Fýtbol • 14 Qyrkúıek, 2020

Ulttyq quramada ulanymyz nege joq?

43 ret kórsetildi

Fýtboldan Qazaqstan quramasy Ulttar lıgasyndaǵy ekinshi kezdesýin ótkizdi. Almatydaǵy Ortalyq stadıonda Belarýs quramasyna qarsy oıynda taǵy jeńildik. Jalpy, biz Belarýs quramasyn jeńip kórgenimiz joq. Osymen úshinshi ret jeńildik. Bir ret teń túskenbiz.

Ortalyq stadıonda ótken oıyn 1:2 esebimen aıaqtaldy. Ýys­­­­ta turǵan bir upaıdan oıyn­nyń sońynda aıyryldyq. Qor­ǵaýshynyń qateliginen dop so­ǵyldy. Qaqpashy eshteńe isteı almaı qaldy. Ádette, bizde qaq­pashylar kóp qatelik jiberip jatýshy edi. Bul joly qaqpany kúzetken Stas Pokatılovty kiná­laı almaımyz. Birinshi engen golda da onyń aıyby azdaý.

Biz shaǵyn maqalamyzda qor­ǵaýshylar týraly emes, qaq­pa­shy­lar týraly sóz etkimiz kelip otyr. Qurmetti oqyr­­man, siz sońǵy ret Qazaq­stan qu­­ra­masyn qazaq qaq­pashysy qashan qorǵaǵanyn bilesiz be? Oılandyratyn suraq, ıá?

О́tken ǵasyrda fýtbol kórgen kisimen sóılesseń, «Qaırattyń» dańqty qaqpashysy Quralbek Ordabaev týraly aýzynyń sýy quryp aıtady. Ras, myqty qaq­pashy boldy. 11 metrlik aıyp dobyn qalaı keremet qaıtaratyn edi! Qazir sol Quralbek aǵanyń izbasarlary joq sııaqty kórinedi. Buryndary solaı edi, dál qazir bar. Biraq olarǵa bapkerler kóp kóńil bólmeı jatqan sekildi.

Qazaqstan ÝEFA-ǵa 2002 jy­ly múshe boldy. Sol ýaqyttan beri biz qaqpany kúzetken jigit­terdi túgendep kórdik. Qazaq ji­gi­tin áreń taptyq. Bir ret qana Qa­zaq­stan quramasynyń qaqpasyn qazaq qaqpashysy qorǵaǵan...

2002 jyly birinshi nómirli qaqpashymyz Iýrıı No­vıkov boldy. Osy jyly bizdiń qurama Latvııamen jáne Esto­nııa­men kezdesý ótkizdi. Eke­ýin­de de qaq­pamyzdy Novıkov qorǵady.

2003 jyly Novıkovtyń qasy­na Sergeı Boıchenko men Andreı Morev sekildi qaqpashylar qo­syldy. Birinshisi eki kezdesýge qa­tyssa, ekinshisi bir ret oınady. Al Iýrıı bolsa, alty ret negizgi qu­ram­da shyqty. 2004 jyly No­vıkov (6), Boıchenko (3), Morev (2) qaqpaǵa turdy.

2005 jyly Davıd Lorııanyń dáýiri bastaldy. Degenmen ol qura­maǵa kele salyp negizgi qaq­pashy bolmady. Novıkov ekeýi almasyp turdy. Osy jyly Lo­rııa (4), Novıkov (4) jáne Alek­sandr Mokın (1) sekildi jigitter qaqpamyzdy kúzetti. 2006 jyly Lo­rııa segiz kezdesýde shyqsa, No­vıkov 3 oıynda óner kór­setti.

2007 jyly elimizdiń fýtbol basshylary jańalyq ash­qysy kelip, Jasulan Dekhanov degen qaq­pashyny qatarǵa qosty. Ol sol jyly Qazaqstan azamaty atanyp, Qyrǵyzstanmen bolǵan kezdesýde alańǵa shyqty. Keıin bildik. Bul jigit qazaq emes eken. Shyn esimi – Jasýr Narzıkýlov. Qazir «Atyraýda» oınaıdy. Jal­ǵan qujat jasatqan ǵoı. 2007 jyldan bastap úsh jyl Lorııa negizgi qaqpashymyz boldy. Ol 2007 (13), 2008 (6) jáne 2009 jyl­dary (2) alańǵa shyqty. Lo­rııaǵa osy jyldary Aleksandr Mo­kın básekeles boldy.

2010 jyly Andreı Sıdel­nıkov degen qaqpashy shyqty. Máskeýlik «Spartak» klýbynyń túlegi Qazaqstan aza­mat­tyǵyn alyp, úsh jyl qura­mamyzda oınady. Sondaı-aq osy jyldary Roman Nesterenko (2), Vladımır Logınovskıı (2), Anton Sırın (1) degen qaqpashylar qurama qaq­pasyn kúzetti.

Al 2012 jyly Almat Bekbaev degen baýyrymyz quramaǵa sha­qyrtý alyp, bir oıynǵa qatys­ty. Almatyda Qyrǵyzstan qura­ma­symen bolǵan joldastyq kezdesýde Almat alańǵa shyqty. Bul Bek­baev­tyń ulttyq quramadaǵy bi­rin­shi ári sońǵy oıyny edi. Sońǵy bolyp Qazaqstan qura­masynyń qaqpasyn kúzetken qazaq jigit te osy Almat bolatyn.

Sodan soń «Astana» qaqpa­shysy Nenad Erıch elimizdiń aza­mattyǵyn aldy. Ol da biraz óner kór­setti. Keıin qaqpamyzdy Stas Pokatılov qorǵaıtyn boldy. Qa­zir negizinen «Qaırattyń» sol qaq­pa­­shysy oınap júr. Arasynda Vladımır Plotnıkov, Dmıtrıı Nepogodov, Igor Shaskıı degen oıynshylar ara-tura alańǵa shyǵyp turady.

Mine, quramamyzdaǵy qaq­­­pa­shy­lardyń jaǵdaıy osyn­daı. Shyny kerek, qazir myq­ty bir qaq­pashyǵa zárýmiz. Qazaq­stan chem­­pıonatynda oınaıtyn ko­man­da­lardan qazaq qaqpashysyn sırek kezdestiresiz.

«Astanada» Nenad Erıch, «Qaı­ratta» Stas Pokatılov, «Tobylda» Igor Shaskıı men Aleksandr Mokın, «Qaısarda» Aleksandr Grı­gorenko men Marsel Islam­kýlov, «Oqjetpeste» Iаroslav Ba­gınskıı, «Shahterde» Davıd Iýr­chenko, «Qyzyljarda» Mı­ros­lav Lobansev pen Anton Sı­­rın, «Kaspııde» Marko Mı­loshevıch, «Jetisýda» Almat Bek­baev pen Andreı Shabanov, «Tarazda» Muhamedjan Seısen men Djýrahan Babahanov, «Or­dabasyda» Vladımır Plotnıkov pen Bekhan Shaızada oınaıdy.

Sońǵy úsh klýbta ǵana qazaq qaqpashylary bar. Keıbiri tipti shet elden aldyrǵan.

Qazaqstan jastar quramasynda eki qazaq qaqpashy oınaıdy. Olar – Muhamedjan Seısen men Bekhan Shaızada. Oıyndary jaman emes. Eki jigit te birtindep ko­man­da­larynyń negizgi qaq­pa­shy­syna aınalyp keledi. Endigi úmit te solarda.

Sońǵy jańalyqtar

Ottekti gazdandyrýdan taryqpaýǵa tıispiz

Medısına • Búgin, 07:46

Shyǵysta shekteý sharalary engizildi

Aımaqtar • Búgin, 07:44

Yqtımaldyny yqtyrýdyń joly bar

Qoǵam • Búgin, 07:42

Qaýipti indetke qarsy qamdanys

Koronavırýs • Búgin, 07:40

Ulttyń jańa bolmysy

Pikir • Búgin, 07:35

PIK-tiń ornyna – jańa uıym

Aımaqtar • Búgin, 07:27

Demografııalyq ósimge ne kedergi?

Qoǵam • Búgin, 07:25

Ekinshi tolqynǵa erekshe daıyndyq

Álem • Búgin, 07:23

Rýhanı kelisim – beıbitshilik negizi

Rýhanııat • Búgin, 07:22

Qaýipti vırýs shabýyl jasady

Tehnologııa • Búgin, 07:09

Kıberqaýipsizdik týraly málimdedi

Tehnologııa • Búgin, 07:08

Kýálikti úıge jetkizip beredi

Qoǵam • Búgin, 07:06

Qostanaı «aqyldy» qalaǵa aınalady

Aımaqtar • Búgin, 07:02

Biri ketip, ekinshisi keldi

Hokkeı • Búgin, 07:00

Jańa salmaq qosyldy

Kásipqoı boks • Búgin, 06:59

Aqqýlardan taraǵan aýrý

Qoǵam • Búgin, 06:59

Móldirbulaqtyń kózin ashty

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Munaıshylardyń qamqorlyǵy

Qoǵam • Búgin, 06:46

Qaıta óńdeý salasyna qoldaý kórsetedi

Ekologııa • Búgin, 06:43

Lomachenko-Lopes: jastyń aty jas eken

Kásipqoı boks • Búgin, 06:28

Jigitter julqynyp tur

Sport • Búgin, 06:26

Adamzat aqyl-oıynyń alyby

Rýhanııat • Búgin, 06:22

«Mamandyǵym – qutqarýshy!»

Qoǵam • Búgin, 06:13

Úzdikter el namysyn qorǵaıdy

Sport • Búgin, 06:07

Qyzylordada 19 toı toqtatyldy

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar