Rýhanııat • 06 Sáýir, 2021

Tereńdeı túsken yntymaqtastyq

23 ret kórsetildi

Túrkitildes memleketter yntymaqtastyǵy keńesiniń sammıti beıresmı ári onlaın formatta ótkenine qaramastan, óte mańyzdy basqosý bolyp sanalady. Sebebi aýqymdy sharada kóterilgen kókeıkesti máselelerdiń biri – túrki álemi úshin qasıetti Túrkistan qalasynyń mártebesi týraly jaqsy oı-pikirler aıtyldy.

Elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev kezinde bul qalaǵa erekshe mán berip, onyń áleýmettik-saıası damýyna, órkendep-ósýine den qoıǵany bekerden-beker emes. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ta 1500 jyldyq tarıhy bar qalanyń bazasynda erkin ekonomıkalyq aımaq qurý máselesin kótergen bolatyn. Bul túrki elderimen yntymaqtastyqty damytýda asa mańyzdy qadam bolyp tabylady.

Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesiniń Qurmetti Tóraǵasy retinde Elbasy Nursultan Nazarbaev alqaly jıynda keńestiń deńgeıin uıymǵa deıin kóterý sekildi negizgi usynysyn bildirdi. Bul atalǵan basqosýdyń mańyzdy tusy bolyp sanalady. Sebebi, Tuńǵysh Prezıdent bul máseleni buǵan deıin Bakýde ótken samıtte kótergen bolatyn. Keńeske qatysýshylardyń barlyǵy bul usynysty tolyǵymen qoldady. О́ıtkeni, Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesi ýaqyt ótken saıyn geografııalyq turǵydan da órisin keńeıtip, tarıhı mazmuny jaǵynan taqyryby da kún sanap tereńdep keledi. Qazirdiń ózinde keńestiń qatary О́zbekstan, Vengrııa sekildi memlekettermen tolyǵyp otyr. Aldaǵy ýaqytta bul qatarǵa Túrkimenstannyń da qosylýy ǵajap emes. О́ıtkeni, Túrkimenstan Prezıdenti Gýrbangýly Berdimuhamedov keńes jumysyna birneshe ret qatysty. Bul eldiń keńesten óz ornyn alyp, tolyqqandy múshesi atanýyna Qazaqstanmen birge ózge túrkitildes memleketter de múddeli. Túrkitildes elder keńeske múshe bolý arqyly ózderiniń álem aldyndaǵy abyroı-bedelin nyǵaıtyp, ózara yntymaqtastyqty tereńdete túskisi keledi. 

Basqosýda sóz bolǵan mańyzdy aspektilerdiń biri – túrkitildes memleketterdiń saýda-ınvestısııalyq yntymaqtastyǵyn arttyrý bolyp tabylady. Bul jóninde  Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Túrkistan óńirinde túrki elderiniń birlesken «Arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyn» qurý syndy naqty usynystardy keltire otyryp, qalanyń áleýetin arttyrý máselesine keńinen toqtaldy.

Túrkistannyń ınvestısııalyq jáne saýda-ekonomıkalyq zor múmkindigine jan-jaqty baǵa bere kelip, Memleket basshysy sý-energetıka salasyna tyń serpilis kerek ekenin aıtty. Bul baǵytta tehnologııa, ǵylym, bilim salalaryndaǵy qarym-qatynas aıasyn keńeıtý múmkindikterin de alǵa tartty. Kórshi memleket О́zbekstan da óz keziginde ekonomıkalyq turǵydan bank damýyn belsendi usynyp otyr. Shyndap kelgende, bul búkil túrkitiles elder úshin óte qyzyqty ári mańyzdy usynystardyń biri.

Prezıdenttiń túrki ınvestısııa-ıntegrasııalyq qoryn qurý jáne onyń shtab-páterin elordamyzdyń «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynda ornalastyrý jónindegi usynysy, eń aldymen, biz úshin óte utymdy ári úlken mánge ıe. Memleket basshysy túrkitiles elderdiń jastary úshin Qoja Ahmet Iаsaýı atyndaǵy halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetine 50 grant bólýge daıyn ekenin de jetkizdi.

Jalpy, onlaın formatta ótkenine qaramastan, sammıt qorytyndysy boıynsha qabyldanǵan Túrkistan deklarasııasy, basqosýda sóz bolǵan mańyzdy máseleler Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesiniń ýaqyt ótken saıyn aýqymdylyǵy artyp, yntymaqtastyǵy tereńdeı túskenin jáne eń bastysy – baýyrlas elder úshin mańyzdy ekenin anyq ańǵartady.

Beıresmı sammıtke qatysqan barlyq eldiń kóshbasshylary jıyn barysynda Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesiniń jáne ulttyq týlarynyń aıasynda sóz sóılegenin de atap ótkim keledi. Túsine bilgenge bul kórinistiń máni zor.

 

Sanat KО́ShKINBAEV,

Prezıdent janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty dırektorynyń orynbasary

Sońǵy jańalyqtar

Almaty qalasynda jer silkindi

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar