Aımaqtar • 21 Sáýir, 2021

Jetisý dıqandary jer ıgerip jatyr

45 ret kórsetildi

Ádette kóktem erte keletin Jetisýdaǵy kún raıy bıyl qyryq qubylyp tur. Bul jerdiń býsanyp, topyraqtyń qyzýyn da kesheýildetkendeı. Árıne, tabıǵattyń tosyn minezi qyrdaǵy aǵaıynnyń sharýa qamyn kúıtteýine de qol baılaý bolǵany anyq. Alaıda, aımaqtaǵy egistik naýqany qyzý júrip jatyr.

Jalpy, Almaty oblysy elimizdiń aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy ónim kóleminiń 17 paıyzyn óndiretin óńir ekeni belgili. Jetisýlyq dıqandar qazir osy mejeden tómendemeýdiń qamyn jasap jatyr. Tipti, kórsetkishter kóbeıetin sııaqty. «Qazan aýyzy joǵary» demekshi, naqty ónimniń úlesin qońyr kúzde eksheıtin bolamyz. Al bıyl aımaqtaǵy egistik alqabynyń kólemi 970,5 myń gektarǵa jetti. Iаǵnı, ónim negizi 2 000 gektarǵa artyq qalandy degen sóz. Onyń ishinde dándi daqyl men burshaq tuqymdas daqyl kólemi 461myń gektarǵa egilse, júgeri alqabynyń aýmaǵy 88,3 myń gektardy qurap otyr. Árıne, oblys boıynsha egistik kólemin arttyrý jumysy boıynsha qant qyzylshasyy ósirý basty orynda tur. Buǵan ár aýdannyń sharýalary bilek sybana kirisýde.

Máselen, «Kóktemniń ár kúni jylǵa azyq» degen uranmen iske kirisken Aqsý aýdanynyń dıqandary bıyl 3315 gektar qant qyzylshasyn sebýdi josparlap otyr eken. Alǵashqy bolyp egis basyndaǵy jumysty bastaǵan B.Syrttanov aýylyndaǵy «Álıhan» sharýa qojalyǵy mol ónimnen de úmitti. Qazirge deıin 30 gektar alqapqa qant qyzylshasynyń tuqymy egilipti. Aýdanda qan qant qyzylshasymen qosa, arpa, maıburshaq, jońyshqa tuqymyn egý jumysy da qarqyn alǵan.

Teginde, tátti túbir ósirýdiń negizgi kásibine aınaldyrǵan sharýalardyń deni Kóksý aýdanynda ekeni zańdylyq. О́ıtkeni, elimizdegi tabıǵı ónimnen qant shyǵaratyn óndiristiń biri osy aýdandanda ornalasqan. Iаǵnı, óndiristi shıizatpen qamtýdyń salmaǵyn kóksýlyq dıqandar barynsha sezinip keledi. Qazir barlyq sharýa qojalyqtarynyń alqaptarynda egistik jumysy qyzyp tur eken. Mysaly, «Alım-Taıar» sharýa qojalyǵy 30 gektar jerge qant qyzylshasyn sebýdi aıaqtapty. Endi ekinshi kezeńge kirisip, taǵy 60 gektarǵa tátti túbir tuqymyn ekpekshi. Sondaı-aq, qant qyzylshasynan basqa 30 gektarǵa kókónis, 50 gektarǵa soıa, 30 gektarǵa pııaz, 20 gektarǵa júgeri otyrǵyzý jumysy da bastaldy. Qyzylsha ósirýdi 1998 jyldan beri murat tutqan bul sharýa qojalyǵynda qazir 40 adam turaqty jumyspen qamtylǵan.

Kóktemgi dala jumystary Qapshaǵaı qalasyna qarasty egis alqabynda da qarqyn aldy. Bıyl dıqandar 13 666 gektarǵa dán sebýdi kózdep otyr eken. Onyń ishinde 8 448 gektar sýarmaly alqap ıgerilýde. Al bul alqaptardyń 4 297 gektaryna dándi daqyldar, 4062 gektarǵa maıly daqyldar, 350 gektarǵa jáne 1935 gektarǵa kókónis egilmek. Munan bólek 800 gektarǵa qant qyzylshasy sebilip, baý-baqsha ónimi men mal azyǵyna qajetti jem-shóp egistigi de qolǵa alynýda.

