Qoǵam • 19 Mamyr, 2022

Terezeden qulamasyn sábıler...

76 ret kórsetildi

Byltyr Pavlodar oblysynda 9 baldyrǵan terezeden qulap, ekeýi jan tapsyrǵan. Jalpy, sońǵy bes jylda óńirde 50-ge jýyq oqys oqıǵa tirkelip, jıyrma shaqty sábıdiń ómiri úzildi. Kóńil kónshiterlik kórsetkish emes, árıne.

Bul máseleni jaza bastaǵanymyz sol edi, 15 mamyr kúni oblys ortaly­ǵyn­da taǵy bir jazataıym oqıǵa oryn aldy. Bir jarym jastaǵy qyz bala toǵyzynshy qabattan qulap, aýrý­hananyń jansaqtaý bólimine jat­qy­zyldy. Sábıdiń perishtesi qaǵyp, dúkenniń kúnqaǵaryna túsken eken. Sonyń ózinde jaǵdaıy tym aýyr. Balaǵa aýyr bas súıek-mı jaraqaty, aýyr dárejedegi bas mıynyń soǵylýy, travmatıkalyq shok dıagnozy qoıylǵan. Ol ınotropty qoldaý jáne ókpeni jasandy jeldetý apparatyna qosylǵan. Endi aman-esen qatarǵa qosylsyn!

О́kinishtisi sol, ata-analardyń kóbi balalardyń qaýipsizdigine salǵyrt qa­raýda. Dúkenge 5 mınýtqa shyǵý by­laı tursyn, kishkentaı sábılerdi jalǵyz qaldyryp, bazar jaǵalap kete­tinderin qaıtersiń? Bir mınýt jal­ǵyz­dyq­tyń ózi qaýipti. Bir sát – bir taǵdyr. Keıde osy burynǵy aǵash terezeler durys pa dep oılaısyń. Ony oılaıtyn ata-ana bar ma? Jurttan uıat bolady, zamannan qalmaıyq dep qaryzǵa batsa da plastıkalyq terezelerdi or­na­týǵa asyq. Ol da durys shyǵar. Bastysy – balalardyń qaýipsizdigin umytpaıyqshy!

Iá, ata-analar saq bolsyn. «Ákimdik qaıda qarap otyr?», deýdiń reti bul jer emes. Quzyrly organdardyń qolynan túsindirý, eskertý jumystary ǵana keledi. Oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentiniń basqarma bastyǵy Shákir Ahmetovtiń málimetinshe, terezeden qulaýǵa «beıim» balalardyń jasy 1,5-10 jas aralyǵynda eken. Es biledi degen oımen 10 jastaǵy balany da jalǵyz qaldyrmaý kerek ekenin túsingen bolarsyz.

– Ashyq tereze bala úshin qaýipti ekenin esten shyǵarmańyz. Eger úıde bala bolsa, eshqashan terezelerdi ashyq qaldyrmańyz. Siz balanyń ja­nyn­da turǵandaı bolsańyz da, bir sekýndqa kóńilińiz aýyp ketse, sol sekýnd balanyń ómirindegi sońǵy sát bolýy múmkin. Eshqashan shybyn-shirkeıge qarsy torlardy qorǵan re­tinde paıdalanbańyz. Balalar oǵan súıenip, álsiz turǵan tormen birge qulap ketedi. Balany eshqashan qaraýsyz qaldyrmańyz. Bala terezeni óz betinshe asha almaıtyndaı etip terezelerge kedergi ornatyńyz. Bala terezege kóte­rilmeýi úshin jıhazdy tereze ja­ny­na ornalastyrmańyz. Barynsha saq bolyńyz, ata-ana! – deıdi Shákir Ahmetov.

Oblystyq bilim basqarmasyna ha­bar­lasqanymyzda ondaǵylar óńirde «Qaýipsiz tereze» aksııasy bastalǵanyn aıtty.

– Aksııa sheńberinde kópbalaly otbasylardyń páterleriniń tereze­sine bekit­kishter men torlardy ornatý qaıy­rym­dy jandardyń qarajaty esebin­en qoıylady. Oqý oryndarynda ata-analar jınalystary, qorǵanys torlaryn, bekitkishterdi, shektegishterdi ornatýmen aınalysatyn kásipkerlermen kezde­sýler uıymdastyrylýda. Muǵa­lim­der men tárbıeshiler úshin bala­lar­dyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne aldyn alý sharalary boıynsha tıisti nusqaýlyq ótkizilýde, – deıdi bas­qarmanyń bólim basshysy Gúlmıra Baıǵazınova.

Buǵan deıin mektepke deıingi jáne bastaýysh synypqa deıingi bala­­lardy tárbıelep otyrǵan, ekin­shi qabattan joǵary turatyn, terezelerge bekitkishterdi ornatpaǵan otbasylardyń tizimi anyqtalǵan. Byltyr atalǵan aksııa sheńberinde áleýmettik álsiz toptaǵy 70 otbasyǵa kómek kórsetilip, úı terezeleri qor­ǵa­nys qondyrǵylarmen myqtap be­­kitilipti. Jalpy, oblysta 381 mek­tepke deıingi mekemede 1-6 jas ara­­lyǵyndaǵy 37 490 bala tár­bıe­le­nýde.

Oblystyq polısııa basqarmasy da qol qýsyryp otyrmaǵandaryn aıtady. Iývenaldy polısııa tobynyń aǵa ınspektory Bıbigúl Qamzına balalardy qaraýsyz qaldyrǵan ata-analar jaýapqa tartylatynyn eske salady.

– Qylmystyq kodekste tıisti shara qarastyrylǵan. Ata-analar eki jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıy­rylýy múmkin. Profılaktıkalyq is-sharalardy tótenshe jaǵdaılar departamentiniń, bilim berý sala­sy­nyń ókilderi de qolǵa alýda. Túsindirý jumystary onlaın re­jim­de de ótkizilýde. Mamandar ata-ana­lardyń áleýmettik jelilerdegi chat­taryna shyǵyp, qarapaıym ere­je­lerdi túsindirýde, – deıdi B.Qamzına.

Balanyń qaýipsizdigi aksııamen rettelmese kerek. Ánsheıinde «Qazaq eline +1» bala dep esimiz shyǵyp jatady ǵoı. Sábıdiń dúnıege kelgenin asyǵa kútip, keıin jaýapkershilikti umytyp jatatynymyz ókinishti-aq. Balaǵa zar bolǵan otbasylarǵa Alla berem dese «terezeden beredi», dep bilgishsine sóıleımiz, al endi sol balanyń ǵumyry tereze arqyly úzilýine jol bermeıik!

 

Pavlodar oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Dollar qymbattady

Qarjy • Búgin, 10:59

Elordada áýe shary qulady

Oqıǵa • Búgin, 10:37

Qarjy mınıstriniń orynbasary taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 10:24

EQYU Bas hatshysy Qazaqstanǵa keledi

Parlament • Búgin, 09:31

Beısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:00

Uqsas jańalyqtar