Parlament • 21 Qańtar, 2021

El múddesin eskeretin qujat

7 ret kórsetildi

Májilis Spıkeri Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyǵymen ótken jalpy otyrysta depýtattardyń aldaǵy zań shyǵarý jumysynyń basymdyqtary týraly aıtylyp, birqatar zań jobasy maquldandy.

 

Májilis Tóraǵasy kún tártibindegi máselelerdi qaraýǵa kirispes buryn VII shaqyrylymdaǵy I sessııanyń ashylýynda Memleket basshysy Qasym-Jomart  Toqaevtyń depýtattyq korpýsqa júktegen naqty mindetteri týraly aıtty.

Nurlan Nyǵmatýlın atap ótkendeı, VII shaqyrylym Qazaqstan táýelsizdigine – 30 jyl, Parlamenttiń qurylǵanyna 25 jyl tolatyn erekshe kezeńde óz jumysyn bastap otyr.

Osyǵan oraı Memleket basshysy ses­sııanyń ashylýynda sóılegen sózinde búgingi jetistikterimizdi saqtap, elimizdi odan ári damytý jolyndaǵy jańa maq­sattardy alǵa qoıdy. Májilis Tóraǵasy sonyń ishinde áleýmettik-ekonomıkalyq, quqyqtyq, saıası baǵyttarǵa basa nazar aýdarylatynyn jetkizdi.

«Prezıdenttiń bastamalaryn Par­la­ment tıisti zańdarmen qamtamasyz etýge tıisti. Sondyqtan da Memleket basshysy sessııanyń ashylýynda depýtattardan sapaly zańdar talap etetinin erekshe atap ótti. Ol zańdar, eń aldymen, halyqtyń ómir sapasyn, bilim, densaýlyq salalaryn jaqsartýǵa, áleýmettik qamtamasyz etýge, shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýǵa yqpal etýge tıis. Sondyqtan bizdiń basty maq­satymyz – josparǵa sáıkes, óz ýaqy­tynda, halyqqa qajetti, paıdaly zańdar qabyldaý», dedi Nurlan Nyǵmatýlın.

Otyrys barysynda Palatanyń komı­tet­teri birneshe zań jobasyn jumysqa aldy. Olardyń ishinde «О́nerkásiptik saıasat týraly», «Kvazımemlekettik sektordyń jekelegen sýbektileriniń satyp alýy týraly» jáne «О́simdikter dúnıesi týraly» zań jobalary jáne olarǵa ilespe zań jobalary bar.

Sondaı-aq «Qazaqstan Respýb­lı­ka­synyń keıbir zańnamalyq aktilerine aza­mat­tardyń jekelegen sanattaryn áleý­mettik qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń keı­bir zańnamalyq aktilerine áskerı qyz­met jáne arnaýly memlekettik organdar qyzmetkerleri men áskerı qyzmetshilerdiń turǵyn úı qatynastary máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobalary jumysqa alyndy.

Budan bólek, «Kaspıı teńiziniń teńiz ortasyn qorǵaý jónindegi negizde­melik konvensııaǵa qorshaǵan ortaǵa trans­shekaralyq turǵydan jasalatyn áserdi baǵalaý jónindegi hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy Parlamentte qaralmaq.

Otyrys barysynda depýtattar «Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń halyqaralyq shart­tary týraly» Qazaqstan Respýblı­kasynyń zańyna ózgerister men tolyqtyrý engizý týraly» zań jobasyn maquldady. Atalǵan qujat Qazaqstan Respýblıkasy halyqaralyq sharttarynyń qoldanylý tár­tibi men sharttaryn aıqyndaý maq­satynda ázirlengen.

«Zań jobasyn qabyldaý halyqaralyq sharttardyń tikeleı qoldanylýy, jurtshy­lyqty halyqaralyq sharttardyń márte­be­sindegi ózgerister jóninde habardar etý týraly normalardy engizýdi, son­daı-aq halyqaralyq sharttardy toqtatý tár­tibin retteýdegi olqylyqtardy joıý­dy qam­tamasyz etedi», dedi baıandama jasa­ǵan Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileý­berdi.

Qujat Qazaqstannyń ózine júktelgen mindettemelerin oryndamaıtyn memlekettermen jáne halyqaralyq uıymdarmen ózara qarym-qatynastarda Qazaqstannyń múddelerin eskerýdi qamtamasyz etedi.

«Kórsetilgen máselelerdi beıindi zańǵa basqa memleketter men halyqaralyq uıymdar Qazaqstan Respýblıkasynyń aldynda alǵan mindettemelerin oryndamaǵan jaǵdaıda halyqaralyq sharttardy oryndaýdy toqtata turý túrindegi jaýap sharalar qabyldaýdy kózdeıtin normalar engizý arqyly sheshý usynylady», dedi baıandamashy.

Zań jobasyn talqylaý barysynda depýtattar kúshine engen, sondaı-aq ýaqytsha qoldanylatyn halyqaralyq sharttar týraly aqparatty Syrtqy ister mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda jarııalaý boıynsha túzetýler engizdi.

Jalpy otyrysta depýtattar Qazaqstan men Koreıa arasyndaǵy sottalǵan adamdardy berý týraly ratıfıkasııalyq zań jobasyn maquldady.

«Memleket úshin shetelde júrgen azamatty qorǵaý – Konstıtýsııa júktegen mindetimiz. Sebebi Konstıtýsııaǵa sáıkes elimizden tys jerlerde júrgen azamattarymyzdy qorǵaýǵa jáne olarǵa qamqorlyq jasaýǵa kepildik beremiz. Sondyqtan basqa elde qylmys jasap, sottalǵan azamat­tardy tastap ketpeımiz. Búgingi shart­tyń negizgi maqsaty – sottalǵan adamdardy ózara almasý, olardy berý joldaryn retteý», dedi atalǵan qujat boıynsha baıandama jasaǵan Bas prokýrordyń orynbasary Marat Ahmetjanov.

