Tanym • 14 Qyrkúıek, 2023
Áldebir saıttan álem jańalyqtaryn oqyp otyryp, BUU-nyń «Jahandyq jylyný bitti, endi jahandyq qaınaý bastalady» degen pikirin oqydym. Ańdasaq, bul – adamzatqa úlken eskertý. Jyl saıyn jaz bastalysymen álemde qanshama orman men jaıylym órtke oranyp, onsyz da tozyp jatqan tabıǵat odan saıyn búlinip, Jer-Ananyń júregi jaralanady. Osydan on shaqty jyl buryn álem ǵalymdary adamzat bolashaqta jahandyq jylynýdan zardap shegetinin aıtyp, dabyl qaqty. Japan dalada boztorǵaıdyń shyrylyn eshkim estimeıtini sııaqty, álgi ǵalymdardyń da eskertýin estigen qulaq az bolǵan syńaıly.
Tanym • 22 Maýsym, 2023
Ǵylymnyń bir aty – izdenis. О́tken ǵasyrlarda bizdiń dalamyzǵa kimder kelip, kimder ketkeni týraly izdenisimiz nátıjeli bolyp jatyr. Búgin biz Sven Andres Hedın (1865-1952) jáne onyń «Azııa arqyly» atty saıahat kitaby týraly aıtamyz. Eń aldymen, biz Sven Hedınniń kim ekenin oqyrmanǵa tanystyra keteıik. Jer-jahanǵa aty tanys shved geografy, topograf, zertteýshi ǵalym jáne saıahatshy Sven Anders Hedın ómirinde otyzdan astam kitap jazǵan óz zamanynyń zııalysy bolatyn. Tipti ol óz shyǵarmalarynyń ıllıýstratory da boldy. Nebári 15 jasynda Hedın Soltústik teńiz jolyndaǵy alǵashqy navıgasııasynan keıin Arktıka zertteýshisi Adolf Erık Nordenskıoldtiń óz ortasyna aman oralǵan sátine kýá bolady. Áne, sol sátten bastap jas Svenniń zertteýshi bolýǵa ańsary aýady. Nemis geografy jáne qytaıtanýshy Ferdınand Freıher von Rıhthofenniń jetekshiligimen keı zertteýleri onyń Germanııaǵa degen súıispenshiligin oıatyp, Azııanyń jumbaqqa toly aımaqtaryn zertteý úshin Ortalyq Azııaǵa ekspedısııa jasaýǵa nıettenedi. Kóp ótpeı ol doktorlyq dárejesin alyp, birneshe til men soǵan baılanysty dıalektilerdi úırenedi. Parsy dalasyna eki ret saparǵa shyqqannan keıin onyń oıy men kózqarasy túbegeıli ózgeredi. Tipti ol geografııalyq zertteý ádisnamasymen tanysýǵa osy saladaǵy zertteýlerdi jalǵastyrý týraly ustazy Ferdınand fon Rıhthofenniń keńesine qulaq asqan joq.
Suhbat • 16 Maýsym, 2023
Oljas SÁKENOV: «Bolashaq» – eldiń brendi
Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary elimizdiń ekonomıkasy damyp, bir arnaǵa túspese de, sol tusta bilim men ǵylymǵa kóńil bólinip, elimiz jastarynyń damyǵan elderde bilim alyp, otanymyzdy damytýǵa óz úlesterin qosýǵa jigerlendirildi. Áne sol tusta otandyq tańdaýly bilim jobasy «Bolashaq» baǵdarlamasy jarııalandy. Sodan beri otyz jyl ótip, 12 myńnan astam jas mamandar álemniń úzdik ýnıversıtetterinde bilim alyp, el ekonomıkasy men qoǵamynyń damýyna tyń serpin berdi. «Bolashaq» Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵynyń Basqarma tóraǵasy Oljas Sákenov bizge bergen suhbatynda ortalyqtyń keshegisi men búgini, aldaǵy jospary jáne elimiz jastarynyń bilim deńgeıi týraly aıtyp berdi.
Tanym • 14 Maýsym, 2023
Elle Maılarttyń Túrkistan sapary
Sheteldik saıahatshylardyń qazaq dalasyna jasaǵan alýan túrli saparlary týraly serııaly maqalamyzdy búgin shveısarııalyq avantıýrıst, saıahatshy, jazýshy, fotograf Ella Maılarttyń «Túrkistan ólkesi» atty kitaby jóninde jarııalanymmen jalǵastyramyz.
