jalǵasýda. Dámhanalar men meıram­hanalarǵa, basqa da nysan­darǵa ashyq aspan astynda nemese ja­byq jerde 30 adamǵa deıin ju­mys isteýge ruqsat berilgen. Jaz­dyq oryndarda kelýshiler sanyna shekteý qoıylmaıdy. Alaıda áleý­mettik qashyqtyqty saqtaý talaby eskerilýge tıis. Qoǵamdyq tamaqtaný oryndarynda áleýmettik qashyqtyq  ár ústeldiń arasynda 2 metrden kem bolmaýǵa tıis. Al oryndyqtardyń arasy 60 santımetrden jaqyn bolmaýy kerek.

Jalpy, foodservice pandemııaǵa deıin elimizde eń qarqyndy damyp kele jatqan salalardyń biri bolǵanyn aıta ketý kerek. Almaty, Nur-Sultan, Shymkent, Qaraǵandy, Aqtóbe syndy halqy kóp shaharlarda qoǵamdyq tamaqtaný oryndarynyń sany 2019 jyldyń qańtar aıymen salystyrǵanda bıylǵy qańtar aıynda 18 paıyzǵa jýyq kóbeıip, 10 myńǵa jýyqtaǵanyn aıtsaq ta jetkilikti. Ásirese Almaty qalasyndaǵy ósim 20 paıyzǵa jýyqtap, respýblıka boıynsha aldyńǵy orynǵa shyqty.

Joǵaryda aıtylǵan eń iri 5 qaladaǵy fresh-bar, shaǵyn kofehana, sýsyn satatyn avtomaty bar nysandardyń jalpy sany 4 myń 397-den asady. Eń jyldam kóbeıip kele jatqan nysandardyń qatarynda sýshı, kondıterlik oryndar, pısserııalar bar. Olardyń qatary jyl saıyn shamamen 39 paıyzǵa deıin kóbeıedi.

Sońǵy jańalyqtar

Vırýs mýtasııaǵa ushyrady

Koronavırýs • Keshe

Munaılyda gıdroponıka salasy damyp keledi

Aımaqtar • 30 Qazan, 2020

Elordada kottedjde bolǵan órt sóndirildi

Aımaqtar • 30 Qazan, 2020

Elordada 1700-den astam jumys orny quryldy

Aımaqtar • 30 Qazan, 2020

Uqsas jańalyqtar