Ádebıet • 24 Mamyr, 2022
Qazaq ádebıeti klassıkteriniń biri Ǵabıt Mahmutuly Músirepov Soltústik Qazaqstan oblysynyń Jambyl aýdanyndaǵy Jańajol aýylynda 1902 jyldyń 22 naýryzynda dúnıege kelip, 1985 jylǵy 31 jeltoqsanda Almaty qalasynda ómirden ótti. Bıyl 120 jyldyǵy atap ótilgeli otyrǵan ol qazaq ádebıeti alyptarynyń arasynda barlyq qurmetke bólenip, barlyq ataq-dańqqa qol jetkizip, baıandy da uzaq ǵumyr keshken baqytty jan dep aıtýǵa bolady. Proza janrynda ónimdi eńbek etip, dramatýrgııa men syn salasynda da ter tókken ol Memlekettik syılyqtyń laýreaty boldy, QazKSR ǴA akademıgi, Sosıalıstik Eńbek Eri jáne Qazaqstannyń halyq jazýshysy atandy. Jeti orden, bes medalmen nagradtalǵan. KSRO men Qazaq KSR Joǵarǵy keńesteriniń depýtaty, onyń ishinde bir jyl Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń tóraǵasy bolsa, eki ret Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy, qazirgi «Egemen Qazaqstan», «Qazaq ádebıeti» jáne «Ara-Shmel» jýrnalynyń bas redaktory syndy jaýapty laýazymdarda boldy.
Rýhanııat • 24 Mamyr, 2022
Atam qazaq: «Altaý ala bolsa – aýyzdaǵy ketedi, Tórteý túgel bolsa – tóbedegi keledi» degen emes pe? Al altaýdy ala boldyratyn ne? Árıne, alaýyzdyq. Osy qasirettiń zardabyn kóp tartqan halyqtyń biri – qazaq. Onyń bul osaldyǵyn jaýlary jaqsy paıdalana bildi. Abaı atamyz Úshinshi qarasózinde: «Qazaqtyń biriniń birine qaskúnem bolmaǵynyń, biriniń tileýin biri tilespeıtuǵynynyń, ras sózi az bolatuǵynynyń, qyzmetke talasqysh bolatuǵynynyń sebebi ne?» dep nalıtyny bar da, ári qaraı ózine-ózi «mundaı kúıge qalaı tústik?» dep kóldeneń saýal tastaıdy da, oǵan «Etinen ótken, súıegine jetken, atadan mıras alǵan, ananyń sútimenen bitken nadandyq áldeqashan adamshylyqtan ketirdi» dep (41-qarasóz) jaýap beredi.
Ádebıet • 24 Mamyr, 2022
Shaqyrý qaǵazynan týǵan shalqyma
Almatydaǵy kitap dúkenderiniń birinde eski kitap arasynan Farıza Ońǵarsynovanyń týǵan kúnine shaqyrý qaǵazy tabylypty. 1979 jyly jazylǵan. Qonaqtar – Tatıana men Edvard. Jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyttan keıin kózge túsken estelik asa bir kórkem shyǵarmalyq mańyzǵa ıe bolmasa da aqyn týraly ádebı detal retinde kóńilge ystyq. Al óleńsúıer oqyrmandarǵa qundy olja sanalady. Sonymen Farıza týǵan kúnine shaqyrǵan Tatıana men Edýard degen kimder? Mereıli qyryq jasqa arnalǵan otyrysqa basqa qaı qalamgerler qatysty? Qysqasy, týǵan kúnge kelgen qonaqtardy «túgendep» kórdik...
Tarıh • 24 Mamyr, 2022
Jáńgir hannyń nemeresi, belgili aqyn, aǵartýshy Sháńgereı Bókeevtiń qazaqtan shyqqan tuńǵysh fotograf ekendigi ara-tura aıtylyp júr. Biraq ókinishke qaraı, Sháńgereıden qalǵan osy mura áli tolyq jınaqtalyp, zerttelgen emes.
Rýhanııat • 24 Mamyr, 2022
«Jahan-nama»: Segiz ǵasyr boıy ashylmaǵan syr
Elimizdiń rýhanııat áleminde úlken jańalyq boldy. Bul – XIII ǵasyrda parsy tilinde jazylǵan Muhammed ıbn Najıb Bakrannyń «Jahan-nama» kitabynyń tuńǵysh ret qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderine aýdarylyp, baspadan jaryq kórýi jáne tusaýy kesilip oqyrmanǵa jol tartýy. Mańǵystaýlyq aýdarmashy ǵalym, aǵylshyn, parsy tilderiniń mamany Nııaz Tobysh atalǵan eńbekti qazaq jáne aǵylshyn tilderine aýdarýǵa uzaq jyldaryn arnady.
