Qoǵam • 20 Jeltoqsan, 2025
Ystanbuldaǵy qazaq ádebıeti buryshy
Táýelsizdik kúnine oraı Túrkııanyń mádenı astanasyndaǵy Ramı kitaphanasynda Qazaqstan ǵylymy men ádebıeti buryshy ashyldy.
Suhbat • 19 Jeltoqsan, 2025
Anar Fazyljan: Mátindi jasandy jadqa tiltanýshylar beıimdedi
Qazaq tilin sıfrlandyrýǵa beıimdeý A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynda ótken ǵasyrdyń 70-jyldary qolǵa alyndy. Osy kezeńde Qoldanbaly lıngvıstıka bóliminde qazaq sózdikteriniń avtomattandyrylǵan bazasy jasaldy. Araǵa jyldar salyp jandanǵan ulttyq korpýs qazirgi tańda 100 mln-nan astam qazaq sózimen tolyqty. Jasandy ıntellekt dáýirinde úlken tildik modelder osy ulttyq korpýstaǵy sapaly ári júıeli derekkózdi paıdalanady. Ǵalymdar eńbeginiń nátıjesinde kórsetkish keler jyly 200 mln-ǵa deıin ulǵaıady (qazcorpus.kz). Biz búgin ınstıtýt dırektory, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Anar Fazyljanmen qazaq tiliniń baı qoryn jasandy jadqa engizý týraly áńgimelestik.
Bilim • 13 Jeltoqsan, 2025
Geometrııa – matematıkalyq bilimniń negizi
Birazdan beri orta bilim júıesinde birqatar pánderdi biriktirip oqytý týraly aıtylyp keledi. Algebra men geometrııany – «matematıka», hımııa, fızıka, bıologııa – «jaratylystaný ǵylymdary», dúnıejúzi tarıhy men quqyq negizderin «áleýmettik ǵylymdar» pánine biriktirý kózdelgen. Qazirgi tańda memlekettik jalpyǵa mindetti bilim standarty aprobasııadan ótip jatyr. Jaqynda Oqý-aǵartý mınıstri Juldyz Súleımenova pánderdi biriktirip oqytýdy qaıta qaraýdy qajet etetinin ári maqsaty men taqyryby bólek pánderdiń árqaısysyn jeke pán retinde derbes oqytý týraly aıtqan-dy.
Bilim • 02 Jeltoqsan, 2025
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde qaterli dertke qarsy zertteýler júrgizetin Qazaqstan-Amerıka sıtomatrısa ortalyǵy ashyldy.
Bilim • 28 Qarasha, 2025
Geografııa pánin oqytýdaǵy júıesizdik
Mektepte geografııa páni óz deńgeıinde oqytylmaı keledi. Túıtkildi máselege alańdaǵan 500-ge jýyq muǵalim Oqý-aǵartý mınıstri Juldyz Súleımenovaǵa ashyq hat joldady. Hatta ustazdar orta bilim júıesinde iske asyp jatqan aýqymdy reforma kezeńinde geografııa pániniń oqytylýyna qatysty ári oqý josparyna engizý týraly usynysyn jetkizdi. Aıtylǵan máselege oraı mınıstr Y.Altynsarın atyndaǵy Ulttyq bilim akademııasy mamandarymen jıyn ótkizdi. Osy jıynda pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-diń professory, Geografııadan respýblıkalyq ataýly mektep jetekshisi Uljalǵas Esnazarova qordalanyp qalǵan birqatar máseleni aıtyp berdi. Endigi kezekte ustazdar qaýymy geografııa pánin oqytý júıelenedi dep úmittenip otyr.
Qoǵam • 28 Qarasha, 2025
Jaqynda Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde «Qazaq tilin jáne tehnologııalyq úrdisti qoldaý úshin úlken tildik model (LLM) ázirleý» jobasy aıasynda ana tilimizdi sıfrlyq ortaǵa beıimdeýmen aınalysyp júrgen jetekshi ǵalymdar, ınjenerler men zertteýshilerdiń basyn qosqan jıyn ótti.
Ǵylym • 27 Qarasha, 2025
Daqylǵa qajet qorek – karbamıd
Bıyl «QazMunaıGaz» UK» AQ men «CNPC» kompanııasy karbamıd jáne basqa da ónimderdi birlesip óndirý týraly yntymaqtastyqqa qol qoıdy. Osy áriptestik aıasynda karbamıd óndiretin gaz-hımııa keshenin Aqtóbe oblysynda salý týraly kelisim jasaldy. Karbamıd óndirisine qatysty jobany «QazMunaıGaz» UK» AQ enshiles kompanııasy «KMG PetroChem» JShS iske asyrady. Osyǵan oraı, Prezıdent janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademııasy «KMG PetroChem» kompanııasymen birlesip, karbamıdti ártúrli agroklımattyq aımaqtarda qoldaný úshin keshendi óndiristik synaq pen ǵylymı zertteý jobasyn alǵash ret qolǵa aldy.
О́ner • 27 Qarasha, 2025
Bıyl «Saltanat» memlekettik bı ansambliniń qurylǵanyna – 70 jyl. Aty ańyzǵa aınalǵan ujym halqymyzdyń bı ónerin álemge áıgilep keledi.
Bilim • 19 Qarasha, 2025
Bilim keleshegi – Abaı men Ahmet tilindegi mektep
Almatyda ata-analardyń narazylyǵyn týǵyzǵan mektep daýy áli sheshilgen joq. «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy aıasynda qalanyń Bostandyq aýdanynda salynǵan №224 mektep jarǵysyna sáıkes memlekettik tilde ashylýǵa tıis edi. Alaıda narazy top bilim ordasynyń aralas mektep bolýyn talap etip otyr. Balalaryn ana tilinde oqytqysy keletin ata-analardyń deni buǵan úzildi-kesildi qarsy. Mektep tapshylyǵynan balalaryn qashyqqa tasyp qajyǵan olar qazaq tilinde ashylýyn qalaıdy.
Almaty • 14 Qarasha, 2025
Almatyny «aqyldy» tehnologııa basqarady
«Taza Qazaqstan» aksııasy elimizdegi kóptegen ıgilikti istiń bastaýyna aınaldy. Jaqynda Prezıdent janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademııasy Almaty qalasy ákimdigimen birlesip «Almaty 2035: taza aýa jáne turaqty ınfraqurylym» forsaıt-sessııasyn ótkizdi. Buǵan deıin UǴA elimizdiń aýmaqtarynda birqatar forsaıt-sessııa ótkizip, onyń barysynda zertteý nysanyna ilikpegen, damýǵa muqtaj salalardy zerttedi. Bul jolǵy forsaıt-sessııa qala ekologııasyndaǵy túıtkildi jaǵdaıdy nysanaǵa alyp, ekojúıe, qaýipsiz orta mindetterin talqylady.
