Qoǵam • 02 Jeltoqsan, 2021

Kómir baǵasy kóterile me?

62 ret kórsetildi

Kúzdiń qara sýyǵy túsisimen-aq qarasha halyqty qalyń oıǵa jeteleıtin kóp suraqtyń biri osy. Quzyrly organdar «kómir baǵasy kóterilmeıdi» dep sendirgenimen, túpkilikti tutynýshyǵa baratyn otynnyń quny qashanda bas aınaldyrady. Mine, bul joly da Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi baǵa turaqty bolady dep resmı málimdeme jasady.

Kollajdy jasaǵan Záýresh Smaǵul, «EQ»

Bul jerde mınıstrlik kenishterden sa­ty­latyn kómirdiń baǵasyn meń­zep otyr. Demek otynnyń odan ke­ıin­gi ba­ǵa­synda vedomstvonyń sharýasy joq. Iаǵnı baǵa belgileý teti­gi ádet­­tegideı tasy­maldaýshylardyń qo­lyn­­da qalmaq. Al mınıstrlikpen kó­mir baǵasynyń ósýine jol bermeýdi kózdeıtin me­mo­ran­dýmǵa qol qoıǵan iri kómir ón­di­rý­shi kom­panııa­lar óńir­lerdegi kó­ter­me satyp alý­shylarǵa otyndy bel­gi­lengen baǵamen jet­kizedi.

Ulttyq statıstıka bıýrosynyń derek­te­­rine súıensek, kómir óndirýshi ká­sip­­oryn­dardyń, onyń ishinde «Shubar­kól Kómir», «Qarajyra», «Maı­kóben-Vest», «Bogatyr Kómir» kom­pa­nııa­la­ry­nyń ortasha baǵasy tonnasyna 5 600 teńgeni qurap otyr. Mınıstrliktiń málimdeýinshe, buǵan qosa taýar bırjasynda kómirdi satý kezinde baǵa dálizi belgilenedi. Onda kómir satýǵa arnalǵan ótinim baǵasy bazalyq baǵadan 98 paıyzdan tómen jáne 102 paıyzdan joǵary bolmaýǵa tıis. Osylaısha, baǵanyń na­ryq­­taǵy aýyt­qý tetigi (baǵanyń ósýi jáne tómen­deýi) qarastyrylyp, satyp alý­­shy­lar­dyń suranysy eskeriledi. Mysaly, su­ranystyń bolmaýyna baılanysty «Sat-Kómir» men «Kýzneskıı razrezi» kompanııalary ónimderin satpaǵan.

Osy oraıda kómir óndirýshi kompa­nııa­lar­dyń baǵasy ártúrli ekenin atap ótken jón. О́ıtkeni kómir óndirýdiń ózindik quny ár kásiporynda ártúrli. О́zindik qunǵa ken ornynyń taý-ken geo­logııalyq jaǵ­daılary, óndirý teh­nologııasy, mehanıkalandyrý kesheni, ıgerý júıesi jáne basqa da fak­torlar áser etedi. Sondaı-aq jab­­dyqqa, elektr energııasyna, otynǵa, áleýmettik mindettemelerge kete­tin jáne ózge de shyǵystar kómir ón­dirýdiń qunyna kiredi.

«Kómirdiń bólshek saýdadaǵy baǵasy ony satý, aımaqqa jetkizý, jalǵa alý qunyna, temirjol tuıyq­taryna, qyzmet­ker­ler jumysyna, kómirdi túsirýge jáne tıeýge arnal­ǵan tehnıkaǵa kete­tin, son­daı-aq kompanııalardyń saýda­lyq ústeme baǵasyna baılanysty qalyp­ta­sa­dy. Kómir baǵasynyń ósýine otyn­nyń tonnasyn 25 myń teńgege deıin kótergen jergilikti jerlerdegi «alypsatarlar» áser etip otyr. Temirjol tu­ıyq­taryndaǵy (Nur-Sultan qalasy) kó­mirdiń ortasha baǵasy tonnasyna 13 myń teńgeni qurap otyr», dep habarlady Indýs­trııa jáne ınfraqurylymdyq damý mı­nıstr­ligi.

Vedomstvo elimizde kómir tapshy­lyǵy joq jáne bolmaýǵa tıis dep málimdedi.

«Jylý berý maýsymyna daıyn­dyq prosestiń árbir qatysýshysynyń óz quzyreti sheńberinde naqty jáne úı­le­simdi jumysyn talap etedi. Kómir kásiporyndary kómirdiń qajet­ti kólemin ón­dirýge, al temirjol­shy­lar kómirdi óńir­ler­ge der kezinde tasy­maldaýǵa ja­ýapty. Jergilikti atqarýshy organ­dar tutyný kólemin jos­parlaýǵa, kómir satyp alýǵa arnal­ǵan tenderlerdi ýaqtyly ótkizýge, sondaı-aq óz óńirindegi kómir qorlaryn ba­qylaýǵa mindetti. Indýstrııa jáne ın­fra­qurylymdyq damý mınıstrligi jergilikti atqarýshy organdardyń óti­nim­derine sáıkes kómir óndirý jáne ony óńirlerge jet­kizý prosesin qada­ǵa­laı­dy», delingen mınıstrliktiń habarlama­syn­da.

Sońǵy derekterge súıensek, elimiz­degi kómir óndirýshi kompanııalar 2021 jyl­dyń 10 aıynda 89,3 mln tonna kómir ón­dirgen. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen shamalas. Byltyr dál osy ýaqytta 88,1 mln tonna kómir óndirilgen eken.

«Energııa óndirýshi jáne óner­kásiptik kásiporyndardyń óti­nimderin, sondaı-aq kommýnaldyq-turmystyq qajettilikter men tur­ǵyndar úshin kómir jetkizýge ótinimderdi oryndaýda kidiris joq», dep habarlady vedomstvo. Degenmen qyr­kú­ıek aıynda aýa ra­ıy­nyń kúrt sýytýyna baılanys­ty elimizdiń ortalyq jáne sol­tús­tik aımaq­tarynda kómirge suranys art­qan.

Bul rette «Qazaqstan temir joly» ult­­tyq kompanııasy kúzgi-qysqy kezeń­de kómirdi tıep jóneltýge degen óti­nim­derdiń artýyna oraı júk jónel­tý­shilerge jyljymaly quramdy ýaq­ty­ly berý úshin «Qaztemirtrans» kompanııasyn 16 myńnan astam vagonmen qamtamasyz etken. Kómirdi satý kezinde halyq arasynda qolaısyz jaǵdaılar týǵyzbas úshin mınıstrlik kómir óndirýshi kásiporyndarmen jáne «Qazaqstan te­mir jolymen» birle­sip, jylý berý maý­symynyń basynda ákimdikterge kom­mý­nal­dyq-turmystyq kómir qoryn aldyn ala shoǵyrlandyrý týraly usynys bergen. Ákimdikterdiń málimetterine sáıkes 2021 jylǵy 22 qarashadaǵy jaǵdaı bo­ıyn­­sha jalpy josparǵa qatysty (2021 jylǵy 1 mamyrdan bastap 2022 jylǵy sáýirge deıin) kómir qorymen qamtamasyz etý kó­lemi kommýnaldyq-turmystyq sektor úshin – 97,4 paıyzdy, turǵyndar úshin 93,9 pa­ıyzdy quraǵan.

«2021 jylǵy 6 qarashada mınıstr­likte ákim­dikterdiń, kómir óndirýshi kásipo­ryn­dardyń jáne «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasy ókil­deriniń qaty­sýy­men halyqty kómir­men qosymsha qam­tamasyz etý máse­lesi qaraldy. Bul másele boıynsha keńester mınıstrlikte turaqty túrde ót­kiziledi. Nátıjesinde, óńir­­ler­ge kómir jóneltý kólemin ulǵaıtý týra­ly sheshim qabyldandy. Halyq­ty jáne kommýnaldyq-turmys­tyq sektor­dy kómirmen tolyq qamta­ma­syz etý jónindegi jumys turaqty baqylaýda», dep habarlady Indýstrııa jáne ınfra­qurylymdyq damý mınıstrligi.

Sońǵy jańalyqtar

Eskilik pen estilik

Ádebıet • Keshe

Polısııa: Kadr hám qadir

Qazaqstan • Keshe

Máńgilik saıahatshylar

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar