Parlament • 03 Aqpan, 2021

Prezıdent júktegen mindetter qalaı júzege asady?

13 ret kórsetildi

Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bıylǵy 26 qańtarda Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda bergen tapsyrmalaryn oryndaý jónindegi sharalar qaraldy.

 

Apattyq jáne úsh aýysymdy mektepter tolyǵymen joıylady

Bul jóninde baıandama jasaǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri Áset Erǵalıev Prezıdent tapsyrmalaryn iske asyrý úshin jańa is-sharalar toptamasy ázirlenip jatqanyn aıtty. Osy boıynsha «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn tolyqqandy iske asyra otyryp, memlekettik basqarýdyń qazirgi zamanǵy modelin qurý jónindegi naqty sharalar júzege asyrylmaq. Nátıjesinde, 2025 jylǵa qaraı Qazaqstan «Qoǵamdyq tártip jáne qaýipsizdik» reıtınginde top-30-ǵa kiredi; memlekettik apparat pen memlekettik sektor sany 25%-ǵa qysqarady; barlyq memlekettik qyzmetti elektrondy formatta alýǵa bolady. Áleýmettik blok sheńberinde densaýlyq saqtaýdy qarjylandyrý ishki jalpy ónimniń 5%-yna deıin ulǵaıtylady; 3 jastan 6 jasqa deıingi balalar mektepke deıingi tárbıemen jáne oqytýmen 100% qamtylady, apattyq jáne úsh aýy­symdy mektepter 100%-ǵa joıylady; artyqshylyǵy bar akademııalyq 20 ortalyq qurylady; jyl saıyn 700 myń azamat jumyspen qamtýdyń belsendi túrlerimen qamtamasyz etiledi.

«Ekonomıkalyq blok sheńberinde Syrtqy naryqtarǵa baǵdarlanǵan ózin-ózi qamtamasyz etetin ekonomıkany damytý jónindegi sharalardy iske asyrý 2025 jylǵa qaraı óńdeýshi ónerkásip óniminiń kólemin 1,5 ese, AО́K eksportyndaǵy qaıta óńdelgen ónimniń úlesin 70%-ǵa deıin ulǵaıtyp, 350 myń fermerlik jáne úı sharýashylyqtaryn tarta otyryp, aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirý jáne qaıta óńdeý jónindegi 7 iri ekojúıeni qurýǵa múmkindik beredi», dedi mınıstr Á.Erǵalıev.

Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulov Qazaq­standa qurylys jobalarynyń jańa mem­le­kettik banki iske qosylatynyn aıtty.

Sondaı-aq Prezıdenttiń «Bekitilgen ádistemelerge sáıkes jergilikti qamtý úlesi boıynsha málimdelgen sandardy qaıta tekserý» tapsyrmasyn oryndaý úshin óńirlerge kóshpeli tekserýler uıymdastyrylmaq. Jumys toby jáne kóshpeli tekserýler kestesi quryldy. Top quramyna Bas prokýratýra, Qarjy, Ult­tyq ekonomıka jáne Energetıka mınıs­tr­likteriniń ókilderi kirdi. «Otandyq taýarlardyń, jumystar men qyzmetterdiń qoldanylýyn rastaıtyn barlyq kon­kýrstyq qujattardy tekserýdi josparlap otyrmyz. Búgingi tańda jergilikti qamtý úlesiniń kórsetkishteri Pavlodar, Aqtóbe, Batys Qazaqstan jáne Qostanaı oblystarynda tómen bolyp otyr», dedi ol.

 

Jer ǵaryshtyq monıtorıng arqyly tekseriledi

B.Atamqulovtyń aıtýynsha, jumys­pen qamtý jol kartasy sheńberinde óńir­lerde jalpy somasy 882,2 mlrd teńgege 6 491 joba iske asyrylyp jatyr.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Saparhan Omarov baıandamasynda Mem­leket basshysynyń tapsyrmasy boıyn­sha mınıstrliktiń AО́K-in damytý jónindegi ulttyq jobanyń aldaǵy bes jylǵa ar­nalǵan tujyrymdamasyn ázir­lep jat­qanyn atap ótti. Mınıstrdiń aıtýyn­sha, paıdalanylmaı jatqan jaıy­lymdyq alqaptardy qaıtarý jóninde 2019 jyldyń sońynda ǵaryshtyq monıtorıngti qoldanýdyń zańnamalyq bazasy qalyptastyryldy, 2020 jyldyń basynda qanatqaqty joba 4 oblysta (Aqmola, Shyǵys Qazaqstan, Qostanaı jáne Mańǵystaý oblystary) iske qosyldy. Nátıjesinde, paıdalanylmaı jatqan 8,3 mln gektar alańdaǵy aýyl sharýashylyǵy jeri, onyń ishinde 7,6 mln gektar jaıylym, shamamen 700 myń gektar basqa sanattaǵy jerler anyqtaldy. «Kórsetilgen oblystardyń ákimdikteri paıdalanylmaı jatqan jerlerdi alyp qoıýdy tezdetýi jáne olardyń aýyl sharýashylyǵy aınalymyna tartylýyn qamtamasyz etýi qajet», dedi S.Omarov.

Bıylǵy qańtardan bastap respýb­lıkanyń barlyq aýmaǵynda ǵaryshtyq monıtorıng qoldanylady. Sondaı-aq paıdalanylmaıtyn aýyl sharýashylyǵy jerlerin alyp qoıý merzimderin 2 jyldan 1 jylǵa deıin qysqartý, ǵaryshtyq monıtorıng derekteri negizinde olardy sot tártibimen qaıtarý, habarlamany qaǵaz jetkizgishten SMS-habarlama arqyly elektrondy jetkizgishpen tapsyrýǵa kóshirý jónindegi zań jobasy ázirlendi, ony qazirgi ýaqytta Úkimet pysyqtaýda. «Osylaısha, qolda jerlerdi alyp qoıý tetikteri bar, Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý úshin jergilikti atqarýshy organdar jergilikti jerlerde olardy barynsha paıdalaný jóninde sharalar qabyldaýy qajet», dedi S.Omarov.

Bıyl aýyl sharýashylyǵy jer­lerin sheteldikterge jalǵa jáne qazaq­stan­dyq­tarǵa jeke menshikke berýge 2016 jyly engizilgen moratorıı merzimi aıaqta­lady. Memleket basshysy Jer komıs­sııasyn quryp, qarashaǵa deıin Jer ko­deksine túzetýler qabyldaýdy tapsyrdy. «Jer máseleleri jónindegi arnaıy ko­mıssııany qurý jumysy basta­lyp ketti, oǵan barlyq múddeli taraptar, onyń ishinde Májilis pen Senat depýtattary, agrobıznestiń, odaqtar men qaýymdastyqtardyń, «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń, oblystar ákimdikteriniń ókilderi jáne basqalar kiredi», dedi S.Omarov. 

Jer komıssııasynyń jumysy jáne usynylǵan pikirlerdi talqylaý qorytyndysynda aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdi aınalymǵa engizý boıynsha biryńǵaı tujyrymdamalyq tásildemeler ázirlenip, olar jańa zań jobasynyń negizin quraıtyn bolady. Atalǵan zań jobasyn ázirleý Úkimettiń zań jobalaý jumystarynyń 2021 jylǵa arnalǵan josparynda kózdeldi.

 

Bıyl mobıldik operatorlar 752 bazalyq stansa salady

Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsın atap ótkendeı, Memleket basshysy Q.Toqaevtyń Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda bergen barlyq tapsyrmalary erekshe baqylaýǵa alynyp, belsendi jumys bastaldy. О́tken jyly 1 250 aýyl úshin optıkalyq baılanys jelisiniń ınfraqurylymdyq jobasy aıaqtaldy. 928 aýyl mobıldi ınternetpen qamtamasyz etildi. Osylaısha, 5 330 aýyl mobıldi ınternetpen qamtyldy. Revızııa júrgizildi, 510 aýylda ınternet jyldamdyǵyna qatysty másele qalyp otyr. 2021 jyly mınıstrlik baılanys sapasyn jaqsartý boıynsha jumys júrgizedi. Eki jyldyń ishinde 286 aýyl 3G/4G standarttaryna aýystyrylady. 224 aýyl jerseriktik transmıssııadan jerústi ınfraqurylymyna kóshiriledi. 250 adamnan kem 242 aýyl­ǵa keń jolaqty mobıldi ınternet jet­ki­ziledi. 2021 jyly operatorlar 752 bazalyq stansa salady, oǵan qosa, taǵy 562 stansany jańartady.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń ishki jáne syrtqy saýdany damytý bo­ıynsha tapsyrmalaryn iske asyrý týraly baıandaǵan Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Baqyt Sultanovtyń aıtýynsha, ótken jylǵy 11%-dyq baǵa ósimi ımportqa táýeldi jáne eksportqa baǵdarlanǵan negizgi 5 taýarǵa baılanysty boldy, olardyń úlesi  8,9% qurady. Baǵany túbegeıli turaqtandyrý úshin mınıstrlik birqatar keshendi sharalardy usynady: birinshiden, ákimdikter bul máseleni qatań baqylaýda ustaýy qajet. Ekinshiden, aýyl sharýashylyǵy taýarlarynyń óndirisin ulǵaıtý qajet. Úshinshiden, saýdany sıfr­landyrýmen qatar Ulttyq taýar ótki­zý júıesin iske asyrý kerek.  Jalpy, 24 kó­terme-taratý ortalyǵy salynady. Onyń ishinde 2022 jyly Nur-Sultan, Shymkent, Almaty qalalarynda jáne Almaty, Jambyl, Pavlodar oblystarynda 7 kóterme-taratý ortalyǵy iske qosylady.

