Ekonomıka • 22 Mamyr, 2020

Atyraýda jol sapasy syn kótermeıdi

1039 ret kórsetildi

Atyraýdyń munaıly óńir ekeni aqıqat. Alaıda eldi mekenderdiń bári taqtaıdaı tegis jolmen qamtyldy deı almaımyz. Muny osy salanyń mamandary joqqa shyǵarmaıdy. Oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtokólik joldary basqarmasynyń basshysy Áset Orazǵalıevtiń aıtýynsha, 56 eldi mekende qatty jol jabyndysy tóselmegen. Mundaı aýyldar ásirese, Qurmanǵazy men Qyzylqoǵa aýdandarynda kezdesedi. Jylyoı aýdanynda – tórt, Inder aýdanynda – úsh, Maqat aýdanynda bir eldi mekende jol jabyny joq.

Jalpy oblystaǵy joldyń uzyndyǵy 3000 shaqyrymnan asady. Onyń ishinde 1120 shaqyrym jol respýblıkalyq mańyzǵa ıe bolsa, jergilikti baǵynysqa 1927 shaqyrym jol qaraıdy. Byltyr kólik ınfraqurylymyn damytýǵa 39,2 mlrd teńge bólindi. Bul qarajatqa 37 eldi mekendegi 230 shaqyrym jol salyndy. Sondaı-aq «Nurly jol» baǵdarlamasyndaǵy ma­ńyzdy joba – «Atyraý-Astrahan» halyq­aralyq avtokólik joly qalpy­na keltirildi. Alaıda búgingi ekono­mı­kalyq jaǵdaı biraz ózgeriske sebep bolyp otyr.

– Qazir jaǵdaı ózgerip jatyr. Jo­ba­lardy júzege asyrýǵa qarjy jetis­peýshiligi baıqalady. Sondyqtan aldy­men basty mindetterge, aýdandardyń qa­jet­tiligine, joldyń jaǵdaıyn jete zerdeleýge nazar aýdarý qajet. Osyndaı qajettilikke baılanysty jos­par ja­sal­ǵany jón. Bizge kólik ınfra­qu­rylymyn damytýdyń naqty merzimi men basty baǵyttary kerek, – deıdi oblys ákimi Mahambet Dosmuhambetov.

Ákimniń pikirinshe, jobany iske asyrýdyń barlyq mehanızmin esepke alý kerek. Al atqarylǵan jumystardyń sapasyna qatysty aıtylatyn syn da bar. О́ıtkeni keıbir jaǵdaılardan tehnologııany saqtamaý, paıdalanylǵan materıaldar men óndiristik prosesterdiń sapasyna tolyqqandy baqylaýdyń joqtyǵy baıqalady. Degenmen, Atyraý oblysyndaǵy jaqsy joldyń úlesi – 57 paıyz. Endi bul kórsetkishti 2025 jyly 95 paıyzǵa jetkizý kózdelip otyr.

Bıyl óńirde «Nurly jol» baǵdar­lamasy aıasynda 422 shaqyrym joldy qaıta jańǵyrtýǵa 34 mlrd teńge bólindi. Oblys ákimi Mahambet Dos­mu­­ham­­­betovtiń aıtýynsha, qaıta jań­ǵyr­­­tylatyn jobalar qatary­na «Qandy­aǵash – Maqat» jáne «Aty­raý – Astra­han» baǵytyndaǵy jol qu­ry­ly­sy kiredi. Qurylys jumys­tary 2018 jyly bastalǵan «Qan­dyaǵash – Maqat» tasjolynyń 145 shaqy­ry­mynda qozǵalysty jyl sońynda ashý josparlanýda.

Al uzyndyǵy 277 shaqyrymdy quraıtyn «Atyraý – Astrahan» (Reseı Federasııasy shekarasyna deıingi) jol ýchaskesinde aýqymdy jumystar jasalyp jatyr.