Osy jerde aımaqtaǵy dıqan men sharýanyń eńbegine serpin berip, egin egý men jıyn-terim jumystary kezinde qoldaý úshin qurylǵan servıstik-daıyndaý ortalyqtarynyń tıimdiligi týraly aıtyp ótken oryndy bolar edi. Jalpy, osy kezeńde Almaty oblysynda 51 qurylǵan servıstik-daıyndaý ortalyǵy jumys istep tur. Olar qant qyzylshasy, júgeri, dándi daqyldar, kókónis», kúrish, kartop jáne jem-shóp ósýrishilerdi qoldaý baǵytynda turaqty qoldaý kórsetip otyr. Bul ortalyqtarda 1200 birlikten astam arnaıy tehnıka bar eken. Al qajetti tehnıka satyp alýǵa jalpy somasy 11 mlrd teńgege jýyq qarjy bólinipti. Iаǵnı, ortaq tehnıkanyń sharapatyn aımaqtaǵy úsh júzge jýyq shaǵyn jáne orta deńgeıdegi sharýashylyqtar kórip otyr. Osy servıstik-daıyndaý ortalyqtaryn qurý arqyly oblystyń aýyl sharýashylyǵy salsynda 1000 jýyq turaqty jumys orny ashylsa, maýsymdyq naýqan kezinde 12 000 adamǵa taǵy nápaqa boolady eken.

Jaqynda Uıǵyr aýdanynda da osyndaı servıstik-daıyndaý ortalyǵy quryldy. Oblys ákimdiginiń qoldaýymen 550 mln teńgege qarjy bólinip, «Altyn Dán Shonjy» ortalyǵyna 39 aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy, sonyń ishinde joǵary tehnologııaly tuqym sepkish, kombaın jáne ilý quraldary satyp alynǵan.

- Biz qurylǵan kúnnen bastap aýdandaǵy sharýa qojalyqtaryna tehnıkalyq qyzmet kórsetýge kiristik. Endi turaqty túrde egin egý jáne ónim jınaý naýqandarynda traktorlar men kombaındardyń úzdiksiz jumys isteýin qamtamasyz etýmen aınalysamyz. Munymen shektelip qalmaı, aýdan alqaptarynda ósirilgen aýyl sharýashylyǵy ónimderin bir ortalyqta saqtaý men bir ortalyqtan taratý jumysyn uıymdastyryp, prosestiń basynan aıaǵynan deıin qatysamyz. Servıstik daıyndaý ortalyǵynyń qyzmetine bizben kelisimshart jasasqan kez kelgen sharýashylyq júgine alady, - deıdi «Altyn Dán Shonjy» servıstik-daıyndaý ortalyǵy bas dırektorynyń orynbasary Quralbek Bekmuhanbetov.

Aıtpaqshy, aımaqta memleket qoldaýynyń nátıjesinde dıqandardy aýyl sharýashylyǵy tehnıkalarymen qamtý deńgeıi jyl saıyn artyp keledi. Máselen, byltyr Sarqan aýdanynda 1 mlrd 220 mln. teńgege egis jumystaryna arnalǵan zamanǵa saı tehnıkalar satyp alynǵan eken. Al bıyl aýdanda taǵy da 209,2 mln teńgege 16 birlik ár túrli aýyl sharýshylyq tehnıkasy satyp alynypty. Búginde sol alynǵan kombaın, traktor, tuqym sepkish, shóp jınaıtyn qurylǵy, júk tıeıtin, júgeri oratyn tirkemeler men tuqym tazalaǵysh, dárilegish tehnıkalar aýdan agrarshylarynyń ıgiligine paıdalanylýda.

- 2008 jyly sharýa qojalyǵyn jalǵyz traktormen jáne 7 jumysshymen bastaǵan edim. Árıne bastapqy kezde óte qıyn bolǵanyn jasyrmaımyn. Jerdi ıgerý, jyrtý, sebý, ónimdi jınaý barysynda tehnıka tapshylyǵy qatty bilinetin. Tabandy eńbektiń jáne memlekettik qoldaýdyń nátıjesinde sharýashylyqta júzden astam ár túrli aýyl sharýashylyq tehnıkalary quraldy. Jetpisten asa adam eńbek etedi. Maýsymdyq kezeńde jumysshylardyń sany budan da artady. Kóbine arpa, bıdaı, júgeri, soıa burshaǵy jáne qant qyzylshasyn sebemiz. Memleket tarapynan qoldaý bolǵandyqtan agrarlyq salada alǵa jyljyp kelemiz. Byltyr sharýashylyqtaǵy ár mal basyna jáne satyp alǵan tehnıkanyń jarty baǵasyna sýbsıdııa tólenip, qarajat jaǵynan kóp jeńildikter berildi, - deıdi Sarqan aýdanyndaǵy «Hýsaınov H.N» sharýa qojalyǵynyń basshysy Hasanáli Hýsaınov.

Sońǵy jańalyqtar

Shýchede jańa sport kesheni salynady

Aımaqtar • Búgin, 18:59

Erlikke toly sýretter

Rýhanııat • Búgin, 13:05

Kıikterdiń tóldeý kezeńi bastaldy

Fotogalereıa • Búgin, 12:07

Qazaqstannyń altyn-valıýta qory ósti

Ekonomıka • Búgin, 12:02

Pavlodarda avtobýs baǵanǵa soǵyldy

Oqıǵa • Búgin, 09:54

Batys Qazaqstanda kıikter ólip jatyr

Aımaqtar • Búgin, 09:44

Uqsas jańalyqtar