Oqı otyryńyz
Nobel-2020: Ekonomıkaǵa orasan paıda ákele me?
2020 jyly ekonomıka salasy boıynsha Nobel syılyǵy amerıkalyq Pol Mılgrom men Robert Ýılsonǵa buıyrdy. Olardyń aýksıon teorııasy men aýksıondardyń jańa formatyn oılap tapqany úshin osy syılyqqa laıyq dep tanylǵanyn álemdik aqparat quraldarynyń bári jarysa jazdy.
23 Qarasha, 2020
Qazaqtar jasaǵan alyp áýe shary
Qytaı elinde qazaqy dástúrdiń qaımaǵyn buzbaı, ulttyq dástúrlerimizdi dáriptep otyrǵan asa daryndy qandastarymyz bar. Atajurttan jyraqta qonystansa da, bul aǵaıyndarymyzdyń mereıimizdi tasytyp, rýhymyzdy oıatatyn eren tirlikteri kóp. Máselen, Aqsaı qazaqtary jasaǵan alyp áýe shary.
23 Qarasha, 2020
Irgesi 1888 jyly qalanǵan, dúnıe júzine tanymal «National Geographic» atty jýrnal bar. Bul basylym – ǵalam nazaryn aýdarǵan mádenı muralar, arheologııalyq jańalyqtar, jan-janýarlar álemi men muhıt túbindegi tirshilik ıeleriniń ómiri sekildi taqyryptardy qaýzaıdy. Sonymen qatar túrli-tústi fotoreportaj jarııalaıdy. Jýrnal álem halyqtarynyń birneshe tilinde jaryq kóredi. Quryltaıshysy – AQSh-taǵy Ulttyq geografııa qoǵamy.
23 Qarasha, 2020
Mal urlyǵyna baılanysty zań birshama qataıǵanymen, óńirde mal urlyǵy tyıylmaı otyr. Soǵym naýqany qarsańynda órship ketetin ádeti edi. Bıyl da burynǵynyń kebin kımesek jaraǵany.
23 Qarasha, 2020
«Ashyq qoǵamǵa – ashyq arhıvter» (Prezıdent Arhıviniń Batys Qazaqstan oblysyndaǵy kúnderi)
Jýyrda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Arhıvi jáne Batys Qazaqstan oblysy memlekettik arhıviniń birlese otyryp uıymdastyrýymen «Rýhanı jańǵyrý: Ashyq qoǵamǵa – ashyq arhıvter» taqyrybyndaǵy onlaın dóńgelek ústel ótti. Atalǵan shara Qazaqstan Prezıdenti Arhıviniń Batys Qazaqstan oblysyndaǵy kúnderi aıasynda uıymdastyryldy.
23 Qarasha, 2020
Jambyl oblysynda áleýmettik taýarlardyń baǵasyn turaqtandyrý jumystary júrgizilip jatqanymen, kópshilik úshin asa qajetti azyq-túlik baǵalary qymbattaǵany baıqalýda. О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmetiniń alańynda ótken brıfıngte oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary Jandos Jaqypov áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn turaqtandyrý sharalaryna toqtaldy.
23 Qarasha, 2020
О́tken táýlikte pnevmonııamen 157 adam aýyryp, 2 adam kóz jumdy
Qazaqstanda ótken táýlikte pnevmonııamen 157 adam aýyryp, 2 adam kóz jumdy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
22 Qarasha, 2020
"Egemenniń" tilshisi Abaıdyń 175 jyldyǵyna arnalǵan aıtystyń bas júldegeri atandy
Atyraýda Abaıdyń 175 jyldyǵyna arnalǵan "Qaıran elim qazaǵym.." atty respýblıkalyq aqyndar aıtysynyń bas júldesin "Egemen Qazaqstan" gazetiniń tilshisi, aıtysker aqyn Raýan Qaıdar ıelendi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
21 Qarasha, 2020
Shvesııada koronavırýstyń ekinshi tolqyny bastaldy
Kórshiles eldermen salystyrǵanda, Shvesııa úkimeti eshqashan qatań karantındik shekteýler engizgen emes, dep habarlaıdy Egemen.kz.
21 Qarasha, 2020
Danıal Ahmetov: Oqýshylar vırýsty kóbinese úı jaǵdaıynda juqtyrǵan
Búgin Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetindegi baspasóz máslıhatynda Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danıal Ahmetov óńirdegi mektep oqýshylary koronavırýsty kóbine-kóp úı jaǵdaıynda juqtyrǵanyn málimdedi, dep habarlaıdy Egemen.kz
20 Qarasha, 2020
Habıb Nýrmagamedov endi aýyl sharýashylyǵymen aınalysady
Jeńil salmaqtaǵy UFC absolıýt chempıony Habıb Nýrmagomedov aldaǵy jyly joǵary bilim alyp, aýyl sharýashylyǵy salasynda jumys isteıtinin aıtty, dep habarlaıdy Egemen.kz
20 Qarasha, 2020
Qyrandar hıkaıasy (etnografııalyq etıýdtar)
Halqymyzdyń ejelden kele jatqan bir óneri – qusbegilik. 1253-1255 jyldary qazirgi qazaq dalasyn kókteı ótip, shyǵysqa sapar shekken eýropalyq saıahatshy Gılom de Rýbrýktiń kúndelik jazbasynda: «Kóshpendiler búrkit, suńqar sııaqty ańshy qustardy kóp ustaıdy. Olardy qoldaryna otyrǵyzyp ań aýlaıdy» dese, ıtalıalyq jıhankez Marko Polo jazypty: «Uly hannyń (Qubylaıdy aıtady) Baıan jáne Mınǵan atty aǵaıyndy bekteri bar. Halyq olardy «Qusbegi» dep ataıdy. Sebebi, olar hannyń qol astyndaǵy 20 myń qusbegiler men ańshylardy basqarady. Mınǵan basqarǵan 10 myń adam qyzyl tústi kıim kıip, Baıan bastaǵan 10 myń adam kók tústi kıim kıip, hanmen birge saıatqa shyǵady. 10 myńdyqtyń 2 myńy ańshy ıtterdi jetektep júredi. Ekige bólingen ańshy-qusshylar kúnshilik jerden sheńber jasap ań-qustardy qyspaqqa túsiredi. Dál osy sátti kórý keremet tamasha áser beredi» deıdi. Kóptegen etnograf zertteýshiler saıatshylyq Ortalyq Azııada paıda bolyp, keıin álemniń basqa jerlerine taraǵan deıdi. Atap aıtqanda, Shyǵys Qazaqstan jerindegi «Shilikti» qorǵanynan: basy artyna qaıyrylǵan sheńgeli men kózi perýza tastarmen kórkemdelgen 36 dana búrkit tárizdi qustyń quıma qapsyrmasy tabylsa, О́skemen qalasynyń mańynan tabylǵan Quryq qorǵanynan (b.d.d IV-II ǵ.ǵ) máıitpen birge jerlengen tórt búrkittiń qańqasy shyqty. Sol sııaqty, HVI ǵasyrdyń sońynda qabyldanǵan «Jeti jarǵy» jorasynda: «Qyran qusty óltirgen adam olardyń ıesine bir qul nemese kúńniń qunyn tólesin» degen bap bar. Osy oraıda, el ishinde aıtylyp, búginge jetken qyran qustar jaıly hıkaıalardy usynyp otyrmyz.
20 Qarasha, 2020
Kezdeısoq keselden saqtaný – árkimniń óz qolynda
Jeltoqsannyń basynda álem jurtshylyǵy juqtyrylǵan ımmýn tapshylyǵy sındromymen (JITS) kúres kúnin atap ótedi. Bul keselge ushyraǵandardyń qaýipti dertpen ómir boıy kúresýge májbúr bolatyny az jazylyp júrgen joq. Aqtóbe oblysynda 1989 jyldan bastap qazirgi kúnge deıin 457 turǵynnyń JITS-ke shaldyqqany anyqtaldy.
20 Qarasha, 2020
Karantın bilim alýǵa kedergi emes
Elordada karantın sharalary kúsheıtildi. Osy rette ata-analardyń balalarynyń densaýlyǵy úshin alańdaýshylyq bildiretini túsinikti. Sondyqtan bilim berý uıymdaryndaǵy qazirgi jaǵdaıǵa toqtalǵandy jón kórdik. Nur-Sultan qalalyq Bilim basqarmasynyń málimetinshe, barlyq bilim berý uıymdary qashyqtan oqytý jáne kezekshi synyp rejiminde jumystaryn jalǵastyrýda.
20 Qarasha, 2020
Úkimet pen Ulttyq bank áý bastan «aýa jaıylyp», baqylaýsyz ketken mıkroqarjy uıymdaryna qatysty talaptardy kúsheıtýde. Ásirese sońǵy jyldary bul baǵyttaǵy jumystar jandana tústi. Sonyń bir dáleli – keler jyldan bastap mıkroqarjy uıymdaryna qatysty birneshe talap zańdy kúshine enbek.
20 Qarasha, 2020
Jeti jyl buryn «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy qabyldanyp, soltústik pen shyǵystaǵy «jumys kúshin qajet etetin» aımaqtarǵa azamattardy qonystandyrý qolǵa alynǵan. Táýir-táýir ýádeleri de bar: úımen, jermen qamtıdy, otbasynyń ár múshesine bir rettik járdemaqy beredi, balalary mektep pen balabaqshaǵa kezeksiz qabyldanady, taǵysyn taǵy. Osy oraıda jyly ornyn sýytyp soltústikke kóship barǵan keıipkerlermen pikirlesken edik. Biriniń aıy ońynan týsa, biri áli memleket usynǵan ıgilikterdi ala almaı shermende bolyp júr.
20 Qarasha, 2020
Almatyda el chempıonaty bastaldy
Almatydaǵy «Dostyq» sport kesheninde kúres túrlerinen Qazaqstan chempıonatynyń jalaýy jelbiredi. Bir aptaǵa sozylatyn jarys barysynda kórermender naǵyz «jan alysyp, jan berisken» aıqastardyń kýási bolatynyna kúmánimiz joq. О́ıtkeni búgingi tańda grek-rım men erkin kúreste barlyq salmaq dárejeleri boıynsha myqty básekelestik baıqalyp tur. Onyń ústine, kelesi jyly Tokıo Olımpıadasynyń alaýy tutanady. Ǵalamdyq dodada baq synaýdy armandaǵan ár balýannyń Almaty bozkileminde baryn salatyny anyq. Búgingi áńgimemiz erkin kúres sheberleri jaıynda.
20 Qarasha, 2020
Kákimjan Sarhanov: «Suranysqa ıe ónim shyǵaratyn orta qurý kerek»
– Kákimjan Ahmedjanuly, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Joldaýda «Biz sýarmaly jer kólemin kezeń-kezeńmen 2030 jylǵa qaraı 3 mln gektarǵa deıin ulǵaıtýymyz kerek» dedi. Munyń agrarlyq sektorǵa tıgizetin yqpaly qanshalyqty bolmaq? – 1980 jyldary elimizde sýarmaly jer kólemin on jylda eki esege arttyrýdyń nátıjesinde aýyl sharýashylyǵynda shartty mal basy 94,8 mln-ǵa jetti (búginde 45,0 mln deńgeıinde), jylyna 350 myń tonna et eksporttaldy. Men erterekte Jezqazǵan oblystyq aýyl sharýashylyǵy tájirıbe stansasyna basshylyq jasaǵan kezde aımaqta 2000 gektar sýarmaly jer kókónis, kartop, mal azyǵy ósimdikter ósirýge paıdalanyldy. Ol kezde energoresýrstar (sý, elektr energııa) baǵasy tómen de turaqty boldy. Paıdasy ushan-teńiz boldy dep aıta alamyn.
20 Qarasha, 2020
«Tolyq adam» ilimi jáne búgingi jastar
Professor Mekemtas Myrzahmetuly – Abaı murasyn, onyń zerttelý tarıhy men shyǵys álemimen baılanysyn búkil sanaly ǵumyrynda tereń zerttep, zerdelep, kópshilikke nasıhattap aıtýdan jalyqpaı kele jatqan belgili abaıtanýshy. О́tken ǵasyrdyń 70-jyldary (1973-1977) Abaı atyndaǵy qarashańyraq QazPI-diń fılologııa fakýltetinde oqyp júrgende, ol Abaıtaný kýrsynan dáris júrgizip, sonda uly aqynnyń óleńderi men qarasózderine jan-jaqty taldaý jasaıtyn. Shyǵys fılosofııasynan bastaý alyp jatatyn dúnıetanymyna qatysty tyń óristi oılaryn órbitetin. Bul áli uly aqynnyń shyǵys álemine qatysty kózqarasynyń erkin aıtylmaıtyn, tipti jabyq taqyryp kezi bolsa kerek. Sonda ishke túıilgen, syrtqa shyǵaryp erkin aıtýǵa bolmaıtyn oı-qorytyndylaryn bizdiń qulaǵymyzǵa jetsin, biriniń bolmasa, biriniń júreginde qalar degeni bolar, áńgimesin qyzynyp, júıe-júıesimen, túıdek-túıdegimen aıtatyn. 38-qarasózdegi fılosofııalyq uǵymdar, «sýyq aqyl», «nurly aqyl», «jáýanmárttilik», «aqyl, qaırat, júrektiń birligi», «júrektiń kýlti», taǵy basqa jaılar sol kezdegi qyryqtyń ústindegi Mekemtas aǵamyzdyń aıtýymen este qalypty.
20 Qarasha, 2020
Dalaǵa shashqansha, balaǵa shash
О́mir bolǵan soń san túrli taǵdyr, alýan túrli oqıǵa bolady. Kúni keshe aırylmastaı bolyp qosylǵan jandardyń ýaqyt óte kele kóńili jaraspaı, armany ushtaspaı ajyrasyp jatatyndary janǵa batady. Basqasy basqa, mundaı kezde jaýtańdap qalǵan jazyqsyz balany aıaısyń. Sebebi, baryn balasyna shashyp úırengen adamdardyń ózi ajyrasqan soń jaýapkershilikten jaltaryp, alıment tóleýden bultaryp jatatyny bar.
20 Qarasha, 2020
