Rýhanııat • 03 Tamyz, 2021

Kımeshek

250 ret kórsetildi

Kımeshek – qazaq áıelderiniń dás­túr­li ulttyq bas kıimi. Kóshpeli tur­mys-salttyń nátıjesinde paıda bolǵan. Kımeshekti respýblıkamyzdyń keı óńirlerinde shylaýysh dep te ata­ǵan. Sonymen qatar burama jaýlyq, ıek­she, t.b. ataýlary da kezdesedi. Kımeshekti kóbinese aq matadan, keı­de aq jibekten adamnyń basyna laıyq­tap piship, tigedi.

Kımeshek ájelerdiń saltanatyn, bıik­tigin, tazalyǵyn bildiredi, sonymen qatar basyn shań-tozańnan saqtap, shashy qobyrap turmaýyna septigin tıgizedi. Kımeshek basty, keýdeni, ıyqty jáne arqany jaýyp turatyndaı tuıyq etip tigiledi. Tek adamnyń bet-álpeti ashyq turatyn jeri oıyq bolady. Oıyqtyń eki jaǵy, keýdege keler tusy kestelenip áshekeılenedi, ushyna kúmis teńgeler, monshaqtar taǵylady. Bul kımeshekke sán beredi, ári tómen qaraı basyp, jazylyp turýǵa áser etedi. Ár óńirdiń áıelderi kıetin kımeshek negizinen uqsas bolǵanmen, úlgisinde jáne órneginde keıbir aıyrmashylyqtar bar.

S. Muqanovtyń ádebı-memorıaldyq mýzeı-úıiniń  jatyn bólmesindegi kıim só­re­sinde ilinip turǵan erekshe jádiger – kıme­shek mýzeı kelýshileriniń nazaryn aýdar­typ, árdaıym olardyń kókeılerinde «Bul jazýshynyń jary – Márııam apaı kıgen kımeshek pe?» degen saýal oıatady. Mýzeı ekskýrsovody bul kımeshekti Má­rııam Qo­jah­metqyzyna ataqty aktrısa, Qazaq­stan­nyń halyq ártisi Bıken Rımova syıǵa tart­qanyn baıandaıdy.

Kımeshek aq tústi. Jalpy tigilý pishini eki bólikten turady. Birinshi bóligi – basqa ıekti aınaldyra kıetin jamylǵy. Oǵan  qanyq sary jáne aqshyl sary monshaqtarmen kómkerilip, ádemi gúl tárizdes órnekter túsken. Keýdege túsip turatyn tusyna ár jerden aq, jyltyr monshaqtar tigilgen. Tómengi etegi ishke qaraı qaıyrylǵan. Ekin­shi bóligi – túndik.  Aq matanyń ishine qatty qaǵaz (karton) salyp, aınaldyra dóńgelene tigilgen. Ústinen jartylaı qosymsha sary tústi mata júrgizilgen. Oǵan jasyl tústi órnekter aralasqan. Joǵarǵy jaǵynan ete­gine deıin ár jerine sary jyltyr mon­shaqtar tigilgen.

Bıken apamyz Muqań, Ǵabeń, Sábeń sekildi uly tulǵalardyń kózin kórgen, olar­dyń otbasymen aralas-quralas bolǵan. Sahnadaǵy ǵajaıyp ónerinen bólek, ol on saýsaǵynan óner tamǵan sheber, ismer eken. Ol kisi qoly qalt etkende ózine kóılek, balalaryna kıim-keshek toqyǵandy unatqan. Al myna óz qolymen órnektep tigip, syıǵa tartqan kımeshekti  Márııam Muqanova  1960 jyly Sábeńniń 60 jyldyq mereıtoıynda kıgen. Márııam apaı sol tusta 50 jasta bolǵan. Mýzeı kesheni qorynda osy mereıtoıda Márııam apaıdyń kımeshekti kıip, Sábeńmen birge túsken  fotosýreti de saqtalǵan. Kımeshekti mýzeıge  Janna Sábıtqyzy Muqanova syıǵa tartqan.

 

Nazgúl ALTAEVA,

 «Almaty qalasy mýzeıler

 birlestigine» qarasty

S.Muqanov pen Ǵ.Músirepovtiń ádebı-memorıaldyq

 mýzeı kesheniniń ǵylymı bólim jetekshisi

 

Sońǵy jańalyqtar

Pavlodarda taǵy da qus tumaýy tirkeldi

Aımaqtar • Búgin, 16:00

Urlanǵan 28 kólik tabyldy

Oqıǵa • Búgin, 15:11

Qazgıdromet aldaǵy qysqa boljam jasady

Qazaqstan • Búgin, 14:11

Atyraýda 23 adamdy shaıan shaqqan

Aımaqtar • Búgin, 13:35

Túrkistan oblysynda brakonerler ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 12:40

Aqtaýda er adam bıikten qulap mert boldy

Aımaqtar • Búgin, 10:53

Sport jańalyqtaryna sholý

Sport • Búgin, 09:11

Bárimiz bir aspannyń astyndamyz

О́ner • Búgin, 09:10

Sýretshiler úıi ashyldy

Aımaqtar • Búgin, 09:08

Bal bulaq bolyp aqty

Aımaqtar • Búgin, 09:07

Ońaılyqpen em qonbaıdy

Medısına • Búgin, 09:05

Bárekeldi, Vıktorııa!

Sport • Búgin, 09:02

Taı elinde qola medal buıyrdy

Sport • Búgin, 09:00

Seısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 08:57

Mazmun men sapaǵa mán berilse

Bilim • Búgin, 08:55

Atyraý oblysy «sary» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Búgin, 08:54

Salada sheshimin tabar is kóp

Bilim • Búgin, 08:52

Bala súıý – baqyt

Qoǵam • Búgin, 08:50

Qamba toldy astyqqa...

Aımaqtar • Búgin, 08:49

Barlyq salada ósim bar

Aımaqtar • Búgin, 08:47

Erekshe balalardy elegender

Aımaqtar • Búgin, 08:43

Uqsas jańalyqtar