Ekonomıka • 11 Maýsym, 2021

Alma baǵyn baptaǵan, jemis-jıdek saqtaǵan

173 ret kórsetildi

Otandyq taýar óndirýshiler oljaly bolatyn kún de alys emes.

Jalpy, aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy irgeli jo­ba­lar­dy qarjylandyrý jáne taǵy basqa da memlekettik qol­­­daý sharalaryna nazar aýdarylyp keledi. Azyq-túlik qaýip­­siz­­digi kez kelgen memlekettiń kún tártibinen túspeıtin máse­­­lesi eke­ni anyq. Sondyqtan agroónerkásip keshenin damytý ba­­ǵy­­­tyn­daǵy túrli baǵdarlamalardyń jospardaǵydaı oryn­­­da­lýy óte mańyzdy. Olaı bolmaǵanda bar tabysymyzdy ım­­port­­talǵan taýarǵa jumsap, bótenniń bótegesin toltyramyz.

«Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy aıasynda bıyl Almaty oblysynda alma baǵyn ósirý men jemis-kókónis ónimderin tońazytyp, qaty­rý baǵytyndaǵy eki joba iske qosyldy. Máselen, Alma­ty oblysy Eńbekshiqazaq aýdanyn­daǵy Fresh Land JShS Agrar­lyq nesıe korporasııasynan 1,3 mlrd teńge nesıe alyp, alma baǵyn gúldendirgen. Seriktestik dırektory Batyrjan Álibaev 2014 jyldan beri baý-baqsha egýmen aınalysady. Osyǵan deıin bul salada mol tájirıbe jı­naǵan kásipker úlken jobany qolǵa alypty. Qazir 20 adamdy turaqty jumyspen qamtyp otyr. Alma aǵashtary ósip-jetilgende 100-ge jýyq adamǵa jumys beretin bolady.

– 2020 jyly 46,8 gektar aýmaq­qa Italııadan ákelingen alma aǵashynyń kóshetterin otyr­ǵyzdyq. Onyń ishinde Red Delıshes, Golden Delıshes, Gala, Fýdjı sııaqty alma suryptary bar. Joba jylyna 2,5 myń tonna daıyn ónim alýǵa eseptelgen. Bul alma aǵashtary tórt jyldan keıin ǵana tolyq kólemde ónim beredi. Jobany iske asyrý úshin Agrarlyq nesıe korporasııasynan 1,3 mlrd teńge nesıe aldym. «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasy arqyly alǵandyqtan nesıeniń jyldyq paıyzdyq mólsherlemesi 5% jáne eki jylǵa deıingi jeńildik kezeńi qarastyrylǵan. Bul – qazirgi naryqta biz sııaqty kásip­kerler úshin óte úlken jeńil­dik. Ekinshi deńgeıli bankter mundaı tómen paıyzben nesıe bermeıdi. Memleket osylaı qoldap otyrsa, barlyq sala jyldam damıdy degen oıdamyn, – deıdi Batyrjan Álibaev.

Alma baǵynda tamshylatyp sýarý ádisin qoldanady. Jab­dyqtardy Izraılden ákel­gen. Bul jańa júıe sýdy únem­deýge jáne tyńaıtqyshty tıimdi paıdalanýǵa arnalǵan kórinedi. Osyndaı tıimdi tehnologııany paıdalanyp, jobasyn jolǵa qoıǵan kásipker ónimin syrtqy naryqqa shyǵarýdy da josparlap qoıypty.

– Bıyl az da bolsa, alǵashqy ónim­di alamyz. Kelesi jyly ónim sany arta túsedi, tórt jyl­dan keıin tolyqqandy ónim ala­myz dep otyrmyz, ıaǵnı bir gek­tar­­dan 50 tonnaǵa deıin alma alýy­­myz kerek. Biz ekken aǵash su­­ryp­tary ónimdi mol bere­di. Jo­ba eksportqa baǵyttal­ǵan­dyq­­­tan bul almalar syrtqy na­ryq­ta úlken suranysqa ıe, – deıdi Fresh Land JShS dırektory.

Memlekettiń qoldaýyna ıe bol­ǵan sharýashylyqtyń biri – FROSCO JShS. Bul me­ke­me Agrarlyq nesıe korpo­ra­­­sııasy arqyly 2,1 mlrd teńge nesıe alyp, kókónis pen je­mis-jı­dek­terdi óńdep, keıin da­ıyn ónimdi tońazytyp, qaty­ra­­tyn keshen salyp jatyr. Sha­r­ýa­­shy­lyq basshysy Erik Musa­ǵulov mundaı keshen elimizde buryn-sońdy salyn­baǵanyn aıtady.