– Byltyr jergilikti 37 eldi mekende 230 shaqyrym jol jóndeldi. Bul maq­satqa respýblıkalyq bıýdjetten 9 mlrd, al jergilikti bıýdjetten 30,2 mlrd, barlyǵy 39,2 mlrd teńge bólindi. Nátı­jesinde oblystaǵy jaqsy jáne qanaǵat­tanarlyq kúıdegi joldardyń jaǵdaıy 57 paıyzǵa jetti. Jalpy 2020 jylǵa jol qurylys jumystaryna 41,1 mlrd teńge bólingen. Onyń 26,4 mlrd teń­gesi – respýblıkalyq bıýdjetten, 14,7 mlrd teńge – jergilikti bıýdjetten qaras­tyryldy. Oǵan 180 shaqyrymǵa jýyq jergilikti mańyzdaǵy qala jáne aýyl­ishilik joldardy jóndeý josparlanyp otyr. Atalǵan jumystarǵa 4500 adamdy tartý kózdelýde, – deıdi oblys ákimi Ma­ham­bet Dosmuhambetov.

Ras, Atyraý oblysynda respýblı­ka­lyq deńgeıdegi joldarda qaıta jań­ǵyrtý, sondaı-aq jóndeý jumys­tary júrgizilip jatyr. Alaıda, jol boıynda kezdesetin kemshilikter de joq emes. Máselen, «Jol aktıvteri­niń ulttyq sapa ortalyǵy» RMK Atyraý oblystyq fılıalynyń mamandary jyl basynan beri bul jumystyń sapasyn, qurylys materıaldaryn tekserip, 27 túrli kemshilikti anyqtady. Oblystyq fılıal dırektorynyń mindetin atqarýshy Jantas Sháripovtiń aıtýynsha, «Aqtóbe-Atyraý-Astrahan» avtomobıl jolyn qaıta jańǵyrtý, «Atyraý-Oral» jáne «Dossor-Qulsary-Beıneý» baǵytyndaǵy avtomobıl joldaryn kútip-ustaý, aǵymdaǵy jóndeý, sondaı-aq kepildikte turǵan nysandarda 181 tekseris uıymdastyrylypty.

– Tekserý nátıjesinde 27 aqaý anyq­taldy. Máselen, «Atyraý-Oral» jolyn kútip-ustaýda, ıaǵnı jarylǵan bólikterine shaıyr quıý kezinde kem­shilik­terge jol berilgen. Sondaı-aq «Atyraý-Oral» jáne «Aqtóbe-Aty­raý-Astrahan» baǵytyndaǵy kepil­dikte turǵan joldy túngi ýaqyt­ta ja­ryq­tandyrý, «Dossor-Qul­sary» jolyn­daǵy ortasha jóndeý jumys­tarynda da kemshiliktiń bary belgili boldy. Atal­ǵan aqaýlardy ýaqtyly joıý úshin tapsyrys berýshi mekeme men mer­di­ger­lerge hat joldandy, – deıdi J.Sháripov.

Ortalyq mamandary bıylǵy I toqsan­da joldarda júrgizilgen tekse­ris­te 101 ret synama alǵan eken. Zert­hanada qoldanystaǵy qıyrshyqtas, qum, shaıyr, malta tas aralas qumdy qos­pa, sementti beton, bıtým, usaq qal­­dyq­tardyń sapasyn tekserý bary­syn­da sáıkessizdiktiń bir deregi anyq­­talyp otyr. Bul – «Dossor-Qul­sary» jolyndaǵy ortasha jóndeý ju­mys­­taryna paıdalanylǵan materıal.

Jol salýdaǵy kemshilikke qatysty taǵy bir derekti aıtar bolsaq, Atyraý qalasyndaǵy Qurmanǵazy kóshesinde eski joldyń qaldyqtary jınalmaı, ústine jańa asfalt tóselipti. Mu­ny «Atyraýınjstroı» JShS maman­dary jasaǵan. Bul avtomobıl joly­nyń sapasyn kásibı zerthanalyq jab­dyqtar arqyly tekserý arqyly anyq­talyp otyr. «Jol aktıvteriniń ult­tyq sapa ortalyǵy» RMK Atyraý oblys­tyq fılıalynyń mamandary sapa­ny baqylaý úshin avtokólik jolyn paı­dalanýǵa tapsyrǵannan keıin asfalt­betondy jabynnyń joǵarǵy qaba­tynan kern dep atalatyn synama al­ǵan. Bir jerden úsh kesý arqyly bir­neshe kern serııasy jasaldy. Kern as­falttyń barlyq qalyńdyǵynan alynyp, onyń uzyndyǵy 30 sm-di quraýy tıis. Monıtorıng barysynda 26, 26,5 jáne 23 sm bolatyn úsh kern alynyp, jańa asfalt salý bóliginde asfalt­taý normalaryn buzyp, eski asfalt betine salynǵany anyqtaldy. Demek, merdiger «Atyraýınjstroı» JShS asfalt tósemin salý kezinde ústińgi betin daıyndaý talaptaryn buzǵan.

