Aımaqtar • 12 Qazan, 2021

Elektrondy bılet synaqtan óte ala ma?

155 ret kórsetildi

Oblys ortalyǵyndaǵy qoǵamdyq kólikter elektrondy jolaqy júıesine aýy­syp, qazir joba synaq júzinde júrgizilýde. Biraq osy synaqtyń áli bi­ter túri joq.

Elimizdegi avtobýstarda elektrondy bılet júıesin qoldaný Nur-Sultan, Almaty sııaqty megapolısterde, odan ári qaraı Túrkistan, Aqtaý, Aqtóbe, Semeı qalalarynda júzege asyryldy. Úkimet basshysy Asqar Mamın byltyr qarasha aıynda basqa da oblystardy osy júıege kóshirý týraly tapsyrma bergen-di.

Jobany júzege asyrýdyń alǵashqy ke­zindegi qıyndyqtar, synaqtar jańa júıeniń birte-birte kúndelikti qol­danysqa enýine kedergi bola almady. Avtobýs kartalarymen tóleý, sara­lan­ǵan tarıf negizinde jolaqysyn óteý bir izge keltirildi. Jolaýshylar bu­rynǵydaı usaq tıyn alyp júrýdiń qa­jeti joǵyn túsine bastady. Eń aldymen turǵyndardyń jańashyldyqty túsinip, qoldaǵany qajet. Jol júrý kartasyna aıyna bir ret aqsha salyp, júre beresiz. Jolaýshy kartany qurylǵyǵa basqan kezde jasyl núkte janyp, jolaqy alynady.

Qazir oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtokólik joldary basqarmasynda jańa júıeni en­gizýge daıyndyq ju­mys­ta­ry júr­gi­zilýde. Ekibastuz qala­synda da elek­­trondy tólem jasaý jumystary jú­ıe­li júrgizilip jatyr. Avtobýs kon­dýk­tor­larynyń barlyǵy mobıldi, stasıonarly valıdator arqyly jolaqy qabyldaıdy. Al oblys ortalyǵyndaǵy qoǵamdyq kólik kondýktorlarynyń basym bóligi mobıldi valıdatordy paıdalanýda. Sonymen birge qalalyq tramvaı basqarmasynda ınterval saq­taý, kartamen tóleýde qıyndyq joq. Al jalpy qoǵamdyq kólikter – tramvaı men avtobýstarda qajetti qurylǵylar ornatylýda. Qalaı qoldaný qajettigi eki tilde túsinikti jazylǵan. Áleýmettik jeńildik qarastyrylǵan, qyzmettik jáne qarapaıym, túsi ártúrli kartalar bar. Qoǵamdyq kólikti jıi paıdalanatyndar úshin qosymsha bonýstar bolýy múmkin. Tarıftik keste saqtalady. Al­ǵashqy kezde qalada qoldanylatyn bar­lyq tarıf qoljetimdi bolady. Al júıe iske qosylǵannan keıin saralanǵan tarıf engizý josparlanýda. Kartamen tóleý tıynmen tólegenge qaraǵanda arzan. Jańa júıe jolaýshylar týraly málimetterdi saralap, qandaı ba­ǵyttaǵy marshrýttar suranysqa ıe, qaı­sysyn ońtaılandyrýǵa bola­ty­nyn anyqtaı alady. Sonymen qatar va­lıdatorlar jolaqy tóleýdi ashyq júrgizýge kómektesedi. Mysaly, kólik kom­panııasyn sýbsıdııalaý qajet bolsa, ákimdikter naqty jaǵdaıdy júıe arqyly kóre alady. Kólik kom­panııasynyń ıesi kúnine 1 myń jolaýshyny tasy­­mal­daǵanyn jetkizse, qurylǵy 100 adam­nyń ótkenin kórsetip beredi. Biraq máse­le­niń mánisine kelsek, áli de avtobýs júrgizýshileri, kon­­dýktorlar men keıbir jolaýshylar jańashyldyqtyń engizilýin qup­ta­maıtyn kórinedi. Olar jańa joba engizilse, tabys azaıyp qalady dep kúdiktenedi.

Qoǵamda qyzý talqyǵa túsetin bir­den-bir taqyryp – elektrondy bılet pen dıfferensıaldy tarıf máselesi. Oblys ortalyǵyndaǵy «Smart Av­to­býs PV», BPC Kazakhstan kom­pa­nııasynyń O-CITY jobalary jetekshileriniń biri T.Toqtaǵanovtyń aıtýynsha, jo­ba­nyń maqsatyna saı jańa júıe, qo­ǵam­dyq kólikterdiń júrý ıntervaly, olardyń úzdiksiz jańarýy júr­gizýshiler men kondýktorlardyń sa­­pa­ly qyzmet kórsetýine qajet. Jáne de ákimdikterge jolaýshylar aǵy­­nyn anyqtap, turǵyndardy tasy­mal­­­daı­tyn kásiporyndarǵa berilýi tıis sýbsıdııa men ótemaqy kólemin bel­gi­leý­ge múmkindik beredi. Mysaly, oblys ortalyǵynda 16 áleýmettik sanat ókil­de­ri qoǵamdyq kólikte jeńildikpen júre alady. Al avtobýs, shaǵyn avtobýs pen tramvaı arqyly naqty qansha adam tasymaldanatyny belgisiz.

– Bizdiń mindet – elektrondy bılet arqyly jolaýshylar esebin júrgizip, alynǵan málimetterdi bılik pen tasymaldaýshy kompanııalarǵa usyný. Ákimdik pen kásiporyn basshylyǵy arnaıy mobıldi qosymsha arqyly baqylaı alady. Jolaýshylardyń bı­let­ti qandaı jolmen tólegeni júıede kórsetiledi. Jeńildikpen júretin adamdar sany anyqtalǵan soń belgili bir baǵyttarǵa áleýmettik mańyz beriledi. Sodan soń olar sýbsıdııa men ótemaqy ala alady. Jolaýshylar tasymalymen aınalysatyn kásiporyndar bul bastamany qoldaıdy, – deıdi T.Toqtaǵanov.

Endigi bir másele – dıfferensıal­dy tarıf engizý. Jaqynda oblys orta­ly­ǵynyń turǵyndarymen áleýmet­tik jelidegi tikeleı efır arqyly qala ákimi Asaıyn Baıhanov tıyn arqyly tólem jasaıtyn turǵyndar 150 teńge tóleýge min­dettelýi múmkin dedi. Bank jáne avto­­býs kartalarynyń ıeleri elektrondy túrde 80 teńge aýdarady.

– Dıfferensıaldy tarıf – tutyný­shy­lardyń quqyǵyn shekteý emes. Olarǵa qolma-qol aqshamen nemese kar­tamen tóleý múmkindigi beriledi. Avto­býs kartasy bolmasa, 75 teńge tóleıdi, – dedi T.Toqtaǵanov.

Iаǵnı saralanǵan tarıftiń tıimdiligi jolaqyny elektrondy túrde óteýge yq­pal etedi. Elektrondy bıletteý jú­ıesi qarapaıym jáne tolyq derbes­ten­dirilgen tarıf delinedi. Bul – ózine-ózi qyzmet kórsetý qaǵıdaty boıynsha jol júrýdiń sıfrly tólemi. Qolma-qol aqshamen jumys isteıtin qazirgi bı­letteý júıeleri – qoldanystaǵy ta­lap­tarǵa endi saı kelmeıdi degen sóz. Oblys ortalyǵyna ara-tura aýyldan kelip, qoǵamdyq kólikpen qatynaıtyn tur­ǵyndarǵa da avtobýs kartasyn alýǵa keńes beredi.

Jalpy, oblys ortalyǵynda elektrondy bılet júıesi salasynda eki operator bolsa, bul rette, birinshiden, turǵyndarǵa birneshe tólem quralyn satyp alý tıimdi emes. Ekinshiden, ár­túrli ope­ratorlardan málimet jınaý jer­gi­likti bılikke yńǵaısyzdyq týdyrýy yq­tımal, – deıdi O-CITY jobasynyń jetekshisi.

Al ekonomıst Sáýle Qunııaz­bek­o­va­nyń aıtýynsha, «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy aıasynda qolǵa alynǵan elektrondy bıletteý jobasy – dıfferensıaldy tarıfke negizdelgen júıe. Eger elektrondy bıletteý júıesi en­gi­zilse, onda tarıf te dıf­feren­sııa­lanady. Sondyqtan oblys orta­ly­ǵynda elektrondyq bıletteý júıesi ju­mys isteýi úshin Nur-Sultan, Almaty qala­la­ryndaǵydaı saralanǵan tarıf kerek.

Taǵy bir másele – elektrondy bı­let­teýden buryn eskirgen, júrýge kel­meıtin, turǵyndarǵa qolaısyz qoǵam­dyq kólikterdi baǵyttardan alý máselesi tur. Avtobýs aıaldamalary da ábden tozǵan. Joba boıynsha aldaǵy jyldary turǵyndar qorshaǵan ortaǵa zııany kóp eski avtobýstarmen júrmeıdi. Sondyqtan qoǵamdyq kólikterdiń tasymaldaý modernızasııasy men sıfr­lanýy qajet. Bul – avtobýstardy ja­ńar­tý, jańa baǵyttar ashý, kóshelerdi jóndeý, qalalyqtar úshin elektrondy qarym-qatynas mehanızmderin jumys istetý degen sóz. Qoǵamnyń, qarapaıym halyqtyń, qalanyń ınfraqurylymdyq talaptaryna saı bolsa ǵana, elektrondy bılettendirý jobasy júzege asyrylatyny belgili.

– Qazir avtobýs parkteri  jeke­men­shik ıeliginde. Qoǵamdyq kólikterdi jóndeý, jańartý jumystary tasymaldaýshylar esebinen júzege asyrylady. Sondyqtan elektrondy bıletteý júıesi zań júzinde qoǵamdyq kólikterdi satyp alý nemese jóndeý jumystaryna arnalǵan sýbsıdııa bólýdi anyqtaý úshin qajet. Osy júıe negizinde tasymaldaýshylar nesıe alýǵa da ótinim bere alady, – deıdi S.Qunııazova.

Al oblys ortalyǵyndaǵy qoǵamdyq kólik máselesi áli de ózekti. Birinshi kezekte bul barlyq avtobýstyń eskirgen jaı-kúıi, qyzmet kórsetý sapasy, bıl­bord­tardyń kóshelerdi jaýyp ketýi, qo­ǵamdyq kóliktiń jetispeýshiligi, kú­timsiz aıaldamalar máseleleri deýge bolady.

Sońǵy jańalyqtar

Reseıde zaýyt órtendi

Oqıǵa • Keshe

Uqsas jańalyqtar