Oqıǵa • 08 Sáýir, 2021

Qoǵam dertine shıpa izdegen

17 ret kórsetildi

Kórkem týyndylary oqyrmandar tarapynan da, búgingi qazaq ádebıetiniń aqsa­qaly Ábdi-Jámıl Núrpeıisov pen Dýlat Isabekov, Mereke Qulkenov jáne Maǵıra Qojahmetova sekildi tanymal sóz zerger­leri tarapynan da oń, jyly baǵasyn alǵan qazirgi proza janrynyń belgili ókili Mıra Shúıinshálıevamen oblystyq «Oral óńiri» gazetinde bir-eki jyl qyzmettes bolýdyń sáti túsken-di. Áıtse de bul kezde onyń kúndelikti gazet tapsyrmasynan tys áńgi­meler, tipti povest jazýǵa talaptanyp júr­geninen beıhabar edim.

Mıranyń ózi de buǵan baılanysty tis jaryp, syr asha ber­meıtin. Sóıtsek talantty qyz ádebıet dep atalatyn tylsym dúnıeniń mańaıyn barlap, onyń esigin ashyp kórýge ishteı talpynys jasap júredi eken ǵoı. Dál osy tusta Mıranyń sııasy kebe qoımaǵan ári baspasóz betterinde jarııalanbaǵan tuńǵysh áńgimelerin oqyp shyǵýdyń da oraıy túskeni bar. Kórkemdik deńgeıi joǵary, tili shuraıly, oqıǵany baıandaý tásili taptaýryn joldan aýlaq Mıranyń áńgimeleri birden unady. Osyndaı oı jeteginde Mıranyń atalǵan áńgimesin ózim qyzmet jasap júrgen «Egemen Qazaqstan» gazetiniń redaksııasyna, sonyń ishinde sol tustaǵy bas basylym basshysy Saýytbek Abdrahmanovtyń atyna joldadym. Jazýshylyqqa bet burǵan Jaıyq qyzy­nyń áńgimesi bir kúni gazet betinde jarq ete qaldy.

Sol Mıranyń janry jaǵynan povest dep atalǵanymen, romannyń júgin arqalaı alatyn «О́kinish» deıtin shyǵarmasy bar. Shy­ǵar­ma osy attas kitabyna engen. Bul jóninde professor Gúljahan Orda, aǵa ǵylymı qyzmetker Dúısegúl Jaqan jáne syn­shy Baqyt Sarbalauly tolymdy oı-pikir bildiripti.

Olar bul qomaqty dúnıe búgingi kúnniń baıypty prozasy, qazirgi qazaq ádebıetindegi ádemi de áleýetti úlgilerdiń biri degen ortaq uıǵarymǵa oıysypty. Ári áıel-analar beınesi arqyly táýelsizdik jyldaryndaǵy qazaq qoǵamynyń ózekti máselelerine kóńil aýdarylǵanyn atap kórsetedi. Sonymen birge avtordyń búgingi zamanymyzda kezdesip turatyn qasiretti tirshiligi arqyly sheshimin kútip turǵan áleýmettik astary tereń máselelerdi de bir jerge jınaqtaýǵa umtylyp, qoǵam dertine shıpa izdegeni de povestiń basty qundylyǵy dep pa­ıymdapty.

Poveste Jaıyq jaǵasynda orna­lasqan qala men onyń mańaıy júrekke jyly áser qaldyrýymen baýrap alady. Jalpy, Edil men Jaıyqtyń kórkem tabıǵaty poezııada kóbirek jyrlanǵanymen, kór­­­kem prozada bir kem dúnıedeı edi. «О́kinish» povesi osy olqylyqtyń ornyn toltyrǵandaı. Elimizdiń injý-mar­jandarynyń biri Shalqar kóli ekeni belgili. Onyń ásemdigi men sulýlyǵyna alǵash tánti bolǵandardyń biri kórnekti orys jazýshysy, Nobel syılyǵynyń laýreaty Mıhaıl Sholohov edi. Keıin Memlekettik syılyqtyń tuńǵysh laýreaty Hamza Esenjanovtyń «Aqjaıyq» romanynda da bar naqysh boıaýymen kelisti túrde kóringeni belgili. Sodan keıin prozada dál osylaısha Shalqar kórinisin jerine jetkize sýrettegen prozalyq shyǵarmany kez­­des­tire alar ma ekenbiz?  «О́kinish» bul jó­nin­de de «Aqjaıyqtyń» izbasary bola alady demekpiz.

Jaıyq jaǵasyndaǵy ejelgi Saraı­shyq qalasynyń da ótkeni men búginin keıipker Aq­kún­niń Saraıshyqqa alǵash kelgendegi mol áserimen sátti sýrettegen dep sanaımyn.

 

Temir Qusaıyn

 

ORAL

 

Sońǵy jańalyqtar

«Ertis ormany» rezervatynda órt shyqty

Aımaqtar • Búgin, 21:30

Tarıhı jeńiske qol jetkizdi

Tennıs • Búgin, 20:12

Nar tulǵa

Rýhanııat • Búgin, 20:10

Ekpe saldyrý ózekti

Medısına • Búgin, 20:07

Sheteldik basylymnan

Álem • Búgin, 20:02

Arýlarymyz alty júlde aldy

Sport • Búgin, 19:55

Qazaqstanǵa agrobank qajet pe?

Qazaqstan • Búgin, 19:51

Aıtyldy-oryndaldy: Jeti JOO jabyldy

Prezıdent • Búgin, 18:31

Qasıetti aıda qaıyrymdylyq jasady

Aımaqtar • Búgin, 09:20

Poıyz avtokólikti soqty

Oqıǵa • Keshe

ShQO-da mal urylary ustaldy

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar