Tehnologııa • 08 Sáýir, 2021

Temeki ónimderin sıfrly tańbalaý mindetteledi

9 ret kórsetildi

Budan bylaı óndirýshiler men ımporttaýshylar sıgaretterdi ǵana emes, sıgaralardy, sıgarıllalardy, kalıan temekisin, tipti elektrondyq sıgaretterge arnalǵan stıkterdi de DataMatrix kodymen tańbalaýy tıis. Osy toptardyń tańbalanbaǵan taýarlarynyń qaldyqtary 2022 jylǵy 1 sáýirge deıin satylýy múmkin. Bul norma «Tańbalaýǵa jatatyn taýarlardyń tizbesin aıqyndaý týraly» Úkimettiń 2020 jylǵy 10 qyrkúıektegi №568 qaýlysymen retteledi.

Sıgaretterdi sıfr­ly tań­balaý Qazaqstanda 2020 jyl­ǵy 1 qazannan bas­tap min­dettelgen. Qazaqstan aýma­ǵyn­­da óndiriletin nemese Qa­­zaqstanǵa ımporttalatyn bar­lyq sıgaretter DataMatrix kodymen tańbalanady. Bul ón­diris kezinde sıgaretterdiń ár qorabyna tikeleı salý ádi­simen beriledi. Onda óndi­rý­shi, ımporttaýshy, taýar par­tııasynyń serııalyq nómiri týraly sıfrly aqparat jáne onyń qozǵalysyn baqylaý úshin qajetti basqa da máli­metter «tigilgen». Bul kodty krıp­toqorǵanystyń nátı­je­sinde qoldan jasaý múmkin emes.

Tańbalanǵan taýar týraly aqparat Taýarlardy tańbalaý men olardyń qadaǵalanýynyń aqparattyq júıesine (TTQAJ) engiziledi. Keıinnen ónim ony satatyn oryndarǵa túsedi jáne 2D-skaner nemese Naqty Sauda mobıldi qosymshasy arqyly aınalymnan shyǵarylady. Taýardyń óndiristen bastap sońǵy tutynýshyǵa satýǵa deıingi barlyq jolyn TTQAJ-da qadaǵalaýǵa bolady.

«Qazaqstanda balamaly temeki ónimderiniń segmenti negizinen (jalpy kólemniń 90%-dan astamy) elektrondyq sıgaretterge arnalǵan stık­ter­men usynylǵan. Bul top­tyń negizgi ımporttaýshyla­ry – Philip Morris jáne BAT. Bul kompanııalar ótken jy­ly sıgaretterdi tańbalaý en­gizilgennen keıin tańbalaý jab­dyqtaryn ornatqan, sondyqtan olar­dyń stıkterdi tańbalaý shyǵyndary az bolady», dedi Sıfrlyq ekonomıkany damytý ortalyǵynyń bas dırektory Bıkesh Qurmanǵalıeva.

Jalpy, boljamdyq kórset­kishter boıynsha stıkter seg­mentiniń kólemi 2021 jyly 100 mln qorapty quraıdy, bul 55 mlrd teńgeden astam qarajat.

Sıgaralar men sıgarıl­lalardy Qazaqstan naryǵyna jetkizýshilerdiń qatary mol. Sondyqtan jetkizýshiler úshin stıketteý jáne zat­tań­balaý sııaqty sıfrly tań­balaýdyń qosymsha tásilderi aıqyndaldy. Bul tańbalaý jabdyqtaryna kúrdeli shy­ǵyndardy talap etpeıdi.

Basym bóligin kóleńkeli aınalym quraıtyn balama temekiniń segmenti kalıanǵa arnalǵan temeki bolyp sanalady. «Bizdiń baǵalaýymyz boıynsha kalıan temekisiniń 90%-y – «kóleńkeli». Munyń sebepteriniń biri – kalıan te­­mekisi úshin aksızdiń jo­ǵary mólsherlemesi. Bul bas­qa temeki ónimderinen erek­shelenbeıdi. Degenmen bul ónimdegi temekiniń mólsheri 20%-dy ǵana quraıdy. Osy segmentti «aǵartý» boıynsha sharalardy kúsheıtý úshin biz memlekettik organdarǵa ak­sızdik mólsherlemeni tó­men­detý máselesin ju­mys­qa alýdy usynamyz. Mun­daı tájirıbe Reseıde bar. Onda kalıan temekisine ak­sızdik mólsherleme kalıan temekisindegi temeki shıki­zatynyń paıyzdyq qura­my­men anyqtalady», dedi Sıfr­lyq ekonomıkany damytý ortalyǵy Zertteý jáne ázirleý or­talyǵynyń dırektory Al­mat Ismaılov.

Jalpy, 2020 jyly Qazaq­standa temeki ónimderi na­ryǵynyń kólemi 1 mlrd 200 mln qorap nemese 660 mlrd teńgeni qurady. Bul rette sarapshylardyń baǵasy boıynsha kóleńkeli aınalym 33 mlrd teńgeni qurady. Mindetti sıfrly tańbalaýdy engizý naryqty aıtarlyqtaı «aǵartýǵa» kómektesedi.

Sońǵy jańalyqtar

Nar tulǵa

Rýhanııat • Keshe

Ekpe saldyrý ózekti

Medısına • Keshe

Sheteldik basylymnan

Álem • Keshe

Aq úıdiń alǵashqy meımany

Álem • 17 Sáýir, 2021

Poıyz avtokólikti soqty

Oqıǵa • 17 Sáýir, 2021

Petropavlda tilsiz jaý der kezinde quryqtaldy

Aımaqtar • 17 Sáýir, 2021

ShQO-da mal urylary ustaldy

Aımaqtar • 17 Sáýir, 2021

Bir táýlikte 2822 adamnan koronavırýs anyqtaldy

Koronavırýs • 17 Sáýir, 2021

Uqsas jańalyqtar