 

2025 jylǵa deıin 8 jańa sý qoımasy salynady

Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Maǵzum Myrzaǵalıevtiń aıtýynsha, sý resýrstaryn sıfrlandyrý, esepke alý jáne monıtorıngileý nátıjesinde 119 sý arnasynda sıfr­landyrý jumystary júrgiziledi. So­nymen qatar ózen aǵynynyń resýrstaryn aıqyndaýdyń aqparattyq júıesi qurylady, zamanaýı sý únemdegish tehnologııalar qoldanylatyn sýarmaly jerdiń kólemi 221 myń gektardan 420 gektarǵa deıin ulǵaıady. Irrıgasııalyq júıeler men qurylystardy qalpyna keltirý, jańa sý qoımalaryn salý nátıjesinde shamamen 2 myń shaqyrym magıstraldyq arna qaıta qurylady. Odan bólek, jalpy kólemi 885 mln tekshe metr bolatyn Jambyl (3), Batys Qazaqstan (2), Túrkistan (1), Almaty (1) jáne Qyzylorda oblystarynda 8 jańa sý qoımasy salynady. Al 2025-2030 jyldar ishinde taǵy 31 sý qoımasy salynady.

Energetıka mınıstri Nurlan Noǵaev 2025 jyldyń sońyna deıin 13 GES nysanyn iske qosýdy josparlanǵanyn aıtty.

Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Serik Shápkenovtiń  aıtýynsha, osy jylǵa 27 myń jumys ornyn qura otyryp, 331 ınfraqurylymdyq jobany iske asyrý josparlanyp otyr, onyń
40%-y nemese 10 myńnan astamy – turaqty jumys oryny.

 

Ekonomıkalyq ósim úsh paıyzdan kem bolmaýy tıis

Máseleni Úkimet basshysy Asqar Mamın qorytyndylady. Onyń aıtýynsha, Memleket basshysynyń Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda bergen tapsyrmalaryn iske asyrý maqsatynda ekonomıkalyq belsendilikti qoldaý jáne halyqty jumyspen qamtamasyz etý, salyq jáne bıýdjet saıasatyn jetildirý, turǵyn úıdiń qoljetimdiligin arttyrý, densaýlyq saqtaý, bilim berý júıelerin damytý jáne t.b. jónindegi sharalar ázirlendi. Úkimet AО́K, munaı-gaz hımııasyn, elektr energetıkasyn, sý resýrstaryn basqarý, «Jasyl Qazaqstan» ekologııasyn jáne basqa da salalardy damytý jónindegi ulttyq jobalardy ázirleıdi. «Qurylymdyq jáne yntalandyrý sharalary halyq pen bıznesti jan-jaqty qoldaýdy, olardyń jańa jaǵdaılarǵa beıimdelýin, sondaı-aq ekonomıkalyq belsendilikti jandandyrýdy qamtamasyz etýi tıis. Jańa shynaıylyq jaǵdaıynda shıkizattyq emes eksportty proaktıvti ilgeriletýge jáne ınvestısııalardy nysanaly tartýǵa baǵdarlanǵan ózin-ózi qamtamasyz ete alatyn jáne ártaraptandyrylǵan ekonomıkany damytýǵa nazar aýdarýymyz qajet. Shaǵyn jáne orta bıznes ekonomıkany damytýǵa qarqyn berýi tıis», dedi A.Mamın.

Úkimet basshysy densaýlyq saqtaý, bilim berý júıelerin jáne nátıjeli jumyspen qamtýdy damytý qajettigine erekshe nazar aýdardy. Premer-Mınıstr Úkimettiń 2021 jylǵy negizgi maqsaty – ekonomıkalyq ósimdi 3%-ǵa qamtamasyz etý, negizgi kapıtalǵa salynatyn ınves­tısııalardy IJО́-niń 20%-na deıin jáne shaǵyn jáne orta bıznes úlesin 30%-ǵa deıin ulǵaıtý, aýyl sharýashylyǵyndaǵy eńbek ónimdiligin 1,4 ese arttyrý, óńdeý ónerkásibin 10%-ǵa ósirý, jumyssyzdyqty 4,9%-ǵa deıin qysqartý ekenin atap ótti.

