14 Naýryz, 2019

Erligin el umytpas erdiń biri

911 ret kórsetildi

Keńes Odaǵynyń Batyry Ábý Dosmuhambetovtiń súıegin týǵan jerge ákelý jóninde álsin-álsin másele kóterip, shyr-pyr bolyp júrgenderdiń biri – nemere-jıenderi. Olardyń aıtýynsha, batyrdyń denesi jer qoınyna tórt ret berilipti. Sońǵy ret Chernobyl qalasynyń aýmaǵy keńeıtilgen kezde tapsyrylypty. 

Erligin el umytpas er Mam­lıýt aýdanyna qarasty Úshkól aýylynda eńbek etip júrgende Qyzyl Armııa qataryna shaqy­rylyp, 1942 jyly alǵashqy urys­qa qatysady. 1943 jyly kúz­de Prıpıat ózeninen ótý kez­inde Ábýdiń rotasy erekshe kózge túsedi. О́zi aýyr ja­ra­qat alǵanyna qaramastan ne­mis tankisine granat baılamyn laqtyryp, qaza tabady. Qasyq qany qalǵansha jaýmen arys­tansha arpalysyp, kóz jum­ǵan oǵlanǵa KSRO Joǵarǵy Keńesi alqasynyń jarlyǵymen Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy beriledi. Ob­lystyq daryndy balalarǵa arnalǵan mektep-gımna­zııa, bir kóshe onyń esimimen ata­lady. Bilim oshaǵy aldyna qo­ıylǵan eskertkishtiń avtory – jer­gilikti músinshi Baqytjan Ramazanov. 

Bir ýys topyraq jat jerden buıyrǵan atamyz tólqujatyna eki jas qostyryp, qan maıdanǵa 17 jasynda attanypty. Denesi 1966 jyly ǵana tabylyp, Cher­nobyl qalasynyń Dańq alleıa­syna jerlengen, degen týys­­tary 1986 jylǵy atom apa­ty­nan keıin zıratynyń múl­dem kútimsiz qalǵanyna na­lıdy. Eshkim turmaıtyn shaharda ıadrolyq qaldyqtar tógetin arnaıy qoıma salyp jatqanyn estip, qatty alańdap otyrǵan kórinedi. Onyń ústine Ýkraına men AQSh arasyndaǵy kelisimge oraı 2020 jylǵa taman polıgonnyń paıdalanýǵa beriletini qulaqtaryna tıgennen keıin úılerinde tynysh jata almapty. Qazaqstan Syrtqy ister mınıstrligi men Ýkraına elshiligine úshbý hat joldap, ba­tyrdyń súıegi ıadrolyq qal­dyqtar astynda qalmasa, týǵan jerge qaıta­rylsa degen ótinishterin jet­kizgen. О́kinishtisi sol, qarsy tarap batyrdyń denesin eks­gý­masııalaýǵa ruqsatty keshiktirip jatqanǵa uqsaıdy. Áıtpese, oń sheshilgen jaǵdaıda jergilikti bılik oryndary barlyq shy­ǵyn­dardy kóterýge, jerleý rásimderin atqarýǵa ázir. 

Chernobylde amerıkalyq kompanııanyń qurylysy qyzǵan saıyn eski zırat aıaq astynda taptalyp qalmasa degen tilek ústinde júrgen soltústikqazaqstandyqtar da máseleniń memlekettik deń­geı­de sheshim tabaryna úmitti. 

О́mir ESQALI,

«Egemen Qazaqstan»

Soltústik Qazaqstan oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Bas teatrdaǵy balalar stýdııasy

О́ner • Búgin, 23:11

Altyn shynjyrdyń sońǵy shyǵyrshyǵy...

Rýhanııat • Búgin, 23:01

Tergeýshilerdiń ustazy ulyqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 19:35

Reseı ınvestorlary Atyraýǵa bet burdy

Aımaqtar • Búgin, 16:56

Erteń Úkimet otyrysy ótedi

Úkimet • Búgin, 15:17

Qýatty qurylymnyń shýaqty merekesi

Qazaqstan • Búgin, 14:15

Naýryz aıynda aýa raıy qandaı bolady?

Aýa raıy • Búgin, 13:30

Uqsas jańalyqtar