27 Naýryz, 2020

Sabyrdyń salmaǵy

84 ret kórsetildi

Keneniń kezdigimen, Naýannyń naızamen syzylǵan ulan-baıtaq shekara, baqandaı bes oblys jat jurtqa ketip bara jatqanda Jumabek qana jaýǵa jalǵyz atyldy. Shyn máninde osyndaı adamı qundylyq, kisilik qasıet,  erlik sıpat, salıqaly sabyr ǵana azamatty asqar bıikke shyǵarady.

Jaqsy atyn jańǵyrtyp, alashtyń alyp júregin azat rýhqa sýarýdy paryz sanaıtyn qazaq bıyl týǵan ólkeniń tutam jýsany, súıem jeri úshin súıegin bergen sardary Jumabek Táshenevtiń 105 jyldyǵyn eleýsiz ótkere saldy. Árıne, túgel jurtqa topyraq shashýdan aýlaqpyz, el-elde, jer-jerde tulǵanyń atyn keıingi jas urpaqqa únemi nasıhattap júretin jandar álbette, bar. Osydan bes jyl buryn QarMÝ ǵımaratynyń qaq tórinde aıtysker aqyn, ustaz Aıtbaı Jumaǵulovtyń muryndyq bolýymen Jumabek atamyzdyń atyn ardaqtaǵan aıtýly is-shara ótken bolatyn. Jalpy Aıtbaı Botpaıulynyń tuǵyrly tulǵalar esimin elge nasıhattaýda atqaryp jatqan aqqula eńbegin aıtpaı ketýge bolmaıdy. Qaraǵandylyq jas aqyndarǵa jyl saıyn Jumabek Táshenev atyndaǵy syılyq taǵaıyndatyp, jergilikti kásipker Sapar Ipkeev esimdi atymtaı jomart azamattyń arnaıy bólgen qarjysyna jas qalam ıeleriniń tyrnaqaldy týyndylaryn kitap qylyp shyǵartyp berip júrgen jemisti jumysyn elimizdiń basqa óńirleri bile bermeýi de múmkin. Bul týraly árıne, keıinirek aıtýǵa bolady.

Joǵaryda atalǵan jıynǵa qurmetti qonaq bolyp qatysqan Qoıshyǵara Salǵara, Bekbolat Tileýhan syndy azamattar Jumabek Táshenevtiń erligin úlgi ete otyryp, urpaqqa azyq bolar astarly áńgimelerdi tilge tıek etkenderi esimizde erekshe saqtalypty.

 – Qazaqta Montaı bı  aıtty deıtin sóz bar, – dep bastaǵan Qoıshekeń:

«Er týyp, joq eldi bar qyla almaıdy, El bolsa er týǵyzbaı tura almaıdy, Tusynda ár zamannyń bir surqyltaı, Uqsańdar ata sózi bylaı qalmaıdy».

Bátýaly bı aıtqandaı qaı zamanda da halyqtyń halyqtyq qasıetine, eldiń birligine, jerdiń tutastyǵyna nuqsan keletin kezde «halqyń – qynap, sen – qylysh, aldy zaman sýyryp» dep Qadyr aqyn aıtqandaı, halyq kóptiń arasynan jarq etkizip, almas qylyshtaı, aqmańdaı, erjúrek uldaryn árqashan da alǵa shyǵaryp turǵan. Mine, sondaı uldardyń biri Jumabek Táshenev edi, – dep bir toqtady.

Ary qaraı Bekbolat Tileýhan: «Jumabek birden keńestik ımperııaǵa qarsylyǵyn bildirgen joq. О́rshelene bergen adamnyń sózi ótimdi bolmaıdy. Ekinshiden, ultshyldyqpen kúresip jatqan ımperııa Jumabekke ondaı bıik mansapty bermes edi. Sol saıası júıege kirý úshin asqan sabyrlylyq, sheberlik qajet boldy. Táshenev keńes ımperııasynyń bylaısha aıtqanda úlken tehnologııalyq júrisi boldy. «Osy adam arqyly jumys isteımiz. Jan-jaǵyna sózin ótkizedi. Mańǵystaýdy túrkmenge berýge, Shymkentti ózbekke berýge, soltústikti orysqa berýge osy adam jumys isteıdi» degen tusta Jumekeńniń ar jaǵyndaǵy atanyń kúshi, ananyń sútimen kelip jetken qazaqtyń ǵajaıyp tekti minezi burq etip bas kóteredi. keńes ókimetiniń birneshe jyl jasaǵan josparynyń kúl-talqany shyǵady!», dedi.

Salıqaly sóz sanamyzda Jumabek atamyzdyń bul erligi er Jánibektiń aıtýly úsh erligimen sabaqtasty. Jánibek batyrdan ataqty erlikterin surǵanda, jaý tóńkerip, jońǵardyń qanyn josytqan dańqty oqıǵalaryn batyrlyqqa sanaı qoımaıtyn sardar, erekshe erlikteriniń biri – jylqy baǵyp júrip, tańǵa jaqyn jerde uıyqtap jatqan kezinde muzdaı sýyq nárse keýdesine kelip qalǵanyn sezip, jylan ekenin bilgen jas batyr "qozǵalsam shaǵyp alyp júrer, jylan jyljyp basy dál ıegimniń astyna kelgende seskenbeı aýzymdy asha qoıaıyn, úńgir dep aýzyma kelip kirer" dep sabyrly qalyp tanytyp, ýly jylannyń basyn tisimmen qyrshyp túkirip tastaǵan erligin aıtypty.  

Ekinshi erligim degen er Jánibek «Bizdiń el anaý Arqalyq, Edireı taýy, Esil ózeni jaǵasy jaqta júrgende, bir jyly kúzde eshki qotyr degen bir dert jabysty, munyń qyshýy dúnıede joq bolady eken, qasynsa odan ary asqynyp ketedi degendi estidim, sodan tisimdi tistep, úsh aı boıy qolymdy tıgizbedim, kóktem bola boıym túlep, sypyrylyp biraq tústi de saýyǵyp kettim, osyǵan qolymnyń ushyn tıgizbegenimdi erligim ǵoı dep oıladym», depti.

El talaýǵa, jer tonaýǵa túskende dúnıe júziniń úshten birine bılik júrgizip otyrǵan Keńes ókimetine Jumabek Táshenev qana qarsy shyqqany ótirik emes. Árıne, ol qarsylyqqa Jumabek atamyz Jánibek babasynyń joǵaryda aıtylǵan erlikterindeı asqan sabyr, aılaly aqyl-parasattyń arqasynda bardy dep bilemiz. Keneniń kezdigimen, Naýannyń naızamen syzylǵan ulan-baıtaq shekara, baqandaı bes oblys jat jurtqa ketip bara jatqanda Jumabek qana jaýǵa jalǵyz atyldy. Shyn máninde osyndaı adamı qundylyq, kisilik qasıet,  erlik sıpat, salıqaly sabyr ǵana azamatty asqar bıikke shyǵarady. Búgingi jas býyn batyr tulǵanyń esimin el bolyp ulyqtaýdy umytpaǵany jón. Táshenev sabyrynyń salmaǵy qazaqtyń saıyn dalasymen ǵana ólshenetin óskeleń urpaq eshqashan esten shyǵarmaýy kerek.

               

Mıras ASAN,

«Egemen Qzaqastan»

Sońǵy jańalyqtar

Prezıdent Almaty ákimin qabyldady

Prezıdent • Búgin, 14:07

Iranda 6 baldyq jer silkinisi boldy

Álem • Búgin, 11:20

О́tken táýlikte 187 adam indet juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 10:40

Búgin aqyn Muhtar Shahanov 80 jasqa toldy

Qazaqstan • Búgin, 09:02

Dollar arzandady

Qarjy • Keshe

Uqsas jańalyqtar