О́ner • 19 Qazan, 2020

Gernıka

151 ret kórsetildi

«Gernıka» – áıgili sýretshi Pablo Pıkassonyń ataqty keskin­demesi. Avtor atalǵan týyndyny 1937 jyly Parıjde ótken dúnıejúzilik kórmeniń Ispanııa pavılonyna arnap, Ispanııa Respýblıkasy úkimetiniń ótinishimen salǵan desedi. Sýretke qarap tursańyz aq-qara tústi keskindemeniń astarynda nebir taǵdyrlar men tarıhı oqıǵalar, sýretshiniń azamattyq kózqarasy, jazýshynyń jany, soǵys pen beı­bitshilik sharpysy ashyq beınelengen. Kýbızm stılinde ja­zylǵan keskindemeniń taqyryby osydan sál buryn bolǵan Ger­nıkany bombalaý, sonymen qatar Ispanııadaǵy Sáýir revo­lıýsııasy (1931) men Azamat soǵysynyń (1936-1939) qasiretinen syr shertedi.

 

Jalpy soǵys taqyrybyn shyǵarmashylyq ıeleriniń esh­qaısysy aınalyp ótpegen. My­saldy alystan izdep keregi joq, bul taqyryp tóńireginde qazaq qalamgerleri de, qylqalam sheberleri bar, sazgerler qaýymy bolsyn, kez kelgeni adamzattyń basyna tóngen aýyr synaqqa ún qatyp, beıbitshilik pen yn­tymaqty tý etken týyndylaryn úzbeı arnaǵany búginde tutas tarıh.

Bul taqyryp búgin tipti ózekti bolyp otyr. Irgemizdegi soǵys órtiniń jalyny bizdiń de janymyzdy sharpyp jatqanyn jasyrmaýymyz kerek.

Já, sýretke oralaıyq. Ger­nıkanyń ústinen qarsha boraǵan bombalarǵa, olardyń tozaq otyndaı qara tútini búkil adamzatty úreı qushaǵyna alady. Bul qandy oqıǵaǵa búkil álemmen birge Pablo Pıkasso da jany aýyryp qarap turypty. Ispan aqyny jáne kórnekti qoǵam qaıratkeri Rafael Albertı keıinirek: «Pıkasso Gernıkaǵa eshqashan barmaǵan, biraq qalanyń qalaı joıylǵany týraly habar oǵan buqa múıiziniń soqqysyndaı áser etti» dep eske alypty. Ger­nıkany bombalaýdaǵy qatygezdik tap-taza kenepke Pıkasso qylqalamynyń alǵashqy qara boıaýy bolyp jaǵylady. Kartına týraly málimetterge súıensek, «Garnıka» bir aıdyń ishinde aıaq­talady. Alǵashqy kúnderi Pı­kas­so 10-12 saǵat jumys is­tegen desedi.

Keıbir málimetterge sáıkes, Parıjdi basyp alý kezinde Pablo Pıkassoǵa nemis ofıserleri kelgen. Sýretshiniń ústelinde Gernıkadan alynǵan reprodýksııa (nemese Gernıkanyń reprodýksııasy bar ashyq hattar) jatsa kerek. «Muny siz jasadyńyz ba?», degen nemis ofıserine Pı­kasso: «Joq», dep jaýap beripti. «Muny siz jasadyńyz!», depti qa­týly júzben.

Keıinnen Pablo Pıkasso ózi­niń týyndysynyń taǵdyry týra­ly aıta kele: «Meniń «Gernıkam» jaıly dostarymnan da, jaýlarymnan da estimegenim joq» depti. Jalpy Pıkassonyń bul týyndysy týraly pikir kóp. «Gernıka» – fashızm men Fran­koǵa degen qorqynyshty aıyptaý. Ol halyqtardy, barlyq er­kek­ter men áıelderdi kúreske jumyldyrdy jáne kóterdi. Eger Pablo Pıkasso óz ómirinde «Gernıkadan» basqa eshnárse jazbasa da bizdiń dáýirdiń eń úzdik sýretshileriniń qatarynda turar edi depti zamandastary.

Soǵys salǵan sýretten qor­qynyshty sýret joq. Izgilik iz­de­gen júrekter jaralanbasa eken!.. Mynandaı bir án bar edi ǵoı: «Balasyn ana, anasyn bala, joq­­tamasyn máńgilik!».

Solaı!..

 

Sońǵy jańalyqtar

Tımýr Qulybaev qyzmetinen ketti

Qoǵam • Búgin, 09:20

Qyrǵyzǵa qarsy shyǵady

Boks • Búgin, 09:00

Fatıma hanymnyń kóılegi

Tarıh • Búgin, 08:59

Vagner Lav Danııada oınaıdy

Fýtbol • Búgin, 08:57

Jyrshylyq mektep qaıta jańǵyrdy

Bilim • Búgin, 08:55

Álimhanuly Andradeni jeńe ala ma?

Boks • Búgin, 08:52

Myqtylar Melbýrnde bas qosty

Tennıs • Búgin, 08:51

Kóktalǵa kópir syılaǵan

Aımaqtar • Búgin, 08:49

AvtoHQO-lar jumysyn qaıta bastady

Qoǵam • Búgin, 08:47

Kásip meńgergen qatardan qalmaıdy

Qazaqstan • Búgin, 08:40

Áleýmettik tólemder keshikken joq

Qoǵam • Búgin, 08:37

Donor bolý – ómir syılaý

Medısına • Búgin, 08:35

Jańa jyldan bastap jalaqy ósti

Qoǵam • Búgin, 08:33

Almatyǵa 10 reanımobıl syılady

Medısına • Búgin, 08:31

Depozıttiń maksımaldy somasy kóbeıdi

Ekonomıka • Búgin, 08:30

2 mıllıon montajdalǵan anod óndirdi

Qazaqstan • Búgin, 08:29

«Omıkron» jedel taralýda

Álem • Búgin, 08:23

Mamandyqtarǵa da mán bergen jón

Bilim • Búgin, 08:20

Uqsas jańalyqtar