Medısına • 30 Qyrkúıek, 2020

Sırek kezdesetin aýrýmen aýyratyn balalar kómekke muqtaj

65 ret kórsetildi

Elimizde sırek kezdesetin, genetıkalyq aýrýlarmen aýyratyn balalar máselesi eshqashan qoǵam nazarynan tys qalǵan emes. Atap aıtqanda, azamattyq qoǵam ókilderi, úkimettik emes uıym músheleri men qoǵamdyq qorlar, óńirlerdiń densaýlyq saqtaý basqarmalarynyń ókilderi orfandyq aýrýlary bar balalardy dári-dármekpen qamtamasyz etý problemalaryn kóterip keledi.

Osyǵan sáıkes, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetinshe, sırek kezdesetin aýrýlar 100 myń turǵynǵa shaqqanda 1 jaǵdaıdan kóp emes dep sanalady. Barlyǵy tizimge 59 nozologııa kiredi. 2020 jyldyń 25 qyrkúıegi boıynsha esepte 13 863 bala tur.

Onyń ishinde 8 175 bala ortalyq jáne perıferııalyq júıke júıesi aýrýlarymen aýyrady.

Ár túrli onkologııalyq jáne gematologııalyq aýrýlar-1 724 bala bolsa, endokrındik aýrýlary bar 1 356 bala bar.

Qazaqstanda 18 mln. halyq bar bolsa, statıstıka boıynsha býllezdi epıdermolızi bar 180 bala bolýy tıis.

Osyǵan sáıkes, «Kobelek Balalar» qoǵamdyq qory sırek kezdesetin genetıkalyq aýrýy bar balalarǵa – býllezdi epıdermolızge jan-jaqty kómek kórsetýmen aınalysyp keledi. Búginde qorda 85 bala bar, onyń 72-si 18 jasqa deıingi balalar. Mundaı balalar mehanıkalyq jaraqattarǵa, terige óte sezimtal bolǵandyqtan "kóbelekter" dep atalady. Bul genetıkalyq aýrý. Bizdiń elimizde mundaı aýrýdy dıagnostıkalaý máselesi jolǵa qoıylmaǵan.  

Jalpy, barlyq 59 orfandyq aýrý osyǵan uqsas másele. Barlyq naýqastar ártúrli dıagnozdarmen júredi. Sebebi genetıkalyq taldaý ornatylmaǵan. Dári-dármekpen qamtamasyz etýdiń basty problemasy qajetti preparattarda tirkelýdiń bolmaýy.

- Biz úsh jyl boıy memleket tarapynan "kóbelek" balalardy qamtamasyz etip kelemiz. 2019 jyly kóbelek balalar memleket qoldaýyna ıe boldy.  Biraq,  2020 jyldan bastap barlyq kepildendirilgen medısınalyq kómek tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemin bekitý týraly №666 buıryq negizinde ortalyqtandyryldy.

Nátıjesinde, balalar tańý materıaldarynsyz qaldy. Barlyq qajetti materıaldar qyrkúıek taýsyldy. Sol sebepti qoǵam belsendileri jýyrda Densaýlyq saqtaý mınıstri A.Soı osy másele boıynsha onlaın baılanysqa shyǵyp, talqylaý jasady. Balalardy emdeý úshin ruqsat etilgen tizimde joq arnaıy dári-dármekter qajet. Osy sebepti preparattar bir rettik partııalarmen ákelinedi.

Sheteldik farmasevtıkalyq óndirýshiler Qazaqstanda dári-dármekterdi turaqty negizde tirkeýge asyqpaıdy. Olar úshin tirkelý kýáligin alýǵa qyrýar  ýaqytty jumsaý tıimdi emes, ol ózin aqtamaýy múmkin. Bul basqa genetıkalyq aýrýlardy emdeýge qajetti barlyq dári-dármekterge qatysty.

Sonymen qatar, balalarǵa kún saıyn ekinshi teri sııaqty tańý kerek. Birqatar sheteldik farmasevtıkalyq óndirýshiler rebrendıngke daıyndalýda, bul dári-dármekterdi alý jáne tirkeý prosesin keshiktiredi. Sonyń sebebinen, balalar kúte almaıdy.

Jalpy aıtqanda, búginde kem degende bir balaǵa aı saıyn 300 myń teńge jaqpa maı qajet, oǵan qosa sılıkon negizinde tańýǵa alýǵa aı saıyn mıllıon teńgedeı qajet. Bul jylyna orta eseppen 14-15 mln teńgeni quraıdy. Barlyǵy 85 bala úshin qorǵa bir jylǵa 250 mln teńge qarajat tabý kerek. Bul tek qalǵan bóligin eseptemegende ǵana. Balalardyń ata-analary mundaı shyǵyndardy kótere almaıdy, sebebi, olardyń kóbi jalǵyz basty analar.

Eger buryn orfandyq aýrýlary bar balalar 5 jasqa deıin ǵana ómir súretin bolsa, búginde olardyń ómirin uzartýǵa múmkindik bar.

 

Baqyt Baıǵalıeva,

«Kobelek Balalar» qoǵamdyq qorynyń prezıdenti

Sońǵy jańalyqtar

Namysyn tý etken

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar