Álem • 19 Tamyz, 2020

Úshinshi ekonomıka da quldyrady

17 ret kórsetildi

Japonııa ekonomıkasy koronavırýs pandemııasy saldarynan quldyraı tústi. Álemniń úshinshi ekonomıkasy sanalatyn eldiń ishki jalpy óniminiń kórsetkishi sáýir-maýsym aılarynda 7,8 paıyzǵa azaıdy. Sarapshylar mundaı tómen kórsetkish Japonııada sońǵy kezderi alǵash ret kezdeskenin aıtady.

Jalpy, japondar ekonomıkalyq ósimniń baıaýlaýymen kúresti daǵda­rys­qa deıin bastap ketken-di. Jyl basyn­­daǵy eki toqsan boıǵy tómen kórset­kishter ekonomıkany re­sessııaǵa alyp keldi. Degenmen, ótken aptadaǵy derekter qarjy álemi­niń jaǵdaıy múshkil ekenin anyq kórsetti. Sarapshylar nátıjeniń olar kútkennen de tómen ekenin habarlady.

Ekonomıkanyń quldyraýyna bir­­den-bir sebep – ishki tutynýdyń tómen­deýi. Japonııa ekonomıkasynyń jar­tysy ishki naryqqa negizdelgen, sondyq­tan jahandyq saýda, eksport­tyń azaıýymen qosa ishki naryqtyń báseńdeýi de Japonııa ekonomıkasy úshin qaýipti.

Tutyný kórsetkishi 8,2 paıyzǵa tómendep, rekordty shamaǵa jetip otyr. Al shetelden keletin taýar 18,5 paıyzǵa azaıǵan. Ásirese avtokólik eksporty úlken zardap shegýde. IJО́ 2011 jylǵydan da birneshe ese qul­dyrady. Sońǵy statıs­tıkaǵa qaıta oralsaq, eldegi IJО́ 485 trln ıenge deıin tómen­degen. Memlekettik oblı­ga­s­ııalar­dyń tabysy da tómen.

Pandemııa kezinde ekonomıkanyń quldyraýy kóp memleketke tań­syq emes. Karantın sharalary kúsheı­tilmese de, halyq úıde otyrǵandy jón kórdi. Sáıkesinshe, aqsha da jumsal­mady. Bul óz kezeginde korporatıvti salalarǵa da áser etti. Tutynýshylar azaıǵan saıyn kompanııalardyń tabysy tómendeı tústi. Sarapshylar bul tizbektiń tyǵyryqqa tireıtinin aıtady. О́ıtkeni tipti Japonııadaǵy kóptegen iri kompanııa keleshekte jumysqa kadrlar alý máselesine kúmánmen qaraıtynyn aıtady. Búginniń ózinde iri kompanııalardyń qyzmetkerlerin tolyq qamtamasyz etýi qıyndap ketti.

Degenmen, «aýyzdy qý shóppen súrtýge» áli erte. Capital Economics táýelsiz makroekonomıkalyq zertteý agenttigi kerisinshe Japonııa ekono­mı­kasy pandemııadan keıin basqa ekono­mıkalarǵa qaraǵanda tez qalpyna kele­di dep boljap otyr. Olardyń máli­­metinshe, búginde ınfeksııanyń ekin­shi tolqynyndaǵy Japonııada naý­qas­tar sany kóp emes, sonymen qatar eldiń densaýlyq saqtaý júıesi qater­men betpe-bet kelip, júıeniń tıim­­­diligin dáleldegen. Agenttik Ja­po­nııa­nyń IJО́ kórsetkishi bıylǵy jyl­­dyń úshinshi toqsanynda jaqsy bet­­burys jasap, kelesi jylǵa deıin jaq­sy náıje beredi degen pikir bildirdi.

Oń ózgeristen úkimet te úmitti. Japonııa premer-mınıstri Sındzo Abe pandemııa saldaryn jeńilde­tetin birqatar sharany tanystyrdy. Mamyrda ǵana karantın tártibi jeńildetilgenimen, aldaǵy ýaqytta ol taǵy kúsheıtilýi múmkin degen boljam bar. Al bul taǵy da bıznes pen saýda sektoryna teris áser etedi.

Buǵan deıin Japonııa ekonomıka mınıstri Iаsýtoshı Nıshımýra úki­mettiń jospary daıyn ekenin habar­laǵan edi. «Pandemııa saldaryn joıý úshin ekonomıka men týrızmdi qutqaratyn sharalardy qabyldaýǵa daıynbyz», dedi ol málimdemesinde. Sonymen qatar jeltoqsanda premer-mınıstr Sındzo Abe de úkimettiń saýda salyǵynyń ósýinen týǵan jaǵdaıdy retteýge 120 mlrd AQSh dollaryn bólýge kelisim bergenin málimdedi.

Ázirge naqty shara retinde áleý­mettik qoldaý qarastyrylǵan. Árbir japondyq úkimetten 100 myń ıen, ıaǵnı 926 AQSh dollary kóleminde járdemaqy ala alady.

Ekinshi ekonomıkaǵa ıe Qytaı da kóp uzamaı jaqsy nátıjelerimen kórinetin sekildi. О́ıtkeni basqa memleketter áli de pandemııa kesirinen bolǵan shyǵyndy sanap jatsa, Qytaı sáýir men maýsym aralyǵynda ekonomıkanyń 3,2 paıyzǵa óskenin habarlaǵan.

 

Sońǵy jańalyqtar

Qıly-qıly taǵdyrlar

Tarıh • Keshe

Tozaqtan ótse de túńilmegen

Rýhanııat • Keshe

Radıst qazaq qyzdary

Tarıh • Keshe

Qarsy barlaýshylar qaharmandyǵy

Rýhanııat • Keshe

Maıdangerdiń ónegeli joly

Rýhanııat • Keshe

Turlaýy qıyn taǵdyrlar

Tarıh • Keshe

Bar úmitimiz Almat Kebisbaevta

Sport • 08 Mamyr, 2021

Bir shańyraqtan – úsh maıdanger

Rýhanııat • 08 Mamyr, 2021

Jetpis jeti jyldan keıin kelgen marapat

Aımaqtar • 08 Mamyr, 2021

Taraz qalasynda 20 soǵys ardageri bar

Aımaqtar • 08 Mamyr, 2021

Qazaqstannyń 7 óńiri «qyzyl aımaqta» tur

Koronavırýs • 08 Mamyr, 2021

Qazaq degenimiz – Baýyrjan...

Rýhanııat • 08 Mamyr, 2021

505-shi túrmeniń tutqyndary

Tarıh • 08 Mamyr, 2021

Áskerı ınjenerler ustahanasy

Oqıǵa • 07 Mamyr, 2021

Boryshymdy abyroımen ótesem deımin

Rýhanııat • 07 Mamyr, 2021

Ardagerler azaıyp bara jatyr...

Qazaqstan • 07 Mamyr, 2021

Uqsas jańalyqtar