Sottalǵan adamdardy berý úshin birneshe jaǵdaı qarastyrylǵan. Eger sottal­ǵan adam elimizdiń ne Koreıanyń azamaty bolyp tanylyp, sot úkimi zańdy kúshine ense, sottalǵan adam qalǵan merzimin óz elinde óteıdi. Sondaı-aq berý týraly suraý salynǵan kezde keminde bir jyl óteıtin merzimi qalsa, jasaǵan áreketi eki jaqta da qylmys bolyp tanylsa, eki memleket sottalǵandy ózara berýge kelisýi kerek.

Baıandamashynyń aıtýynsha, Qazaq­stanǵa qaıtarylǵan adam Koreıa sotynyń úkimi boıynsha óz jazasyn óteıdi. Eger Qazaqstan men Koreıanyń zańdary sáıkes kelmese, onda sot úkimi elimizdiń zańynda kórsetilgen jazaǵa aýystyrylady.

«Alaıda jazanyń sıpaty men uzaqtyǵy Koreıa soty taǵaıyndaǵan jazadan qatal bolmaýǵa tıis. Búgingi tańda Koreıada 25 qazaqstandyq jazasyn ótep jatyr. Bizde Koreıanyń bir azamaty jazaǵa tartyldy. Usynylyp otyrǵan kelisimge ratıfıkasııa jasalǵan jaǵdaıda bul azamattardy elge qaıtarýǵa múmkindik týady. Olar elge kelip, áleýmettik ortasynda jazasyn óteıdi», dedi Marat Ahmetjanov.

Otyrys sońynda Májilis depýtattary memlekettik organdar basshylaryna depýtattyq saýaldar joldady. Depýtat Saýytbek Abdrahmanov ken qorlarynyń sarqylýyna qatysty Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligine saýal joldady.

«Elimizdegi jer baılyǵy jaǵynan erekshe óńirdiń biri, tipti biregeıi – Shyǵys Qazaqstan. Alaıda alańdatatyn jaılar da barshylyq. Eger ár nárseni óziniń atymen ataıtyn bolsaq, otandyq tústi metallýrgııanyń irgetasy sanalatyn bul óńirde ken qorlarynyń sarqylýǵa baǵyt alǵany anyq kórinip tur», dedi Saýytbek Abdrahmanov.

Depýtattyń aıtýynsha, ken oryndaryn ıgerýdiń qazirgi qarqynymen Shyǵys Qazaqstannyń ken qorlary shamamen 2035-2040-jyldarǵa qaraı túgesilýi  múmkin dep sanaıtyn mamandar bar. Bul kúni erteń-aq kelip qalatyn ýaqyt. Mamandar óńir metallýrgııasyn syrttan ákelinetin shıkizatty óńdeýge qaraı beıimdeý qajettigi týyndaýy múmkin ekendigi týraly aıta bastady. Muny kózge elestetýdiń ózi qıyn. Satyp alynatyn shıkizatqa aýysqanda ónimniń ózindik quny anaǵurlym ósetini, soǵan saı eldiń eksporttyq áleýeti álsireıtini túsinikti.

Májilis depýtaty Amanjan Jamalov zeınetaqy jınaqtarynyń bir bóligin tıisti maqsattarǵa paıdalaný boıynsha zańǵa táýeldi normatıvtik-quqyqtyq aktilerdi qabyldaýdy tezdetýdi surady.

«Úkimet tarapynan baspana jaǵdaıyn jaqsartý úshin birjolǵy zeınetaqy tólem­derin paıdalaný erejesi áli qabyldanǵan joq. 761 myń azamat osy erejeni kútip otyr. Olardyń kóbisi baspana tańdap alǵan, al qajetti ereje jobasy kelisýler boıynsha kabınet aralap júr. Osy oraıda turǵyndar tarapynan kóptegen eskertý túsip jatqanyn aıta ketken jón», dedi Amanjan Jamalov Premer-Mınıstr men Ulttyq bank tóraǵasynyń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda.

Depýtat Juldyz Súleımenova mektepterge bilikti kadrlardy tartýǵa qatysty usynys jasady. Onyń aıtýynsha, mektepterde sapaly kadrlardyń tapshylyǵy ata-analardy repetıtorlardyń aqyly qyzmetine júginýge májbúrleıdi.

«Qazirgi pedagog mamandarynyń tapshylyǵy mektepte jaqsy oqyǵan túlekterdiń pedagogıkalyq mamandyqqa barmaýyna, al pedagogıkalyq joǵary oqý oryndaryndaǵy stýdentterdiń aýyl mektepterine kelmeýine baılanysty. Osy turǵydan, aýyl mektepterin úzdik támamdaǵan túlekterdi pedagogıka ma­man­dyǵyna úgitteý jumystaryn júıelen­dirip, jandandyrý qajet», dedi depýtat.

Sondaı-aq  jıyn barysynda depýtattar Berik Dúısenbınov, Danııa Es­paeva, Aıbek Paıaev, Aıjan Sqaqova, Azat Perýashev tıisti memlekettik meke­melerdiń basshylaryna depýtattyq sa­ýaldaryn joldady.

 

Sońǵy jańalyqtar

Pandemııa gúl naryǵyna áser etti

Qazaqstan • Búgin, 21:00

OPEK+ kútpegen sheshim shyǵardy

Qarjy • Búgin, 20:13

Teńge qymbattaıdy

Qarjy • Búgin, 17:30

Uqsas jańalyqtar