Sondaı-aq kernniń sýǵa qanyǵý koeffısıentin tekserýde qospany tyǵyzdaý koeffısıenti anyqtaldy. Jol­dyń eni, eńisi, uzyndyǵy sekil­di geo­metrııalyq parametrleri baǵa­lan­dy. Ortalyq mamandary sarap­tama qorytyndysymen synaq hat­tama­sy­na sáıkes, kernderdiń as­falt­­taý normalarynyń talaptaryna sáı­kes emestigi týraly sheshim shy­ǵar­dy. Anyqtalǵan buzýshylyqtar bo­ıyn­­sha merdigerler men memlekettik or­ganǵa anyqtalǵan kemshilikterdi joıý mer­zimderi men tásilderi kórsetilgen nus­qamalar berildi. Qazir merdiger anyq­talǵan buzýshylyqtarmen kelisip otyr.

Jaqynda Mahambet aýdanynda Jaıyq ózeniniń ústinen 2018 jyly paıdalanýǵa berilgen kópirdiń búlingen tustary baıqalyp qaldy. Aýdandyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bóliminiń habarlaýynsha, bul nóser jaýynnyń kesirinen bolǵan kórinedi. Árıne bul tańdanys týdyrmaı qoımaıdy. Kúnine ústinen birneshe kólik ótedi dep josparlanǵan kópirdiń qurylysy sapaly salynǵan ba?

– Jaıyq ózeniniń Jalǵansaı aýyly tusynan salynǵan kópirdiń uzyn­dyǵy – 8030 metr. Nóser jaýynnyń kesirinen atalǵan kópirdiń jaıaý júr­ginshi joly aýmaǵynda asfalt jabyndysy tesilip, kólshik paıda boldy. Bul týraly oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasyna dereý habarlandy. Kópir qurylysyn júrgizgen bas merdiger – «Atyraýınjstroı» JShS-niń mamandary zerdeleý jumys­taryn júrgizýde. Bas merdiger qys­qa merzimde bes jyldyq kepilde­mesi­ne sáıkes aqaýlyqty qalypqa keltiretin bolady, – dep aqparat taratty Mahambet aýdandyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bólimi.

Mine, Atyraýdaǵy jolda da, kópir­de de anyqtalǵan kemshilikterdiń bir parasy osyndaı. Kemshilikter joldy da, kópirdi de salǵan bir merdiger­diń jumy­synan baıqalyp otyr. Biraq kópirdiń búlingenin tabıǵattyń qubylysyna aýdara salý aqylǵa qonymdy bola ma?!

Árıne kemshilikter túzetileri daý­syz. Alaıda jurt jadynan qape­lim­de umytyla qoıýy qıyn. О́ıt­keni tur­ǵyn­dar kóńilinde endi jol men kópirdiń sapasyna qatysty senim­sizdik týyndasa she? Al senimge túsken selkeýdi nóser jańbyrmen jýyp-shaıý múmkin emes.

 

Atyraý oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Jyl sózi

Álem • Búgin, 20:36

Energetıka – ekonomıka draıveri

Ekonomıka • Búgin, 20:31

Quldyramaıtyn qundylyq

Tanym • Búgin, 20:20

Birjaqty baılam hám batyl baǵdar

Pikir • Búgin, 20:08

Birde-bir shaǵym eskerýsiz qalmaıdy

Qazaqstan • Búgin, 19:55

Býrkına-Faso astanasynda oq atyldy

Álem • Búgin, 19:17

Almatynyń ońtústiginde jer silkindi

Aımaqtar • Búgin, 17:38

Almatyda qurylys krany qulady

Oqıǵa • Búgin, 14:21

Aýǵanstanda jarylys boldy

Álem • Búgin, 12:21

Álemdegi eń úlken muzdyq erip ketti

Ekologııa • Búgin, 11:05

Uqsas jańalyqtar