Aımaqtar • 21 Qańtar, 2021

Shý aýdanynda qoıma máselesi sheshilýde

79 ret kórsetildi

О́nim kólemin arttyrý óńirlerdiń ekonomıkalyq turǵydan damýyna aıtarlyqtaı áser etedi. Ásirese, oblys ortalyǵynan shalǵaı ornalasqan aýdandarǵa memleket qoldaýynyń nátıjesinde, aýyl sharýashylyǵy salasyna ınvestısııa tartylsa, bul da jergilikti áleýmettiń áleýetin kóterýge baǵyttalǵan mańyzdy qadamnyń biri sanalady.

Búginde Shý aýdanynda asyraýshy salaǵa memlekettiń qamqorlyǵymen la­ıyq­ty kóńil bólinip, tıisti sharýalar atqarylýda. Máselen, aýyl sharýa­shylyǵyna byltyr barlyǵy 1 mlrd 853 mln 419 myń teńge bólingen. Onyń ishinde «Shý – nesıe» seriktestigi arqyly 431 mln 839 myń teńge tartylǵan. Nátıjesinde, jergilikti jurtshylyqtyń kásippen aınalysyp, jaǵdaıyn jaqsartýǵa múmkindik jasalýda. Bul rette aýylsharýashylyq taýar óndirýshileriniń óz qarajaty 254 mln 380 myń teńgege jetken. Al jappaı kásipkerlikti damytý boıynsha 512 mln 200 myń teńge qarastyrylsa, «Aýylsharýashylyq qarjylaı qoldaý qorynan» 240 mln teńge bólingen. Munyń bári de aýylda turyp jatqan azamattar úshin aıtarlyqtaı múmkindik bolyp otyr.

Shý aýdany ákiminiń orynbasary Álıhan Balqybekov aýdandaǵy jetekshi salanyń jaı-kúıimen tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, memleket tarapynan kórsetilip otyrǵan barlyq qoldaý qarapaıym turǵyndardyń tabysyn arttyrýǵa, jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan. Osy maqsatta kásippen aınalysýǵa nıeti bar jergilikti azamattar úshin «Atameken» kásipkerler palatasynan 415 mln teńge nesıelendirilipti. «Tar­tylǵan qarajatty paıdalana otyryp, aýdannyń aýylsharýashylyq taýar óndirýshileri tarapynan 50 mlrd 151 mln 400 myń teńgeniń ónimi, onyń ishinde egin sharýashylyǵy boıynsha 35 mlrd 316 mln teńgeniń, mal sharýashylyǵy boıynsha 14 mlrd 728 mln teńgeniń ónimi óndirildi. Kúzdik bıdaıdan 36 926 tonna ónim tústi. Bul aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 783 tonnaǵa artyq. Sondaı-aq arpa 5 995 tonnaǵa artyq oryndalyp, 56 427 tonna tústi. О́tken jyly sharýashylyqtar arpanyń egis kólemin 1 600 gektarǵa ulǵaıtty. Sol sııaqty dándik júgeriden 12 439 tonna alyndy», deıdi Á.Balqybekov.

Sonymen qatar aýdannyń Belbasar aýylyndaǵy «Qyzylsha» JShS 397 gek­tarǵa jańbyrlatyp sýarý tehnologııa­syn qoldaný arqyly joǵary ónimderge qol jetkizgen. Qazirgi kezde ár gektarynan 110 sentnerden ónim alyp otyr eken. Jalpy, Shý aýdanynda qant qyzylshasyn ósirý belsendi qolǵa alynýda. О́tken jyly 725 gektar jerge tátti túbir egilgen. Máselen, «Qyzylsha» seriktestigi 300 gektar alqapqa qant qyzylshasyn egip, ár gektarynan 500 sentnerden asa ónim alypty. Biraq munda aıta ketetin bir másele – «Merki qant zaýyty» mekemesi atalǵan seriktestikke 131 mln teńge qa­ryzyn tólemegen. Osynyń saldarynan «Qyzylsha» sharýashylyǵy arnaıy qant qyzylshasyn egýge dep daıyndalǵan 700 gektar jerge dándik júgeri men jaz­dyq arpa sebýge májbúr bolǵan. Sońǵy málimet boıynsha atalǵan seriktestik tátti túbirdi endi 25 gektarǵa ǵana ornalastyryp, 1 848 tonna ónimdi «Merki qant zaýytyna» ótkizgen. Jalpy, jambyldyq sharýalar men «Merki qant zaýyty» mekemesi arasyndaǵy qarajat máselesi talaı ýaqyttan beri kóterilip keledi. Tıisti tólemin ala almaǵan sharýalar amal joq, qant qyzylshasyn belgilengen mólsherden tómen oryndaýǵa májbúr bolýda.

