Eksport • 04 Qyrkúıek, 2024
Otandyq taýarlardy satyp alatyn negizgi elder
Qazir Ortalyq Azııa elderiniń ózara ekonomıkalyq ıntegrasııasy jańasha qarqyn aldy. 2024 jyldyń alǵashqy jeti aıynda О́zbekstan ımporttaýshy elder arasynda kósh bastady. Osy ýaqyt aralyǵynda kórshi elge eksporttalatyn ónim kólemi úsh ese artyp, 50 mlrd teńgege jetti. О́zbekstandyq tutynýshylardyń negizgi suranysy – kúnbaǵys maıy, un, qurylysqa qajet qospalar men metall buıymdary.
Suhbat • 30 Tamyz, 2024
Sý salasyna sheteldik ınvestorlar tartylady
Elimizde sý tapshylyǵy, sý paıdalaný máselesi ótkir tur. Ári bul sý degenińiz tek ózimiz sheshetin segment emes. Ortalyq Azııadaǵy aǵaıyndarmen aqyldasý, kórshilermen keńesýdiń mańyzy asa joǵary. Osy oraıda Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstri Nurjan Nurjigitovke birneshe saýal qoıýdyń oraıy keldi.
Investısııa • 29 Tamyz, 2024
Investısııa bólinisine jańasha saıasat qajet
2023 jyldyń qorytyndysy boıynsha ınvestısııanyń jalpy kólemi jyldyq mánde 11,2 paıyzǵa artqan. Biraq ishki jalpy ónimdegi (IJО́) ınvestısııa úlesi 15 paıyz ǵana bolypty. Bul Úkimet targettegen 21 paıyzdyq maqsattan qalys qalyp turǵanymyzdy bildiredi. Keıingi on jylda osy 15 paıyz deńgeıinen asa almaı turmyz. Mamandardyń aıtýynsha, ınvestısııa bólinisiniń teńsizdigi osy qıyndyqqa alyp keldi. Kapıtaldyń basym bóligi taý-ken sektoryna quıylady. Eń az úlesti óńdeýshi ónerkásip alady. Jalpy alǵanda, ınvestısııa shıkizattyq jáne saýda-sattyq emes salaǵa baǵyttalady. Shıkizattyq emes ónimder búkil kólemniń (ınvestısııa) 2 paıyzyn áreń enshilep otyr.
Nesıe • 09 Tamyz, 2024
Kásipkerge nesıe berý talaby jeńildedi
Memleket basshysy Joldaýda naqty sektorǵa kredıt berýdiń jyl saıynǵy ósimin 20% jáne odan joǵary deńgeıde qamtamasyz etý, sondaı-aq básekelestikti arttyrý úshin 3 sheteldik bankti tartý jóninde mańyzdy mindetti belgilegen edi. Osy oraıda Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi tóraǵasynyń birinshi orynbasary Nurlan Ábdirahmanov 2024 jylǵy birinshi jartyjyldyqtyń qorytyndysy boıynsha nesıe berý naryǵyndaǵy jaǵdaı jáne bızneske kredıt usynýdy keńeıtý jóninde málimet berdi.
Saraptama • 07 Tamyz, 2024
Demografııa men sıfrlyq qarjyny ne baılanystyrady?
«RISE Research» Ulttyq tólem korporasııasymen, «Mastercard» jáne «Tarlan Payments»-pen birlesip otandyq fınteh-naryqqa aýqymdy taldaý júrgizgen. Zertteý barysynda keń kólemdi suraý jasalǵan. Oǵan qarjy jáne tólem tehnologııalary salasyndaǵy 100-den astam kompanııa qatysypty. Derekke qarasaq, TMD men Eýropa elderi arasynda sıfrly qarjy júıesin damytý boıynsha elimiz aldyńǵy qatarda. Bıyl mamyr aıynda qolma-qolsyz tólem úlesi rekordty 89 paıyzǵa jetken. Sonymen qatar 2019-2023 jyldar aralyǵynda onlaın-bankıngti belsendi paıdalanýshylar sany 4,6 ese (5 mln-nan 23,1 mln-ǵa deıin) ósken.
Suhbat • 27 Maýsym, 2024
Nurbolat Aıdapkelov: Aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerin qoldaý – mańyzdy mindet
Egis naýqany kezinde sharýalarǵa kómek qolyn sozýdyń mańyzy zor. Ekonomıkany alǵa súıreýshi áleýetke ıe aýyl sharýashylyǵy salasy jyl sanap táýir kórsetkishterge qoljetkizip kele jatyr. Biraq bıylǵy sý tasqyny jospardy ózgertip, kóp iske kóleńkesin túsirip ketti. Onyń saldaryn joıyp, naýqandy oıdaǵydaı ótkizý – memleketke syn. Osy oraıda «Báıterek UBH» AQ Basqarma tóraǵasynyń birinshi orynbasary Nurbolat Aıdapkelovpen az-kem suhbat qurǵan edik.
Ekonomıka • 27 Maýsym, 2024
Qarjy naryǵy qandaı ózgeriske muqtaj?