– Bul jobany 2018 jy­ly qolǵa aldyq. Bıyl bar­lyq qu­rylys-montajdaý jumys­taryn aıaqtaımyz. Qazir keshenniń ishine jabdyqtardy ornatý ju­­mystary júrgizilip jatyr. Bul­ jerde eń mańyzdysy tońa­zyt­qysh jabdyqtaryn ornatý, qazir sony ornatyp jatyrmyz. Ondaǵy temperatýra 25 gradýs bolady jáne kókónis pen jıdekterdi qatyramyz. О́nim­diligi saǵatyna úsh tonnaǵa deıin jetedi, ıaǵnı bir aıda 800-1000 tonnaǵa deıin ónim óńdeı alamyz. Keshen tamyz aılarynda iske qosylady dep josparlap otyrmyz, – deıdi E.Musaǵulov.

Oǵan qosa bul keshende qa­ty­rylǵan ónimdi saqtaý qoı­ma­sy jasaqtalady. Bul 400 ton­­naǵa eseptelgen. Fermerdiń ózi 200 gektarǵa kókónis pen jemis ekken. Odan 4-4,5 myń tonna ónim jınalady dep boljap otyr. Onyń ishinde túrli-tústi qyryqqabat, brokkolı, bak­lajan, burysh jáne taǵy bas­qalary bar. О́nimderdi osy keshen­de óńdep, keıin eksportqa shy­ǵar­maq. О́nimniń 80%-y eks­port­qa jiberiledi eken. Ási­rese ónim eksporty Reseı na­ry­­­ǵy­­na baǵyttalǵanyn aıta­dy. О́ıt­­keni onda daıyn ónim­ge degen su­ranys joǵary kóri­nedi. Sony­men qatar joba aıasyn­da jylyjaı salynyp, kóshet­ter egiledi. Kásiporyn aýyl sharýa­shy­lyǵy tehnıkasy men qural-jab­dyq­ta­ryn da Agrarlyq nesıe kor­po­­ra­sııasy arqyly alǵan. Al­daǵy ýa­qytta bul kásip­oryn 200-ge jýyq adamdy jumys­pen qamtymaq.

– О́nimdi óńdeý kesheninde 40-50 adamdy turaqty jumyspen qamtımyz. Al shıkizat bazasynda 60 adam bolady. Odan bólek, maýsymdyq baý-baqsha egý men baptaýǵa 100 adam aldyq, – deıdi ferma basshysy. 2019-2021 jyldar aralyǵynda korporasııa 1 476 aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshige 71,4 mlrd teńge nesıe bergen. Agroónerkásip keshenin damytý baǵdarlamasy aıasynda irgeli ınvestısııalyq jobalardy qarjylandyrý kólemi de ulǵaıyp keledi.

– Osy aralyqta korpora­sııa alma baǵyn ósirý boıyn­sha barlyǵy 22 mlrd teńge kóle­mindegi 23 jobany qarjy­lan­dyrdy. Kókónis pen jemis-jıdekti saqtaý baǵytyn­da eki jylda 21 joba qarjylan­dy­ryl­dy, onyń jalpy somasy 8,9 mlrd teńgeni qurady, – deıdi Agrar­lyq nesıe korporasııasynyń Mar­ketıng jáne PR qyzmetiniń basshysy Rýslan Eskendir.

 

Sońǵy jańalyqtar

Brent markaly munaı baǵasy ósti

Ekonomıka • Búgin, 09:19

Almatydaǵy alyp mýral

Aımaqtar • Búgin, 09:15

Seısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:09

Týrnırdiń shırek fınalyna shyqty

Tennıs • Búgin, 09:07

Fransııadan da jeńildi

Hokkeı • Búgin, 09:05

«Astana opera» – álem nazarynda

Teatr • Búgin, 09:00

Álkeıdi áli zertteý qajet

Aımaqtar • Búgin, 08:55

Ulttyq ulanda boldy

Qazaqstan • Búgin, 08:52

Kıprdan kelgen kúmis pen qola

Bilim • Búgin, 08:50

Ǵalymdar muǵalimderge keńes berdi

Ǵylym • Búgin, 08:48

Balalarǵa ekzoskelet áperedi

Medısına • Búgin, 08:43

El damýynyń bolashaǵyna arnaldy

Qazaqstan • Búgin, 08:36

Uqsas jańalyqtar