Qarjy • 27 Qyrkúıek, 2024
Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń korporatıvtik sektorǵa degen yqylasy kóńil kónshitpeıtinin jıi aıtyp júrmiz. Bankter jyl basynan beri 1 trln 38 mlrd teńge tabys tapsa da, ishki jalpy ónimdegi qarjylandyrý úlesi – aıtarlyqtaı kóp emes. Keıingi kezderi synǵa túsken bul máseleni Ulttyq bank Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigimen birigip, birqalypqa túsirýge tyryspaq. Jyl sońyna deıin el ishindegi tutynýshylyq nesıelendirýdi azaıtamyz deıdi.
Qarjy • 27 Qyrkúıek, 2024
Sıfrly álemniń esigin qaǵyp turmyz
Nemis ekonomısi Verner Zombart «Ekonomıkanyń basty qaǵıdasy – alysqa qaraý» deıdi. Ýaqyt synynan ótken bul pikirge eshkimniń shúbási joq. Eger dál qazir alysqa qarar bolsaq, sıfrlyq transformasııa tórimizden oryn alýy qajet. Onyń ishinde qarjy salasynyń sıfrlyq ekojúıesin qurý mańyzdy. Sózimdi qýattaı túsý úshin «KPMG» júrgizgen zertteýdi mysalǵa alaıyn. Satylymy 1 mlrd dollardan asatyn kompanııalardyń 59%-y qarjylyq úderiske jasandy ıntellekt (JI) quraldaryn qoldanǵan. Al «Cofinpro AG» júrgizgen zertteýden bási bıik bankterdiń 52%-y mashınalyq oqytý ádisin engizgenin kóremiz. Osy tusta oqyp otyrǵan sizdi, jazyp otyrǵan meni de mazalaıtyn eki suraq bar: Jahandy jaýlaǵan osy úderiske biz úlgerdik pe? Bankterimizdiń baby kelisti me?
Ekonomıka • 25 Qyrkúıek, 2024
Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttiginiń (BQDA) málimetinshe, bizdiń memleket ekonomıkanyń 30 negizgi sektorynyń 20-syna aralasady. Kompanııalardyń 10%-y, al barlyq iri kompanııanyń 50%-y – memleket baqylaýynda. Jalpylama qaraǵanda, bul kórsetkish – «ósim memlekettik sektor men kompanııalarǵa tıesili bolmaýǵa tıis» degen ustanymymyzǵa qarsy. Dúnıejúzilik banktiń empırıkalyq zertteýleri de úreıli úrdistiń jaqsylyqqa aparmaıtynyn aıtyp júr. Osy máselege «Ekonomıkalyq relıatıvızm» tujyrymdamasymen qarap kórelik. Fılosofııada bul uǵym «Aqıqat jalǵyz, shyndyq ekeý, sheshim kóp» dep túsindirilse, ekonomıka «Aqıqat ta, shyndyq ta jalǵyz, sheshim belgisiz» dep túsindiredi.
Qoǵam • 19 Qyrkúıek, 2024
Qazir jylý elektr stansalarynan aýaǵa jylyna 14 mln tonnadan asa zııandy qaldyq shyǵady. Al sarapshylar atom energetıkasy dástúrli kómir generasııasymen salystyrǵanda, kómirtegi qaldyqtaryn aıtarlyqtaı azaıtady dep jar salyp júr. Álemdik zertteýler men tájirıbelerge qarasaq, atom elektr stansasy (AES) kemi 60 jyl jumys isteıdi. Tolyq tekseristen ótkizgennen keıin taǵy 20 jylǵa sozýǵa bolady. Demek, elimizdiń kómirtegi beıtaraptyǵyna jetýine AES qajet. Biraq áýeli ekologııalyq táýekel men qaýipsizdik máselesin maı shammen qaraǵan abzal. Oǵan áleýmettik, ekonomıkalyq áserin qosyńyz. Halyq kókeıinde júrgen bul túıtkilder sheshilmeıinshe, AES-tiń mańyzy da artpaıdy.
Qarjy • 18 Qyrkúıek, 2024
Halyqtyń qarjylyq múmkindigi qalaı qubyldy?
Byltyr halyqtyń naqty tabysy 2022 jylmen salystyrǵanda 3,7%-ǵa ósken. Degenmen úı sharýashylyqtarynyń («bir otbasy» dep te túsinýge bolady – red.) shyǵyny da ósken. Tabys qurylymynda aıtarlyqtaı ózgeris baıqalmaǵan. Jaldamaly jumystan túsken kiristerdiń úlesi ózgerissiz qalyp, shamamen 65% deńgeıde saqtalǵan. Kirister qurylymyndaǵy áleýmettik transfert úlesi tómendep, jyl sońyna qaraı 21%-dy quraǵan. Bul dınamıka pandemııa jaǵdaıynda tabysynan aıyrylǵan azamattarǵa kómek kórsetý sheńberinde járdemaqy tóleý kóleminiń jáne basqa da qoldaý sharalarynyń azaıýyna baılanysty bolýy múmkin.
Ekonomıka • 13 Qyrkúıek, 2024
Munaı baǵasynyń túsýi tyǵyryqqa tireı me?
«Brent» markaly munaıdyń baǵasy 2021 jyldan beri alǵash ret barreline 69 dollarǵa quldyrady. Al «WTI» markaly munaıdyń baǵasy 3,1 paıyzǵa tómendep, 66 dollarǵa tústi. Sarapshylar bul qubylysqa ártúrli baǵa berip otyr. Nesibesin munaıdan tabatyn memleketterdi bul úrdistiń úrkitetini ras. Taıaqtyń bir ushy bizge de tıetindeı.
Nesıe • 07 Qyrkúıek, 2024
Nesıege suranys – bıznestiń nesibesine sep
Naryqtyq ekonomıka damyǵan saıyn nesıe túri de kóbeıdi. Al kásipkerlerdiń nesıege degen suranysy ekonomıkanyń jalpy jaǵdaıyna tikeleı baılanysty ekeni málim. Sol sebepti, Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵynyń taldaý ortalyǵy 2024 jyldyń birinshi jartyjyldyǵyndaǵy kásipkerlik sýbektilerin kredıtteýge sholý jasady.
Tehnologııa • 19 Sáýir, 2024
Jasandy ıntellekt: búgini men erteńi
Ǵalam jasandy ıntellektini tolyq paıdalanýǵa, ashýǵa baryn salyp jatyr. Keıbir baǵalaýlar boıynsha, 2030 jylǵa qaraı bul sala álemdik IJО́-niń 7 paıyzyn qamtamasyz etpek. Al 2027 jylǵa taman jahandyq jasandy ıntellekt naryǵyn kapıtaldandyrý 400 mıllıard dollardan asady.
Tanym • 19 Sáýir, 2024
Ǵalam ǵajaptary: 60 jyl kúttirgen aqsha
1960 jyly Daýıd Latımer esimdi azamat úlken bótelkege ósimdiktiń tuqymyn egip, 150 ml ǵana sý quıyp, bótelkeniń aýzyn aýa kirmeıtindeı etip jaýyp tastapty. Sosyn...
Tehnologııa • 12 Sáýir, 2024
Innovasııa – ekonomıkanyń basty draıveri. Keıingi jyldary otandyq ınnovasııa salasyna kóbirek kóńil bólinip, birshama serpilis jasaldy. Bizdiń startaptar shetelden mıllıondaǵan ınvestısııa tartyp, bıik belesterdi baǵyndyryp júr. Solardyń aıaq-alysyn saralap kóreıik.
