Dúısenáli ÁLIMAQYN
Dúısenáli ÁLIMAQYN«Egemen Qazaqstan»
144 materıal tabyldy

Ýnıversıtet • 20 Naýryz, 2025

Sýperkompıýterdi tizgindegen

Byltyr Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnı­versı­tetiniń 90 jyldyq mereıtoıy aıasynda Ortalyq Azııanyń qýatty sýperkompıýteri osy oqý ornyna ornatyldy. Bazargúl Mátkerimqyzy – osy qurylǵyny emin-erkin meńgerip, onyń qyry men syryn stýdentterge úıretip júrgen bilikti oqytýshynyń biri.

Ádebıet • 07 Naýryz, 2025

Kún túbine jortqan jyrlar

Ýaqyt ilgerilep, zaman aýysqan saıyn qudiretti poezııanyń kóshi de san túrli taraýǵa tústi. Al búginde «árkimniń talasy bar» óleń ólkesinde ár aqyn ózinshe jortyp keledi. Bir toby keshegi ulylar iz qaldyrǵan qazaqy qara óleńniń jotasynda tur. Endi bireýleri – «aq óleń jazamyz» degen toptyń ókili. Demek qazirgi óleń ólkesinde aq pen qara da qosa júr. Bul – óz aldyna bólek taqyryp. Al bizdiń aıtpaǵymyz, qazaq poezııasynyń qara óleń kóshindegi talantty aqynnyń biri – Erbol Alshynbaıdyń poe­zııasy haqynda.

Basylym • 07 Naýryz, 2025

Gonkong jýrnaly Ulyqbek aqyn týraly

Keıingi kezderi elimizdiń ádebı tynys-tirshiliginde aıtarlyqtaı jańalyqtar bar. Sonyń biri – Memlekettik syılyqtyń laýreaty, aqyn Ulyqbek Esdáýlettiń ómirbaıany men sýreti «Gonkong ádebıeti men óneri» jýrnalynyń muqabasyna basylypty. Atalǵan alpaýyt basylym 2025 jyldyń birinshi sanyn Ulyqbek Esdáýlettiń shyǵarmashylyǵyn nasıhattaýmen bastaǵany – ádebıetimiz úshin úlken jańalyq.

Suhbat • 04 Naýryz, 2025

Jın Noda: Qazaq handary men Sın ımperııasynyń baılanysy tym tereń

О́tken jyly qolyma Tokıo shet tilder ýnıversıtetiniń professory Jın Nodanyń «Reseı men Sın ımperııalary arasyndaǵy Qazaq handyqtary: XVIII-XIX ǵasyrlardaǵy Ortalyq Eýrazııa halyqaralyq qatynastary» atty zertteý eńbegi tústi. О́z tarıhymyzǵa qatysty bolǵan soń, bir demmen oqyp shyqtym. Atalǵan kitapta qazaq hany Abylaı men ózge sultandardyń Sın ımperatoryna jazǵan hattary týraly baıandalady. Jaqynda Jın Nodamen habarlasyp, kókeıimizde júrgen suraqtardy qoıdyq.

Tanym • 28 Aqpan, 2025

Aýstralııa gazetteri qazaqtar týraly ne jazdy?

Zertteý taqy­ry­bymyzǵa baılanys­­ty muhıttyń arǵy ja­ǵynda, AQSh-ta túrli kitap­hana­lardy aqtaryp, arhıvterge barǵanda eleýsiz qaldyra al­maıtyn san túrli qyzyqty máli­met kezdestirdik. Solardyń biri – sonaý alystaǵy Aýstralııa gazet­terindegi ultymyz týraly jazbalar. Osy oraıda 1850 jyldan 1901 jylǵa deıin jaryq kórgen Aýstralııadaǵy «The Northern Herald», «Tribune», «The Menzies Miner» gazeti men Sıdneıden shyǵatyn «Mirror» gazetinde jarııalanǵan keıbir derekterdi oqyrmanǵa usynýdy jón kórdik.

Ǵylym • 27 Aqpan, 2025

Qyzdy oqytsań, ultty tárbıeleısiń

Keıingi jyldary jastar ǵylymǵa kóptep kele bastady. О́ıtkeni jas ǵalymdarǵa memleket tarapynan úlken qoldaý kórsetilip otyr. Grant sany artty. Aıtalyq, «Jas ǵalym» ulttyq jobasy aıasynda 2023–2025 jyldarǵa arnalǵan ǵylymı jáne (nemese) ǵylymı-tehnıkalyq jobalar boıynsha granttyq qarjylandyrý konkýrsyna 86 mıllıard teńge bólindi. Osyndaı qoldaýǵa ıe bolǵan jas ǵalymnyń biri – PhD, qaýymdastyrylǵan professor Regına Andekına.

Pikir • 21 Aqpan, 2025

Pil sózdigi bar, jylqy sózdigi she?

Ǵylym keıde eshteńege baǵyn­baıtyn erejelerden turatyndaı elesteıdi. Biz ómir súrip jatqan myna ǵalamda ár adam ózinshe jańa tynys ashqysy keledi. Áldenege jańa kózqaraspen qaraýdy unatady. Sol úshin de ǵylymnyń bir aty – izdenis degenimiz durys bolar.

Kıno • 21 Aqpan, 2025

Eýropada Áýezov týraly fılm túsirildi

Keıingi kezdegi keremet jańalyqtyń biri – zań­­ǵar ­jazýshy Muhtar Áýezovtiń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly sonaý Batys elderinde derekti fılmniń jaryq kórýi bolmaq.

Suhbat • 20 Aqpan, 2025

Chellı Faıervazer - Vega: «Arǵy qazaq mıfologııasy» aǵylshyntildi ǵalymdardy qyzyqtyrady

Qazaq qalamgerleriniń romandary shetel asyp, aǵylshyntildi oqyr­manǵa tam-tumdap bolsa da jetip jatqany qýantady. Osydan tórt jyl buryn jazýshy Talasbek Ásemqulovtyń «Taltús» romany Amerıkada jaryq kórgen. Amerıkalyq aýdarmashy Chellı hanymmen sol sátte tanysqan edik. Qazaq ádebıetindegi jaýhar týyndylardy muhıttyń ar jaǵyndaǵy eldiń tiline aýdarǵan ol mıfolog ǵalym Serikbol Qondybaıdyń 4 tomyn aǵylshyn tiline aýdarýdy aıaqtapty. Qýanǵanymyzdy aıtyp, onymen az-kem áńgimelestik.

Jádiger • 15 Aqpan, 2025

Teriden jasalǵan qaýǵa

Mańǵystaý oblystyq S.Qondybaı atyndaǵy memorıaldyq mýzeı qoryna 70 jyl burynǵy jylqy terisinen jasalǵan Salı Orazbaıulynyń qaýǵasy men shyǵyr doǵalaǵy tapsyryldy. Bul jádiger jaqyn arada ashylatyn «Mańǵystaýnama» atty jańa ekspozısııa zalyndaǵy qudyqshylarǵa arnalǵan arnaıy orynǵa qoıylmaq.

Iаndeks.Metrıka