Medısına • 13 Maýsym, 2022

MÁMS: Jeńildikke ıe 15 sanat qataryna kimder kiredi?

180 ret kórsetildi

Medısınalyq saqtandyrý qorynyń elorda fılıalyna MÁMS júıesindegi saqtandyrý mártebesine, ıaǵnı 15 sanatqa qatysty saýaldar jıi túsedi. MÁMS-ke jarna tóleýden kimder bosatylǵan? Jeńildikke ıe 15 sanat qatarynda bolý úshin qaıda júginý kerek? Osy jáne ózge de suraqtarǵa qatysty Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń elorda fılıaly dırektorynyń orynbasary Sandýǵash Bolysbekova túsindirip berdi.

Mindetti áleýmettik medı­sı­nalyq saqtandyrý úshin tó­len­gen jarnalar men aýdarym­dar Ulttyq banktiń arnaıy sho­tyna túsedi. Olardyń kóp bó­ligi shamamen 11 mln adam úshin memleket tarapynan tóle­ne­tin aı saıynǵy jar­na­lar­ǵa jumsalady. 2022 jyly jeńildik sanatyndaǵy bir adamǵa memleket aı saıyn 3 621 teńge jarna tóleıdi. Jeńildigi bar 15 sanat «saqtandyrylǵan» mártebesine ıe jáne olarǵa MÁMS tizimine kiretin barlyq medısınalyq qyzmet tegin kórsetiledi.

Memleket esebinen MÁMS úshin jarna tólenetin jeńil­dik­ke ıe 15 sanat qataryna kimder jáne qalaı kiredi:

1) 18 jasqa deıingi balalar. Balaǵa týý týraly kýá­li­­gi tabystalǵan, ıaǵnı jeke sáı­­kestendirý nómiri (JSN) be­ril­gen ýaqyttan bastap «saq­tan­dyrylǵan» bolyp sanalady.

2) Jumyssyz retinde resmı tirkelgen tulǵalar. Mundaı mártebe alý úshin Halyqty ju­mys­pen qamtý ortalyǵyna baryp, jumyssyz retinde resmı tirkelý qajet.

3) Jumys istemeıtin júkti áıelder. Atalǵan jeńildik sana­tyna ený úshin áıel tirkelgen em­hanada júktiligi boıynsha ýaq­tyly esepke turýǵa tıis. Soń­ǵy 2 aıda ol úshin zeınetaqy jar­nalary men áleýmettik aýda­rym­dardyń bolmaýy shart. Jeke kásipkerler retinde tir­kelgen jáne óz qyzmetin toq­tat­paǵan áıelder, sondaı-aq BJT tóleıtin áıelder jumys is­teıtin bolyp sanalady jáne je­ńildik sanatyna engizilmeıdi.

4) Úsh jasqa tolmaǵan bala tár­­bıesimen aınalysatyn ju­mys istemeıtin tulǵa. Bul sa­nat­taǵylar avtomatty túrde «saq­­­­tandyrylǵan» márte­be­sine ıe bolady. Biraq resmı túr­­de ju­mys istemeýi jáne de olardyń atyna sońǵy 2 aıda zeı­­netaqy jarnalary men áleý­met­­tik aýdarymdar jasalmaǵan bol­ýy kerek.

5) Júktilikke jáne bosanýǵa, jańa týǵan balany asyrap alýǵa baı­lanysty, sondaı-aq bala úsh jasqa tolǵanǵa deıin onyń kú­ti­mine baılanysty de­ma­lys­­taǵy tulǵa. Olar dema­lys­qa res­mı túrde shyqqan kezde «saq­tandyrylǵan» márte­be­sin alady.

6) Múgedek balany kútip-baǵa­tyn, jumys istemeıtin adamdar. Balanyń tıisti qujattaryn daıyndaǵan kezde kútim jasaıtyn tulǵanyń málimetteri de­rek­qorǵa engiziledi. Ke­ıin avtomatty túrde «saqtandyrylǵan» mártebesin ıelenedi.

7) Birinshi toptaǵy múge­dekke kútim jasaıtyn jumys is­te­­meıtin adam. Múm­kin­digi shek­teýli jannyń tıisti qujat­ta­ryn daıyn­da­ǵan kezde kútim jasaıtyn tulǵanyń má­li­met­teri derek­qorǵa engi­zi­ledi. Izinshe «saq­tan­dy­ryl­ǵan» mártebesi av­to­matty túrde beriledi.

8) Zeınetaqy tólemderin alýshylar, onyń ishinde Uly Otan soǵysynyń ardagerleri. Bul jerde memleketten saq­tan­dyrylǵandardyń tizimine Qazaq­stan­nyń Biryń­ǵaı jınaq­taý­shy zeınetaqy qorynan zeınetaqy alatyndardyń ǵana engizilgenin atap ótý qajet. Zeınetaqyny áli resmı túrde rásimdemegen adamdar jáne basqa memleketterden zeınetaqy alatyn adamdar jeńildik mártebesin ala al­maıdy.