Rýhanııat • 14 Maýsym, 2023
Aǵylshyndarda «Rım shahary bir kúnde salynǵan joq» degen jaqsy sóz bar. Qatelespesek, bul sózdiń arǵy-bergi adamzat qoǵamynda ómir súrip kele jatqanyna talaı ǵasyr boldy. Ár sózdiń kıesi bolatyny sııaqty, onyń áý bastaǵy ıesi de bolary sózsiz. Atalǵan aldarqatpa sózdi sol kezdegi áldebir bılik basyndaǵy bireý nemese erteńinen úmit úzbegen bir armanshyl adam aıtqan shyǵar, bári de múmkin. Osy sózge qazaqtyń «budan jaman kúnde de toıǵa barǵanbyz» degen táýbeli pikiri saı keledi. Nege deseńiz, ekeýiniń de taban tirer tııanaǵy – kóńil tórkini. Ekeýi de adam balasyn aldaýsyratyp, alǵa súıreıdi, jeteleıdi.
Tarıh • 08 Mamyr, 2023
Ataǵy jer jarǵan, qalamgerler «Hem» dep ataǵan Ernest Hemıngýeımen sońǵy ret tildesken kisiniń esimi – Sven Brıkerts. Ol jazýshymen tildesip qalý úshin kóp izdengen, tipti birneshe ret meselesi qaıtqan jýrnalıstiń biri. Ol osy bir suhbat úshin Kenııanyń Keı-Ýestine, Parıjge, Pamplonaǵa barýdan da esh eringen emes. Sosyn olar «Pappı alabuǵasy» atty kishkentaı balyq taǵamdaryn ázirleıtin meıramhanada kezdesýge kelisedi.
Abaı • 03 Mamyr, 2023
Jýyq jyldardan beri shetelde qazaq mádenıeti ortalyqtary ashylyp, sol arqyly elimizdiń mádenıeti men ádebıetin, salt-dástúrin ózge elderge nasıhattaý, tanystyrý jumystary júrgizilip keledi. Bul ortalyqtardyń birazy tyńǵylyqty túrde halqymyzdyń mádenıetiniń keregesi keńeıýine septigin tıgizip júrgeni anyq. Solardyń biri – AQSh astanasy Vashıngton qalasyndaǵy Abaı ortalyǵy.
Ǵalym • 05 Sáýir, 2023
Teńizdegi tirshiliktiń tamyrshysy
Bizdiń búgingi keıipkerimiz, jas ǵalym Altynaı Qaıdarova – elektronıka jáne kompıýterlik ınjenerııa boıynsha PhD, Kaspıı ıtbalyǵyn zertteý jáne ońaltý ortalyǵynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. Ol qazir áriptesterimen birge teńiz janýarlaryn baqylaýǵa arnalǵan arnaıy kópfýnksııaly sensorlar ázirleýmen aınalysady. Qurylǵy janýarlardyń dene temperatýrasyn, tipti olardyń qorshaǵan ortadaǵy kúızelis deńgeıi men jyldamdyǵyn qadaǵalaýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar atalǵan ázirlemeniń kómegimen sırek kezdesetin sútqorektilerdiń qonys aýdarýy týraly málimetter jınalady.
Ǵylym • 27 Naýryz, 2023
Ǵylymy ozyq memlekettiń órisi keń
Qoǵamnyń qozǵaýshy kúshi – ǵylym men ekonomıka. Memlekettiń damýy da ulttyq ǵylym kókjıeginiń keńeıýine baılanysty. Qýanarlyǵy, qazir osy salaǵa dendep kirip, ǵylymı bilimin shyńdap, óz salasynyń maıtalman mamany bolýǵa umtylǵan jastar kóbeıip keledi. Olardyń álemniń ár qıyrynan bilim alyp, tájirıbesin elimizdiń ǵylymyn damytýǵa baǵyttaıtyny qýantady.Osy oraıda otandyq ǵylymnyń qazirgi jaı-kúıi men keleshegin baǵamdaý maqsatynda dóńgelek ústel uıymdastyrǵan edik. Oǵan Londondaǵy «HEAD Aerospace Group» kompanııasynyń kommersııalyq dırektory Sapar SATAI, Prezıdenttik jastar kadrlyq rezerviniń ókili, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti Bıomedısına ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń dırektory Álibek YDYRYSULY, Nazarbayev University Energetıkalyq ǵarysh zerthanasynyń postdoktoranty, Halyqaralyq astronomııa odaǵynyń múshesi Bekdáýlet ShÚKIRǴALIEV qatysyp, oı-pikirin ortaǵa saldy.
Suhbat • 21 Naýryz, 2023
Kerolaın SEVIDJ: Qazaq mádenıetine qyzyǵamyn
Qazir qazaq tilin úırenip, ony kúndelikti turmysta qoldanatyn shetel azamattarynyń qatary kóbeıip keledi. Solardyń ishinde jóni bólek bir jan bar. Keıipkerimiz – AQSh-tyń Almatydaǵy bas konsýly Kerolaın Sevıdj hanym. Bizge bergen suhbatynda ol qazaq tilin úırenýdiń mańyzdylyǵy, onyń jumysyna tıgizgen oń áseri jáne Konsýldyqtyń qazaq mádenıeti týraly aldaǵy ýaqytta uıymdastyryp jatqan is-sharalary týraly aıtyp berdi.