A.Mamın Ulttyq ekonomıka mınıstr­ligine eki kún merzimde Premer-Mınıstr Keńsesine Prezıdenttiń Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda bergen tapsyrmalaryn oryndaý jónindegi jol kartasynyń jobasyn engizýdi tapsyrdy. «Basty mindet – azamattardyń turmys sapasyn jaqsartý jáne tabysyn arttyrý. Úlken jumys isteý kerek, Memleket basshysynyń árbir tapsyrmasyn jedel ári nátıjeli túrde oryndaý qajet», dedi Premer-Mınıstr.

 

Reformalardyń jańa toptamasy qaraldy

Úkimet otyrysynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bıylǵy 29 qańtardaǵy Reformalar jónindegi joǵary keńestiń úshinshi otyrysynda bergen tapsyrmalaryn oryndaý jó­nin­degi sharalar qaraldy. Bul másele týraly Strategııalyq josparlaý jáne refor­malar agenttiginiń tóraǵasy Qaırat Kelimbetov pen Ulttyq ekonomıka mı­nıstri Áset Erǵalıev baıandama jasady.

Máseleni Úkimet basshysy Asqar Mamın qorytyndylady. Onyń aıtýynsha, Memlekettik josparlaýdyń jańa qurylymy úsh deńgeıden turatyn bolady. Birinshi deńgeıdegi qujattar eldiń uzaq merzimdi jáne orta merzimdi kezeńdegi damý paıymyn aıqyndaıtyn bolady. Bular –  «Qazaqstan-2050» strategııasy, Jalpyulttyq basymdyqtar, Ulttyq damý jospary, Ulttyq qaýipsizdik strategııasy, Aýmaqtyq damý jospary.

Ekinshi deńgeıdegi qujattar óńiraralyq jáne salaaralyq máseleler boıynsha júrgiziletin saıasatty aıqyndaıdy: bular – salalardy damytý tujyrymdamalary men ulttyq jobalar.

Úshinshi deńgeıdegi qujattar memle­kettik organdardyń, óńirlerdiń jáne kva­zımemlekettik uıymdardyń damý jos­parlaryn qamtıdy. Jappaı sıfrlandyrý, onyń ishinde Data Driven Government platformasyn engizý arqyly júzege asyrý memlekettik basqarý júıesin jaqsartýdyń negizgi elementi bolady.

Ulttyq halyq sanaǵy 2021 jylǵy qazanda zamanaýı sıfrly tehnologııalardy engizip, prosesti avtomattandyrý arqyly júrgiziledi. Úkimet basshysy bıylǵy 8 aqpanǵa qaraı Ekonomıkalyq ósimdi qalpyna keltirý jónindegi mem­lekettik komıssııa otyrysynda qaraý úshin ekono­mıkanyń sapaly ári turaqty ósýin qamtamasyz etý boıynsha shuǵyl sharalar paketin engizýdi tapsyrdy. Ulttyq ekonomıka mınıstrligine Strategııalyq josparlaý jáne reformalar jónindegi agenttikpen birlesip, bir apta merzimde Memlekettik josparlaý júıesiniń jobasyn pysyqtaý, 10 aqpanǵa deıin Jalpyulttyq basymdyqtar men eldi damytýdyń 2025 jylǵa deıingi ulttyq jos­paryn qabyldaý týraly jar­lyq­tardyń jobalaryn engizýdi qamtamasyz etý, bir aı merzimde Ulttyq jobalardyń tizimin qalyptastyrý tapsyryldy.

Premer-Mınıstr Qarjy, Ulttyq ekonomıka mınıstrlikterine jáne Básekelestikti qorǵaý agenttigine eki apta merzimde jekeshelendirýdiń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparyn iske asyrý jónindegi kelisilgen usynystardy engizýdi tapsyrdy. Ulttyq ekonomıka mınıstrligine ózektendirilgen aýmaqtyq damý josparynyń jobasyn Premer-Mınıstrdiń Keńsesine bıylǵy 1 sáýirge deıin engizý mindetteldi. «Reformalardyń jańa paketi qysqa merzimdi perspektıvada ekonomıkany qalpyna keltirýge negizgi saıa­satty jedel qaıta retteýdi qamtamasyz etip, turaqty ári sapaly ekonomıkalyq ósý traektorııasyna shyǵýǵa jaǵdaı jasaýy tıis», dedi A.Mamın.

Sońǵy jańalyqtar

Almaty qalasynda jer silkindi

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar