Ekonomıka • 30 Qazan, 2023
Qazaqstan-Qytaı: Ekonomıkalyq baılanys negizderi
О́tken jyly Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy dıplomatııalyq qatynastardyń ornaǵanyna 30 jyl toldy. Osy qysqa merzim ishinde eki el berik memleketaralyq baılanystar ornatty. Qazir álem alpaýyt el Qytaıdyń basqan izin ańdyp otyr. Sarapshylar túrli boljam jasap, ǵalymdar onyń irili-usaqty eldermen, ásirese aınalasyndaǵy memlekettermen qarym-qatynasyn jiti zerttep keledi. Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy baılanysty tipti AQSh sarapshylary zerdelep, ǵylymı maqalalar da jazyp tastady. Onyń ber jaǵyndaǵy Ulybrıtanııanyń kishkentaı ǵana Lankaster qalasynda Qytaı zertteý ortalyǵy bar. Bul ortalyqta da Qytaıdyń Orta Azııa elderimen baılanysyn zertteý jumystary qyzý júrip jatyr. Aldyńǵy qatarda Qazaqstan tur. Osy zertteýshilerdiń eńbekterin saraptap otyrsaq, kóbiniń pikiri qazaq-qytaı arasynda dıplomatııalyq araqatynastyń sımvolıkasy basym degenge saıady.
Álem • 16 Qazan, 2023
Elde beıbit sherý týraly zań ázirlengen kezde sarapshylar birqatar damyǵan eldiń tájirıbesin alǵa tartyp, úlgi qylǵan edi. Osylaısha, Ulybrıtanııa, Germanııa sekildi memleketterdiń beıbit sherý týraly erejeleriniń keıbir tustaryn negizge ala otyryp, 2020 jyly «Qazaqstan Respýblıkasynda beıbit jınalystardy uıymdastyrý jáne ótkizý tártibi týraly» zań qabyldandy.
Tehnologııa • 21 Tamyz, 2023
Jasandy ıntellekt jáne qaýipsizdik
«Búginde álem den qoıyp jatqan jasandy ıntellekt negizin barlyq salada qoldanýǵa bolmaıdy», deıdi ǵalymdar. Alaıda jasandy zerdeni ár sala, mamandyq tájirıbeden ótkizip jatyr. Bul tájirıbe ıgilikke aınala ma, álde qıyndyq týdyra ma? Zertteýshilerdiń biri onyń mańyzy zor ekenin aıtyp qyzyqtyrsa, endi biri zııanyn mysal etip, saqtandyrýǵa tyrysady. Ásirese jasandy ıntellekt órship bara jatqan qaqtyǵystardy ýshyqtyryp jiberýi múmkin.
Álem • 03 Mamyr, 2023
Shekara asqannan keıin kezdeısoq oqıǵaǵa tap bolyp, jazataıym jaǵdaıǵa ushyraǵan el azamattaryna qatysty kez kelgen málimdemege memleket beıjaı qaraǵan emes. Bul rette elimizdiń sheteldegi elshilikteri men dıplomatııalyq qyzmet ókilderiniń eńbegin erekshe ataýymyz kerek. Saıası kelisimder arqyly júzege asatyn kúrdeli máseleden bólek, adam taǵdyryna qatysty qabyldanatyn jedel sheshimder azamattardyń ómiri men bostandyǵyn saqtap, qamtamasyz etýge jol ashady. Sondaı oqıǵalardyń birer mysalyna toqtalsaq.
Quqyq • 17 Sáýir, 2023
Elimizde 9 mıllıonnan asa eńbekke qabiletti adam bar. Mamandardyń aıtýynsha, bul – Ortalyq Azııanyń eńbek naryǵyndaǵy úlken kúsh. Sondyqtan bolar, elde jumys berýshi men jumysshy arasynda eńbek daýy jıi tirkeledi. «Buǵan eń basty sebep – quqyqtyq saýatsyzdyq», deıdi zańgerler. Halyqtyń basym kópshiligi qyzmetke alynyp, eki qolǵa bir kúrek tabylýyn maqsat tutady, al eńbek shartynyń túpki baıybyna baratyndar az. Sol sebepti de eńbek quqyǵynyń qandaı zańdarmen qorǵalatynyn bilip júrgen jón.
