Tanym • 15 Tamyz, 2022

Saq dáýiriniń eskertkishi

55 ret kórsetildi

Abaı oblysynyń Aıagóz aýdanynda saq dáýirine tıesili eskertkish tabyldy. Bozaı aýylynyń mańynda júrgizilip jatqan arheologııalyq zertteý jumystarynyń nátıjesinde bizdiń zamanymyzǵa deıingi VII-VI ǵasyrǵa tán, ıaǵnı erte temir dáýiriniń jerleý-ǵuryptyq eskertkishi anyqtaldy.

Arheologııalyq zertteý ju­mystaryn tarıh ǵylym­dary­nyń kandıdaty Ǵanı Omarov bastaǵan Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń arheolog-ǵalymdary júrgizip jatyr. Onyń nátıjesine sáıkes saq kezeńine jatatyn kıim áshekeıleri tabyldy. Ańdyq mánerde bezendirilgen oljalar erte dáýirde ómir súrgen kóshpelilerdiń mádenıeti jo­ǵary bolǵandyǵyn aıǵaq­aıdy, deıdi ǵalymdar.

Ekspedısııa músheleriniń boljamyna súıensek, bıiktigi 3 metrden, al dıametri 30 metr­den asatyn qorǵanda shamamen 2700-2600 jyl buryn ómir súrgen saq qolbasshylarynyń biri jerlenýi múmkin.

«Qorǵannyń tonalyp ket­ke­nine qaramastan jerlengen adamnyń kıim áshekeıleri, onyń ishinde bas kıimniń áshekeıleri tabylyp otyr. Bul qorymnyń taǵy bir ereksheligi, onyń ishin­de plıta tastarynyń tiginen qa­shalǵany baıqaldy. Negizi mun­daı dástúr qola dáýirine tıesili. Bul erte temir dáýirinde kez­desken ázirge alǵashqy artefakt.

Qorymda 60-qa jýyq es­kert­kish bar. Aldaǵy ýaqytta ta­bylǵan jádigerlerdi konser­va­sııalap, zertteýge jiberý kóz­delip otyr. Sondaı-aq qundy zattardy qalpyna keltirý bo­ıyn­sha aýqymdy jumys kútip tur. Qo­rytyndy jumys, ol ta­byl­ǵan jádigerlerdi retke keltirip, mýzeıdiń ekspozısııasyna tapsyrý», dedi Ál-Farabı atynda­ǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti­niń aǵa-oqytýshysy, arheolog Baýyrjan Besetaev.

Tutastaı alǵanda, aldaǵy ýaqytta mundaı qorymdar taǵy da tabylýy ǵajap emes. Nege deseńiz, otandyq ǵalymdar Abaı oblysynda áli de zert­teýdi qa­jet etetin jer kóp dep sanaıdy. Onyń qataryna Aıagóz­den bólek, Úrjar, Jarma, Kókpekti aýdandary kiredi.

«Patshalyq Reseı men Keńes Odaǵy tusynda kóbinese Ertis ózeniniń mańy zerttelip, sol óńirge basymdyq berilip kel­di. Al Aıagóz, Úrjar, Kókpekti, Jarma aýdandary arheologııa salasynda adamnyń izi túspegen aýmaq sanalady. Tek biren-saran ǵalymdardyń jazbalarynda ǵana kezdesedi», dedi B.Besetaev.

О́kinishke qaraı, ǵalymdar­dyń aıtýynsha, qorymdardy tonaý, búldirý áreketteri azaı­maı tur. «Osy zertteý jumys­tary júr­gizilip jatqan Bozaı qory­my­nyń ózinen biz kelgenge deıin tonaý oryn alǵan. Arnaıy júk tıegish kólikpen kelip, bul jerdi qazyp búldirip ketken. Budan basqa Aqsýattaǵy Ele­ke sazynda da tonaý derekteri tirkelgen. Aıagóz aýdanyna qa­rasty Aqsha­taý aýylynyń ma­ńynda Qyryq­oba dep atalyp ketken jer bar. Sol aýmaqta da osyndaı sum­dyq jaǵdaı­lar bolǵan. Mundaı jaǵymsyz oqıǵa óte kóp», dedi arheolog.

 

Abaı oblysy,

Aıagóz aýdany

Sońǵy jańalyqtar

Qosymshanyń kómegi eleýli

Qoǵam • Búgin, 23:07

Qazaq dıasporasynyń qaıratkeri

Tarıh • Búgin, 23:01

Ormanmen syrlasqan ǵalym

Aımaqtar • Búgin, 22:59

Koreı teatrynyń torqaly toıy

Teatr • Búgin, 22:58

Lývrda qalǵan shyraǵdan

Suhbat • Búgin, 22:56

EcoStudentKZ: Jastar judyryqtaı jumyldy

Ekologııa • Búgin, 22:52

Sheberler sherýi

О́ner • Búgin, 22:50

«Taza Kókjaılaý» aksııasy ótti

Ekologııa • Búgin, 19:11

Nobel ádebıet syılyǵyn Ennı Erno aldy

Ádebıet • Búgin, 17:38

Janar Aıtjan jańa qyzmetke taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 16:38

Uqsas jańalyqtar