Tanym • 19 Qarasha, 2020
Qaı qoǵamda, qandaı jaǵdaıda ómir súrse de dananyń aty ólmeıdi. Keler býyn urpaqtyń sanasyna máńgi óshpesteı iz qaldyryp, danalyq qaǵıdalary qattalyp, shottalyp, al ilimi bir shoǵyr adamdardyń, keıde tutas memlekettiń ne memleketterdiń ómir súrý ustynyna aınalatyny bar. Ondaı mysaldar óte kóp bolmasa da, álem tarıhynda barshylyq. Mysaly, Býdda, Konfýsıı, Lao Szy syndy tulǵalar Úndistan, Qytaı, Japonııa, Ońtústik Koreıa, Vetnam t.b Shyǵys Azııa elderinde paıǵambarlyq dárejege kóterilip, ilimderi dinge aınalǵan jaǵdaıdy biz naqty aıta alamyz. Sonyń ishinde álemdik deńgeıdegi ǵulama Konfýsııdiń (b.z.b 551 jyly ómirge kelgen), ıaǵnı Kuń ustazdyń ilimine toqtalǵymyz keledi.
Ádebıet • 18 Qarasha, 2020
Jumbaǵy sheshilmegen jumaqtaı meken...
Tarıhqa kóz júgirtsek, adamzat kúni búginge deıin soǵystan kóz ashpady. Jer betinde buryn-sońdy ómir súrgen elderdiń bir-birine kóz alartyp, jerin tartyp alý, ózine baǵyndyrý, halqyn qul qylý oqıǵalary mıllıondap sanalady.
Ádebıet • 16 Qarasha, 2020
Jesir daýy... Eń názik, shetin jáne eski daý. Tártipsizdiktiń, kúnániń, qushtarlyqtyń «gúldenýine» jol bermeý úshin kemeńger bıler úkim aıtady, tártip buzǵandar dala zańymen jazalanady. Myń jyl boıy solaı bolǵan shyǵar. El ishinen qashyp shyǵyp, alystaǵy, aıdaladaǵy bir týysynyń aýylyna baryp jan saqtaǵan jaǵdaılar da kezdeskeni málim. Kórkem ádebıette bul taqyryp kóp shıyrlanǵan. Proza tilinde de, poezııa tilinde de. Endi buǵan jańasha qyrynan kelmeseń, aldyńǵylardyń salǵan soqpaǵyn taptap, óz izińdi tappaı qalatynyń anyq. Eski dúnıeni jańa mánermen jazý ekiniń birine buıyra bermeıtini sodan.
Ádebıet • 12 Qarasha, 2020
Adamzat tarıhyndaǵy eń alǵashqy prozalyq shyǵarmalar týraly oılana bastaǵanda eń aldymen eske Gerodot túsedi. «Tarıhtyń atasy» atanǵan osy bir danyshpan adam shyn máninde «grek prozanyń da atasy» atanýǵa ábden quqy bar sııaqty. О́miri saıahatpen ótken Gerodottyń eń ataqty eńbegi «Tarıh» birqatar elder týraly málimetterge baı. Ol Egıpette bolǵan. Vavılondy sharlaǵan. Uly dalaǵa kelip, saqtardyń turmys-tirshiligin de kózimen kórgen. «Tarıhtyń» jekelegen sıýjetteri grek-parsy shaıqastaryna arnalǵanymen, tarıhshy kóbine ózi barǵan elderdiń geografııasy, mádenıeti, etnografııasy men turmysyn beınelegen. Ol kózimen kórgenin de, elden estigenin de jazǵan.
Ádebıet • 12 Qarasha, 2020
Avtory belgisiz shyǵarmalar ádebıet tarıhynda barshylyq. Olardyń árqaısysy túrli sebeptermen aty-jónderin kórsetpegen. Naqty bir avtory joq, ómir týraly oılar bederlengen jazba bizdiń de qolymyzǵa tústi. Baıqasaq, dúnıetanymy qalyptasý ústindegi jas adamnyń jazǵany sııaqty...
Ádebıet • 11 Qarasha, 2020
Balalar ádebıeti memlekettik qoldaýǵa zárý
Qoǵamymyzda balalar ádebıetine qatysty atqarylýy tıis sharýalardyń shash etekten ekeni anyq. Ony avtorlardy qoıyp, bedeldi tulǵalardyń ózi tilge tıek ete bastady. О́ıtkeni balalar ádebıeti degenimiz – jaı ǵana kórkem shyǵarma emes, ıdeologııanyń ózi. «Egemen Qazaqstan» gazeti bul joly balalar taqyrybyna qalam tartyp júrgen qalamger Sháken Kúmisbaıuly, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, jazýshy Nurdáýlet Aqysh, QR Mádenıet qaıratkeri, balalar jazýshysy Tolymbek Ábdiraıym, balalar jazýshysy Dildar Mamyrbaeva jáne balalar aqyny Serikbol Hasandy qatystyryp, dóńgelek ústel uıymdastyrǵan edi. Sony nazarlaryńyzǵa usynamyz.
О́ner • 05 Qarasha, 2020
Aldaǵy jeltoqsanda ulttyq balettiń qazynasy taǵy bir shyǵarmamen tolyǵady. Iаǵnı kompozıtor Tiles Qajyǵalıev mýzykasyn jazǵan «Dala úni» atty jańa ulttyq balet horeograf Patrık de Bananyń qoıylymymen jeltoqsannyń 12-si men 13-inde kórermenderge usynylady.
Ádebıet • 04 Qarasha, 2020
Jeti qalamgerge stıpendııa taǵaıyndaldy
Aqtóbe oblysy ákimdigi men Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń birlesip uıymdastyrǵan «Ádebıet. Rýh. Qoǵam» atty is-sharasy Aqtóbe qalasynda ótkizilip, oǵan oblys ákimi Ońdasyn Orazalın men Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy, aqyn Ulyqbek Esdáýlet bastaǵan, elimizdiń túkpir-túkpirinen shaqyrylǵan birqatar qalamger qatysty.
Rýhanııat • 04 Qarasha, 2020
«Metamorfozadan» bastalǵan qubylýlar
Metamorfoza degen sóz ejelgi grek tilinen aýdarǵanda «almasý», «ózgerý», «qubylý» degen maǵynany bildiredi. Ejelgi grek, rım halyqtarynyń ańyzdarynda metamorfozalar jıi kezdesedi. Ásirese batyrlardyń ózenge, taýǵa, ósimdikke, janýarǵa aınalyp ketkeni týraly metamorfozalar kóp. Ovıdıı aqyn sondaı metamorfozalardy jınaıdy. Olardyń sany 200-den astam. Ol osy qubylýlardy birinen keıin birin asa rettilikpen baıandap shyǵady. Nátıjesinde «Metamorfozalar» poemasy dúnıege keledi.
Rýhanııat • 04 Qarasha, 2020
Úndi halqynyń mıfologııasynda jeti aral, jeti ózen, jeti qat aspan, jeti qat jer, sondaı-aq jer asty jeti álemi deıtin uǵymdar bar. Nazar aýdararlyq jaıt – olardyń mıfologııasyndaǵy búkil keıipkerler osy jetiniń mańaıyna shoǵyrlanǵan. Jetilik uǵymyna qatysty aıtqanda eń aldymen Djambýdvıpa araly eske túsedi. Aralda adamdar turady. Araldyń ortasynda Merý altyn taýy bar. Onyń bıiktigi jer betinen 84 myń ıord jan. (Bir ıord jan shamamen 14 kılometrge teń). Al jer astyna 16 myń ıord jany jasyrýly.