Ekonomıka • 12 Sáýir, 2023
Rýsıf HÝSEINOV, saıası sarapshy: Eki eldiń qarym-qatynasy nyǵaıa beredi
Kúni keshe Túrki jáne Kavkaz elderiniń nazary Qazaqstan men Ázerbaıjanǵa aýdy. О́ıtkeni Ázerbaıjan prezıdenti Ilham Álıev resmı saparmen elge keldi. Osyǵan oraı sarapshylar eki eldiń qarym-qatynasyn saralap, joǵary baǵa berdi. Máselen Ázerbaıjan saıası sarapshysy Rýsıf Hýseınov «osy kezge deıin saıası, ekonomıkalyq, mádenı salalarda tyǵyz baılanys ornatqan qos memlekettiń arasyna eshqashan syzat túsken emes» degen pikir bildirip, «The Politicon» saıası-ǵylymı jýrnalynda «Ázerbaıjan-Qazaqstan qarym-qatynasy: qazirgi jaǵdaıy men bolashaǵy» atty maqalasyn jarııalady. Maqalada sarapshy Kavkaz elderiniń ishinde Qazaqstanmen tyǵyz áriptes ári dos elge aınalǵan Ázerbaıjan ǵana ekenin aıtady.
Qazaqstan • 03 Sáýir, 2023
Tildi damytýǵa sony serpin qajet
Memlekettik tildiń aıasyn keńeıtýdi zor maqsat tutqanymyzǵa da otyz jyldan asty. Til saıasatynyń júzege asyrylýyna árdaıym nazar aýdaryp otyrý, sol arqyly ýaqyt aǵymyna saı týyndaıtyn jańa múmkindikti aıqyndaý onyń mártebesin, qoldaný aıasyn keńeıteri sózsiz. Tilshi-ǵalymdar, jalpy til janashyrlary kún tártibinen túspeıtin osy ortaq máselege baılanysty oı-pikirlerimen bólisken edi. Osyǵan oraı memlekettik tildiń qazirgi jaı-kúıi men ony damytý týrasynda birqatar til janashyrynyń dóńgelek ústelde ortaǵa salǵan oı-pikirin usynýdy jón sanadyq.
Mereke • 22 Naýryz, 2023
BUU Naýryzy: Álemdi úılestiretin meıram
Shyǵys jáne túrki halyqtarynyń jańa jyl basy – Naýryz meıramyn toılaıtyn adam qarasy jyldan-jylǵa kóbeıip keledi. Statıstıkalyq málimetterge súıensek, bıyl bul merekeni álemde 300 mıllıon adam atap ótip jatyr. О́ıtkeni Naýryz beıbitshilik, teńdik, quqyq sekildi adamzatqa ortaq qundylyqtardy nasıhattap, álem halqyn bir bolýǵa shaqyrady. BUU shtab-páterinde Naýryz merekesi keńinen toılandy.
Saılaý • 16 Naýryz, 2023
Saılaý: Saıası reformalardyń qorytyndy kezeńi
«Ádiletti Qazaqstanǵa jańa saılaý júıesi mindetti túrde qajet» deıdi sarapshylar. О́ıtkeni ol tikeleı el bolashaǵy men syndarly saıası sheshimderdiń qabyldanýyna áser etetin faktorǵa aınaldy. Muny Prezıdent óz Joldaýynda aıtyp, saılaýdyń maqsaty men mindetin, buǵan qosa ótkizý ýaqyty men júıesin aıqyndap bergen edi. Memleket basshysy elde aralas saılaý júıesin engizýdi qup kórip, proporsıonaldy jáne majorıtarlyq saılaý júıesin birge qoldanýdy usyndy.
Qazaqstan • 13 Naýryz, 2023
Iаdrolyq qarýdan bas tartý qalaı júzege asty?
Osydan 30 jyl buryn Qazaqstan ıadrolyq qarýdy qoldanýǵa qarsylyq tanytyp, beıbitshilik jolyn tańdaıtynyn jarııalady. Birden atom bombasyn taratpaý týraly shartqa qosyldy. Eldiń ıadrolyq qarýdan bas tartý hronologııasyn zerdelesek, Qazaq eli osylaısha álemdegi beıbitshilik pen kelisimdi nyǵaıtýǵa negiz bolar biregeı sheshim qabyldaǵanyn kóremiz. Bul elimizdiń syrtqy saıasattaǵy mańyzdy baǵyttarynyń biri bolyp qala bermek.