О́ńirde turǵyndardyń turmystyq tabysyn arttyrý maqsatynda kezinde qanatqaqty jobanyń qolǵa alynǵany belgili. Bul úshin memleket tarapynan tur­ǵyndarǵa tıisti kómek kórsetilip, baq­sha salyp, ónim alý, ony satý jobasy usy­nylǵan. Nátıjesinde, Shý aýdanynda baqsha ónimderin óndirý ulǵaıdy. Sońǵy máli­met boıynsha baqsha ónimderinen

274 427 tonna ónim alynǵan. Tipti búginde aýdandarda baqsha ónimderine degen suranys óte joǵary deńgeıde eken. Al kókónisten barlyǵy 364 067 tonna ónim alynyp, barlyq daqyl boıyn­sha joǵary ósimge qol jetken. Osy oraıda Á.Balqybekov sońǵy jyldary aýdan sharýashylyqtary joǵary ónim alý maqsatynda joǵary ónim beretin su­ryptardy egýge umtylýda ekenin aıtty. «Mysaly, Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy «Maıly daqyldar táji­rıbelik sharýashylyǵy» JShS Reseı ǵalymdarymen birikken jumysy nátı­jesinde, kúzdik bıdaıdyń «Brıgada» surypynyń ár gektarynan 100 sentnerden ónim alýǵa qol jetkizdi jáne elıtalyq suryptaryn shyǵara bastady. Atalǵan seriktestikten 8 aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshileri 106,5 tonna elıtalyq «Brıgada» surypynan tuqym ákeldi», deıdi ol. Sondaı-aq «Omar Shý» aýyl sharýashylyǵy óndiristik kooperatıvi, Alǵa aýyldyq okrýgindegi «Alaý» sharýa qojalyǵy jáne Jańaqoǵam, Birlikústem aýyldaryndaǵy sharýa qojalyqtar da elı­talyq tuqymdar satyp alǵan. Nátıjesinde, 1 110 gektar jerge barlyǵy 199,5 tonna elıtalyq tuqym egilgen. Atalǵan sharýashylyqtar osyndaı joldarmen kúzdik bıdaı egý arqyly aýdannyń áleýe­tin arttyryp, ekonomıkasyn damytýda. Sonymen qatar 70 gektar alqapqa sebilgen.

Qazir aımaqta qoıma máselesi ózekti. Sebebi, jaz boıy jantalasyp egin ekken dıqandar mezgili jetip ónim alǵanda ony saqtaıtyn qoıma jetkize almaı tyǵyryqqa tireledi. Shý aýdany boıyn­sha búginde barlyǵy 40 kókónis jáne astyq saqtaıtyn qoıma bar. Jalpy syıymdylyǵy – 60 680 tonna. Búginde 7 qoımada 40 250 tonna pııaz, 1 qoımada 100 tonna júgeri, 30 qoımada 11 067 tonna bıdaı men arpa saqtalýda. Sondaı-aq mal azyǵy daqyldarynan túsim jaqsy túsip, tórt túlik mal basyna 181 myń tonna pishen daıyndalǵan. Mal sharýashylyǵy boıynsha búginde 34 401,0 tonna sút saýylyp, 16 041,1 tonna et óndirilgen. Sonymen qatar aýdandaǵy iri qara maly 31 895 basqa, qoı-eshki 369 200 basqa, jylqy 13 680 basqa, túıe 70 basqa jáne úı qustary 89 645 basqa jetken. «Aýdan sharýashylyqtary Úkimet berip otyrǵan jeńildikterdi sońǵy jyldary jaqsy paıdalanýda. Búginge 732,2 mln teńgege tehnıka alyndy. Onyń ishinde lızıng tásilimen 399,5 mln teńgege 50 birlik tehnıka alynsa, sharýashylyqtar barlyǵy 332,7 mln teńge bolatyn 71 birlik tehnıkany óz qarajatyna aldy. Alynǵan tehnıkalardyń 40 birligi sońǵy markaly traktorlar», deıdi Á.Balqybekov.

 

Jambyl oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Elektrondy saýda-sattyq qaıtse damıdy?

Ekonomıka • Búgin, 22:41

Pandemııa gúl naryǵyna áser etti

Qazaqstan • Búgin, 21:00

OPEK+ kútpegen sheshim shyǵardy

Qarjy • Búgin, 20:13

Teńge qymbattaıdy

Qarjy • Búgin, 17:30

Qazaqstanda 480 adam koronavırýstan aıyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:55

«Barys» utylyp qaldy

Sport • 06 Naýryz, 2021

Almatynyń ortasyndaǵy kóshe opyrylyp qaldy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Taraz qalasynda 135 otbasy baspanaly boldy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Jansaı Smaǵulov júldege talasady

Sport • 06 Naýryz, 2021

Eldos Smetov kúmis aldy

Sport • 06 Naýryz, 2021

Oraldyq magıstranttar qazaq ádebıetin oqıdy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Uqsas jańalyqtar