Reformalardy jıi qajet etetin sala – qarjy naryǵyn taǵy da tosyn ózgerister kútip turǵan sııaqty. Arnaıy brıfıngte Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymova jańashyldyqtardy ret-retimen túsindirdi. Sonyń biri – strestik aktıvterdi saýdalaıtyn sıfrlyq platformanyń jyl sońyna deıin paıdalanýǵa beriletindigi.
Ekonomıka • 11 Maýsym, 2024
Kólik salasyn damytý qaı baǵytta órbıdi?
Elimiz taıaý arada tasymal joldaryn ártaraptandyryp, ońtústik pen soltústik, shyǵys pen batys arasyn jalǵap jatatyn aýqymdy tranzıttik hab qurǵysy keledi. Oǵan sebep te, negiz de kóp. Sarapshylar da jaqyn jyldarda Eýrazııadaǵy tasymal aǵyny kúrt kóbeıedi dep boljap otyr. Alda turǵan mindettiń aýqymdylyǵy sol – qazir qabyldanatyn tıimdi logıstıkalyq sheshim keleshektegi tabys pen qaýipsizdik kepili bolmaq.
Qarjy • 08 Maýsym, 2024
Bankterge buıyratyn 500 mlrd: Qaı qarjy ınstıtýty qatysady?
Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynyń (BJZQ) 500 mlrd teńge kólemindegi qarajaty bank oblıgasııalaryn satyp alýǵa jumsalady. О́z kezeginde qarjy ınstıtýttary ol aqshany bızneske nesıe retinde usynýǵa tıis. Bankterge úsh negizgi talap qoıylady: «V» deńgeıinen tómen emes nesıe reıtınginiń bolýy, menshik kapıtalynyń 60 mlrd teńgeden kem bolmaýy jáne óteý merzimi 7 jyldan aspaıtyn naryqtyq tabystylyqpen oblıgasııa shyǵarý arqyly bızneske nesıe berý.
Ekonomıka • 04 Maýsym, 2024
Múddeler múıisi. Uly Jibek jolynyń jalǵasy – Transkaspıı
Osydan qanshama myń jyl buryn, anyǵyraq aıtsaq, bizdiń dáýirimizge deıingi II ǵasyrda Batys pen Shyǵystyń arasyn jalǵaıtyn Uly Jibek jolynyń dáýiri bastaldy. Qytaıdaǵy Hýanhe ózeniniń ańǵarynan bastaýyn alǵan uly jol Tarym oıpatyn kókteı ótip, Pamır ústirtinen asyp, Ortalyq Azııany, Batys Azııany kesip ótip, Jerorta teńiziniń shyǵys jaǵalaýyna deıin jetti. Ǵalymdar esebinshe, jalpy uzyndyǵy 12 myń shaqyrym bolǵan desedi. VI-VII ǵasyrlarda Jetisý men elimizdiń ońtústigi arqyly ótetin baǵyttyń tıimdiligi arta túsken. Bizdiń zamannyń uly joly – Transkaspıı halyqaralyq kólik marshrýty (THKM) bolatyn syńaıly. Muny keı kezde Orta dáliz dep te júrmiz. Bul baǵyt ta bastaýyn Qytaıdan alady. Lıanıýngan portynan bastalǵan marshrýt Qorǵas qurǵaq portyna, Dostyq beketine taıap keledi, odan ári taýar tıelgen vagondar Aqtaý men Quryq porttaryna jetkiziledi. Tizbek ári qaraı Ázerbaıjan, Grýzııa jáne Túrkııa topyraǵynda jalǵasyp, Qara teńiz arqyly Eýropaǵa shyǵady. Transkaspııdiń de uzyndyǵy 12 myń shaqyrymǵa shamalas. Uly Jibek joly arqyly bir kezderi san alýan taýar, ásirese jasmın sýy men ambra, kilem men mata, gaýhar men pil súıegi, altyn quıma men qaýyn-qarbyz tolassyz tasymaldanypty. Árıne, eń basty taýar – jibek edi. Qazir de Transkaspıı arqyly taýardyń túr-túri tasylady. Solardyń ishindegi eń asyly da baǵalysy – qazirgi jibegimiz – munaı. Uly Jibek jolynyń boıynda Qulan, Aspara, Almaty, Talhır, Saýran, Syǵanaq, Ispıdjab sııaqty kórkem shaharlar boı kóterdi. Qazirgi Transkaspıı jelisi túsip jatqan ólkelerdiń de ón boıyna qan júgirip, ınfraqurylym jaqsardy. Jańa temirjol ótkelderi, jańa porttar men beketter turǵyzylyp, saýda ortalyqtary kópfýnksıonaldy qatynasty kúsheıtti. Eń mańyzdysy – VI ǵasyrdaǵy Túrik qaǵanaty, XIII ǵasyrdaǵy Shyńǵys han ımperııasy, al XIV ǵasyrdaǵy Temip ımperııasy Uly Jibek jolynyń boıynda taramdalyp jatqan búkil joldy baqylaýyna alsa, búginde Transkaspııdi de, baıyrǵy alyp ımperııalardyń zańdy murageri Qazaqstan tarapy bas bolyp damytyp, marshrýtqa qatysty barlyq is-sharany elorda tórinen retteýge atsalysyp otyr.
