Rýhanııat • 20 Qazan, 2021

Qalamgerler qaýyshýy

95 ret kórsetildi

Aqtóbede «Ádebıet. Rýh. Qoǵam» ádebı forýmy boldy. Osymen úshinshi jyl qatarynan ótkizilip kele jatqan forým jumysyna Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Ulyqbek Esdáýlet, aqyndar Baýyrjan Jaqyp, Elena Ábdihalyqova, jazýshy Mereke Qulkenov, kompozıtor Qaldybek Qurmanáli, Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń ókilderi men óńirdegi ádebıetsúıer qaýym qatysty.

Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik memlekettik ýnıversıtetinde ótken jıynnyń ashylý rásiminde óńir basshysy Ońdasyn Orazalın el Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy qarsańynda, «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda uıymdastyrylǵan dástúrli «Ádebıet. Rýh. Qoǵam» forýmyna jınalǵandardy quttyqtady. «Alash qozǵalysynyń kóshbasshysy Ahmet Baıtursynovtyń «óz tilinde sóıleıtin jáne óz ádebıeti bar halyq qana derbes ómirge úmitker bola alatynyn eshqashan umytpaýymyz kerek» degen sózin este ustasaq, forýmnyń basty maqsaty –qazaq ádebıetinde eleýli iz qaldyrǵan Aqtóbe óńiriniń kórnekti tulǵalarynyń esimderin tanymal etý jáne jańa talanttardy anyqtaý», deı otyryp, óńir basshysy sońǵy jyldary Aqtóbe oblysynda qazaq mádenıeti men ádebıetin nasıhattaý jáne dáripteý boıynsha júzege asyrylǵan jobalarǵa qysqasha toq­taldy. Sońǵy jyldary Aqtóbede Al­tyn Orda dáýiriniń qolbasshysy jáne mem­leket qaıratkeri Er Edigeniń, uly oıshyl Abaı Qunanbaevtyń eskert­kishteri ashyldy. Kıeli nysandardy jańǵyrtý maqsatynda da iri jobalar iske asyrylyp jatyr. Máselen, Altyn Orda dáýiriniń eskertkishi – Abat Baıtaq kesenesi men Han molasy memo­rıaldyq keshenine kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilip, HIH ǵasyrdyń kórnekti dinı qaıratkeri, aǵartýshysy Dosjan Qashaquly haziret kesenesi men meshiti qaıta qalpyna keltirildi. Eki jyl buryn Temir aýdanyndaǵy Tasqopa qorymynan tabylǵan sarmat dáýiriniń eskertkishi – Altyn adamnyń kıimderi qalpyna keltirildi. Tasqopa jádigerine arnalyp, belgili ǵalymdar men qoǵam qaıratkerleriniń qatysýymen ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ót­kizildi. Sondaı-aq Aqtóbe oblysynan shyq­­qan belgili aqyn-jazýshylardyń úzdik shy­ǵarmalarynyń jınaǵy shy­ǵaryldy.

Aıta keteıik, eki kúndik forým aıasynda «Edige degen er eken» atty respýb­lıkalyq jyrshylar baıqaýy, Tabyldy Dosymov atyndaǵy bard ánderin oryn­daýshylardyń respýblıkalyq konkýrsy da uıymdastyryldy.

Forým aıasynda bir jyl buryn ja­rııalanǵan ádebı baıqaýdyń 10 nomınasııasy boıynsha jeńimpazdar marapattaldy. Ádebı shyǵarmalar báıgesinde júırik shyqqan qalamgerlerge Tólegen Aıbergenov, Saǵı Jıenbaev, О́tejan Nur­ǵalıev, Tobyq Jarmaǵambetov, Qa­jyǵalı Muhambetqalıuly, Tahaýı Ahtanov, Bákir Tájibaev, Úmbetbaı Ýaıdın, Qýan­dyq Shańǵytbaev, Iztaı Mámbetov atyndaǵy syılyqtar taǵaıyndalyp, jas qalam­gerlerge stıpendııalar tabys etildi.

Osy kúni Aqtóbe qalasynyń aǵa­ıyn­­dy Jubanovtar kóshesinde kom­pozıtor Shámshi Qaldaıaqov pen aqyn Tólegen Aıbergenovke qos birdeı eskert­kish ashyldy. Bul rásimge Shámshi Qal­daıa­qov­tyń ápkesi Raıhan Dombaeva jáne aqyn Tólegen Aıbergenovtiń qyzy Ma­habbat Aıbergenova de qatysty. Shámshi Qaldaıaqovtyń atalary Hromtaý aýdanyndaǵy Qarabaz degen jerde turǵan. Tólegen Aıbergenovtiń atalary 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilis ke­zinde qazirgi Baıǵanın (burynǵy Tabyn) aýdanynan qaraqalpaq jerine kóship ketken. Aıta ketý kerek, bul – elimizde Tó­legen Aıbergenov ómirden ótkennen keıin jarty ǵasyrdan soń qoıylǵan tuńǵysh eskertkish.

Forým sońynda ádebıetsúıer oqyr­­mandardyń basyn qosyp, jastar shy­ǵarmashylyǵyn damytýda osyndaı basqosýlardy jyl saıyn ótkizýdi qa­lypty úrdiske aınaldyrý jóninde aıtyldy.

Sońǵy jańalyqtar

Qarsylasyn 7 raýnd boıy sabady

Kásipqoı boks • Búgin, 10:32

Indonezııada jer silkindi

Álem • Búgin, 09:32

Úshinshi jeńilis

Jekpe-jek • Búgin, 09:02

Josparyn joqqa shyǵardy

Kásipqoı boks • Keshe

Kópirden sekirip ólmek boldy

Aımaqtar • Keshe

Úzdik ondyqta Golovkın joq

Kásipqoı boks • Keshe

Mektep oqýshysy mert boldy

Aımaqtar • Keshe

Jekpe-jeksiz ótken alǵashqy jyl

Kásipqoı boks • Keshe

Uqsas jańalyqtar