9) Qylmystyq-atqarý (penı­ten­sıarlyq) júıesinde sot úkimi boıynsha jazasyn ótep júrgen adamdar. Bul jeńildik sanatyna ený úshin qamaýdaǵy mekemeniń jaýapty qyzmetkeri jazasyn óteýshi adamnyń de­rek­terin aqparattyq júıege engizýi qajet.

10) Tergeý ızolıator­laryn­da­ǵy adamdar, sondaı-aq úıqamaq tú­rindegi bultartpaý sharasy qol­danylǵan jumys istemeıtin adamdar. Bul sanattaǵy jandar týraly málimetti ýákiletti organnyń qyzmetkerleri júıege engizedi.

11) Jumys istemeıtin qan­das­tar. «Qandas» kýáligin alǵan soń, sońǵy eki aıda MÁMS úshin tólem jasalmaǵan bolý kerek. Sonda avtomatty túrde je­ńil­dik sanatyna engiziledi.

12) «Altyn alqa», «Kúmis alqa» alqalarymen mara­pat­tal­ǵan nemese buryn «Batyr Ana» ataǵyn alǵan, sondaı-aq
I jáne II dárejeli «Ana dańqy» ordenderimen marapattalǵan kóp­balaly analar avtomatty túr­de «saqtandyrylǵan» már­te­be­sine ıe bolady.

13) Múgedekter. Resmı quja­ty shyqqan kezde, mártebe avto­mat­­ty túrde beriledi.

14) Orta, tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıin­gi, joǵary bilim berý, sondaı-aq joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý uıym­da­rynda kún­diz­gi oqý nysanynda bilim alatyn tulǵalar. Qazaqs­tanda oqı­tyn stýdentter jeńil­de­til­gen sanatqa avtomatty túrde qosy­la­dy.

Bul jerde sheteldik oqý oryn­darynda kúndiz oqıtyn qa­zaq­standyq stýdentter MÁMS júıe­sinde «saqtandyrylǵan» tulǵalardyń avtomatty túrdegi jeńildik mártebesin birden ala almaıtynyn eskerý kerek. Olar egov.kz elektrondy úki­met portalyndaǵy servısti paı­­dalana otyryp, júıede óz be­tin­she tirkelýi qajet. Ol úshin tómendegi áreketterdi oryndaý kerek:

- Izdeý jolaǵyna «Shetelde oqı­tyn stýdentterdi tirkeý» dep terý;

- Ashylǵan terezede ótinishti tol­tyrý jáne oqýdy rastaıtyn qujattardy qosa berý;

- О́tinishke ESQ kómegimen qol qoıý;

-Kóp jaǵdaıda saqtan­dy­rý­dyń jeńildik mártebesi joldardy durys toltyrǵan ýaqytta 10 jumys kúni ishinde beriledi;

-Eger saqtandyrýdyń jeńil­dik mártebesin berý kórse­til­gen merzimniń ishinde júzege asy­rylmasa, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Halyqaralyq yntymaqtastyq departamentine habarlasý qajet.

Stýdent árbir semestr aıaq­tal­ǵannan keıin saq­tan­dy­ry­lý mártebesin tekserýi jáne oqýdyń ózektiligin rastaýy qa­jet ekenin esinde ustaǵany du­rys. О́ıtkeni derekqordaǵy málimetter ózgerýi múmkin.

15) Jumys istemeıtin mem­le­­kettik ataýly áleýmettik kó­mek alýshylar. Áleýmettik tó­lem taǵaıyndalǵan kezde «saq­tandyrylǵan» mártebesi avtomatty túrde beriledi.

Eger siz osy 15 sanattyń bi­ri­ne kirseńiz, biraq «saq­tan­dy­ryl­maǵan» bolsańyz, rastaıtyn qujattar tizimin jınap, Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyna tapsyrýyńyz kerek. Aqparat memlekettik organdarǵa joldanyp, tıisti sharalardan soń sizge «SAQTANDYRYLǴAN» már­tebesi beriledi jáne siz úshin mem­leket jarna tóleıdi.

Azamattar úshin fms.kz resmı saıty, 1406 baılanys orta­ly­ǵy, Qoldau 24/7 mobıldi qosymshasy jáne Telegram-daǵy SaqtandyryBot jumys isteıdi. Dál osy baılanys arnalary saqtandyrý mártebesin tekserýge múmkindik beredi. Sondaı-aq elektrondy úkimettiń egov.kz saıtyndaǵy «Densaýlyq saqtaý» bólimine ótip, «Medısınalyq qyz­metter týraly jáne MÁMS úshin aýdarylǵan somalar týraly aqparat» memlekettik qyz­me­ti arqyly medısınalyq saq­tandyrý júıesindegi óz már­te­beńizdi tekserýge múmkindik bar.

Sońǵy jańalyqtar

Aqyly joldaǵy ahýal qandaı?

Aımaqtar • Keshe

Buǵybulaý

Qazaqstan • Keshe

Júze bilý – ómir

Qoǵam • Keshe

О́lketanýshy

Qazaqstan • Keshe

Kebenek

Tarıh • Keshe

Sáýkele

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar