Álem • 17 Sáýir, 2022

Reseı AQSh-qa eskertý jasady

124 ret kórsetildi

Qara teńizde Reseıdiń «Moskva» kreıseri sýǵa batqany týraly aqparat birneshe kúnnen beri qyzý talqylanyp jatyr. Bul apatqa ne sebep bolǵany týraly Ýkraına men Reseıdiń resmı málimdemeleri bir-birine qarama-qaıshy.

Reseı Qorǵanys mınıstrligi borttaǵy oq-dáriler túsiniksiz órttiń saldarynan jarylyp, keme portqa qaıtyp kele jatqanda sýǵa ketkenin málimdedi, al Ýkraına tarapy kemeni óziniń «Neptýn» zymyrandarymen shabýyldaǵanyn habarlady. Reseıdiń qorǵanys mınıstrligi dálel retinde «Moskva» kreıseriniń ekıpajy beınelengen sýretterdi jarııalady. Reseı órtten nemese sýǵa batqan kezde zardap shekkender týraly habarlaǵan joq.

Kelesi kúnderi Ýkraınanyń birneshe aımaǵynda turǵyn­dar­ǵa eskertý jasalyp, úılerinen, jertóleden shyqpaýǵa keńes berildi. Ýkraınanyń astanasy Kıev qalasynyń basshysy Vıtalıı Klıchko zymyran shabýylynan bir adam qaza taýyp, birneshe adam jaraqat alǵanyn habarlady. Lvovta da jarylystar estilgen. Aımaq basshysy Maksım Kozıskııdiń aıtýynsha, zenıt bólimsheleri Reseıdiń Sý-35 ushaqtary atqan tórt krýızdik zymyranyn joıǵanyn atap ótti. Dúısenbiden bastap Marıýpol qalasyna kirýge jáne shyǵýǵa tolyǵymen tyıym salynady degen de habar tarady. Bul degenimiz qalanyń oqshaýlanyp, halyqtyń evakýasııaǵa ne gýmanıtarlyq kómekke qol jetkize almaıtynyn bildiredi.

Sondaı-aq Reseı ótken aptada AQSh-qa Ýkraınaǵa qarý-jaraq jetkizý arqyly jaǵdaıdy ýshyqtyryp jatqanyn aıtyp, AQSh pen NATO bul áreketin toqtatpasa, «asa aýyr saldary bolýy múmkin» degen eskertýmen resmı dıplomatııalyq nota jibergen bolatyn.

Reseı Ulybrıtanııanyń sanksııasyna jaýap berdi. Ulybrıtanııa úkimetiniń laýazymdy tulǵalary, onyń ishinde premer-mınıstr Borıs Djonson, premer-mınıstrdiń orynbasary-ádilet mınıstri Domınık Raab, syrtqy ister jáne qorǵanys mınıstrleriniń basshylary Elızabet Trass pen Ben Ýolles jáne burynǵy premer-mınıstr Tereza Meı Reseı Federasııasyna kire almaıdy.

«Ulybrıtanııa úkimetiniń buryn-sońdy bolmaǵan dush­pan­dyq áreketterine baılanysty, atap aıtqanda, Reseı Federasııasynyń joǵary laýazymdy tulǵalaryna sanksııa­lar engizýine baılanysty, Ulybrıtanııa úkimetiniń negizgi músheleri men birqatar saıası qaıratkerin Reseıdiń stop-tizimine engizý týraly sheshim qabyldandy», delingen Reseıdiń syrtqy ister mınıstrligi taratqan málimdemede.

Tolyq tizimge joǵaryda aıtylǵandardan bólek, kólik mınıstri Grant Shepps, ishki ister mınıstri Prıtı Patel, qarjy mınıstri Rıshı Sýnak, bıznes, energetıka jáne ónerkásiptik strategııa mınıstri Kvazı Kvarteng, sıfrlyq tehnologııalar, mádenıet, BAQ jáne sport mınıstri Nadın Dorrıs, qorǵanys mınıstriniń orynbasary Djeıms Hıppı, Shotlandııanyń birinshi mınıstri Nıkola Sterdjen, Anglııa men Ýelstiń bas prokýrory Sýella Braverman kirgen.

Ulybrıtanııanyń syrtqy ister mınıstrligi 13 saıasatkerdiń Reseıge kirýine tyıym salynýyna baılanysty tikeleı jaýap bergen joq, biraq úkimet ókili Reseıdiń basyp kirýin taǵy bir ret aıyptaǵan málimdeme jasaǵan.

24 aqpannan bastap Reseıge engizilgen Batys sanksııalary iri ekonomıka ıesine qarsy jasalǵan eń aýyr shara ekeni aıtyldy.

BUU qaqtyǵys bastalǵannan beri 1900-dan astam beıbit turǵynnyń ólimin tirkegen, biraq bul kórsetkish áldeqaıda joǵary bolýy múmkin ekenin eskertedi. BUU Adam quqyqtary jónindegi joǵarǵy komıssar basqarmasynyń (AQJKB) málimeti boıynsha 24 aqpan men 14 sáýir aralyǵynda qaza tapqan 1982 azamattyń 162-si balalar bolǵan. Taǵy 2 651 beıbit turǵyn jaraqat alǵan, onyń 256-sy bala. О́lim men jaraqattardyń kópshiligine atys pen áýe soqqylary sebep bolǵan.

Adam quqyqtary jónindegi joǵarǵy komıssar Mıshel Bachelet buǵan deıin Kıev astanasynyń janyndaǵy Býcha qalasynda qaza tapqan beıbit turǵyndar týraly habar­la­ma­lar­dyń jantúrshigerlik bolǵanyn jáne «soǵys qylmystary týraly mańyzdy jáne alańdatarlyq suraqtar» kóteretinin aıtqan, sondaı-aq ol dálelderdi saqtaýǵa shaqyrdy.

Ýkraına prezıdenti Volodımır Zelenskıı qazirgi ýaqytta soǵys kezinde 2 500-den 3 myńǵa deıin ýkraın áskeri qaza taýyp, 10 myńǵa deıini jaraqat alǵan dep málimdedi.

Sońǵy jańalyqtar

Shabyt shaqyratyn shahar

Elorda • Keshe

Aqjaınaq astana

Elorda • Keshe

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Keshe

Dımash pen Djekson

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar