Memlekettik rámizder asqaqtaǵan kún

Osy is-sharada qalalyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Kenjehan Tólebaev sóz alyp, barsha jınalǵan qaýymdy aıtýly merekemen quttyqtady.

– Memlekettik rámizder – táýelsiz­digimizdi aıǵaqtaıtyn qasıetti nyshandar. Sondyqtan olarǵa degen qurmet erekshe bolýy kerek. Qazaqtyń kók týy – asqaq aıbynymyz. Kók baıraqtyń bıikte jelbireýi  – qazaq úshin zor abyroı. Biz árqashan týy­myzdy joǵary ustaýymyz qajet, – dedi ardager.

Shymkent qalasynyń qurmetti azamaty, Eńbek Eri, qoǵam qaıratkeri Dosybaı Sherimqulov táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda memlekettik rámizderdi bekitken depýtattardyń biri sanalady. Ol 1991 jyly Joǵarǵy Keńestiń XII shaqyrylymynyń depýtaty boldy. Birneshe komıssııa otyrysynan keıin memlekettik rámizderdiń sońǵy nusqasyn qabyldaý osy azamattardyń mańdaıyna buıyrǵan.

– Komıssııa óz sheshimin shyǵarǵansha kóptegen talqylaýlar ótti, – dep eske alady eńbek ardageri. – Jumys tobynyń quramyna bilikti mamandar men ǵalymdar engizildi. Olar komıssııanyń ár otyrysynda óz oılary men pikirlerin ortaǵa saldy. Ortaq sheshimge kelgenshe qyzý pikirtalastar júrdi. Memlekettik tý, Eltańba jáne Ánurannyń birneshe nusqasy qaraldy. Sonyń ishinen qazirgi qoldanystaǵy rámizderge tańdaý jasaldy. Bul óte sátti sheshim boldy dep esepteımin. О́ıtkeni rámizderdi qaı jaǵynan alyp qarasaq ta, minsiz ju­mysty kóremiz. Qazaqtyń Týy men Eltań­basynyń syrtqy beınesi, dızaındyq ereksheligi, oıý-órnekteriniń maǵynasy men fılosofııalyq mazmuny ózara úılesim tapqan. Ánurannyń sózi men sazy da erekshe áserli. Álem elderiniń rámizderimen salystyrǵanda bizdiń memlekettik nyshandarymyz sulýlyǵy men kórkemdigi jaǵynan kózge jyly kórinedi. Sol úshin qyrýar eńbek sińirip, bar ıdeıasy men talantyn jumsaǵan memlekettik rámizderdiń avtorlaryna myń alǵys. Solardyń eńbeginiń arqasynda búginde mazmuny tereń, kelbeti kelisti memlekettik nyshandarmen maqtanyp otyrmyz.

Táýelsizdik alyp, óz rámizderimizdi bekitkenimizge 35 jyl boldy. Osy ýaqyt aralyǵynda Qazaqstan álemdik arenada ózin tanyta bildi. Elimiz qaryshtap damyp, kóptegen belesti baǵyndyrdy. Aldymyzǵa qoıǵan strategııalyq maqsat­tarǵa qol jetkizdik. Shatqaıaqtaǵan ekonomıkany turaqtandyryp, ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyn iske asyrdyq. Búginde sıfrlandyrý tehnologııasy men jasandy ıntellekt baǵytynda álemniń damyǵan elderimen básekege túsip jatyrmyz. Otyz bes jylda osyndaı jetistikke jetemiz dep kim oılaǵan? Munyń bári – memlekettiń ekonomıkalyq jańǵyrý baǵytyndaǵy saıasaty men halqymyzdyń birliginiń arqasy. Tek biz ǵana emes, keler urpaq ta memlekettik rámizderge qurmetpen qaraýy kerek. О́ıtkeni búginge deıingi jetistikterimiz – kók týymyzdy bıikte jelbiretip, Ánuranymyzdy álemniń túkpir-túkpirinde shyrqatý jolyndaǵy maqsattardyń nátıjesi. Osy murat keler urpaqtyń aldynda da turýǵa tıis.

Meniń jeke pikirimshe, árbir mektep oqýshysy, kolledj jáne ýnıversıtet stýdenti, tipti árbir otbasy mú­shesi memlekettik rámizderdiń mán-maǵy­nasyn jaqsy bilýi kerek. Mine, patrıottyq tárbıe degenimiz osy. Men Túrkııada bolǵanymda olardyń óz týlaryn memlekettik mekemelerge ǵana emes, úılerine de ilip qoıatynyn kórdim. Sonda «netken patrıot, óz týyn qadirleıtin halyq» dep tańǵaldym. Osyndaı kózqaras pen ustanym bizdiń elge de qajet. Qaı isti bastasaq ta, kók baıraǵy­myzdyń abyro­ıyn oılap júrýimiz kerek.

Memlekettik rámizder kúnine arnal­ǵan is-sharaǵa jastardy qalalyq Jastar re­sýrstyq ortalyǵynyń basshysy Jan­serik Juman bastap kelipti. Onyń aıtýynsha, memlekettik nyshandar men ulttyq-patrıottyq tárbıe – egiz uǵym. Sondyqtan mundaı baǵyttaǵy merekelik jıyndar jastardyń qatysýynsyz ótpeıdi. Saltanatty is-sharaǵa eki myńnan astam jas qatysyp, sonyń bes júzi sap túzep, kók týymyzdy jelbiretip turdy. Bul jastardyń arasynda elge jáne rámizderge degen pat­rıot­tyq rýhtyń bar ekenin kórsetedi.

Jastar kóshbasshysynyń aıtýynsha, ár azamattyń memlekettik rámizderge degen qurmeti erekshe bolýǵa tıis. О́ıtkeni álem Qazaqstandy osy nyshandar arqyly tanıdy. Olar elimizdiń tólqujaty ispetti. Qaı memlekettiń bolmasyn rámizderi bolsa, bul onyń azat ári táýelsiz el ekenin bildiredi. Sondyqtan memlekettik nyshandardy qurmetteý – memlekettiń ózin qurmetteý degen sóz.

Onyń aıtýynsha, qoldanystaǵy zań­namaǵa sáıkes kók Týdy patrıottyq se­zimdi bildirý maqsatynda keń kólemde paıdalanýǵa bolady. Iаǵnı ol tek memle­kettik mekemelerde ǵana emes, ár azamattyń úıinde de jelbireı alady.

Osyndaı rýhanı-tálimdik tárbıe maqsatynda Jastar resýrstyq ortalyǵy aýqymdy is-sharalar uıymdastyryp keledi. Sonyń ishinde áskerı-patrıottyq tárbıeni erekshe atap ótken jón. Onyń aıasynda ortalyq jastardy bastap, ár eki apta saıyn qaladaǵy áskerı bólimderge ekskýrsııa uıymdastyrady. Mundaǵy maqsat – jastardy áskerı ómirmen ta­nys­­tyrý ári olardyń boıynda el qor­ǵany bolýǵa degen jaýapkershilik pen patrıottyq rýhty qalyptastyrý.

Sonymen qatar ortalyq shaharda tabysty kásip bastap, kásibin dóńgeletip otyrǵan jas kásipkerlerdi áleýmettik jeli­ler arqyly halyqqa tanystyryp keledi. Búginde qarapaıym kásipten bas­­tap, keıin úlken bızneske aınalǵan kóp­tegen tabysty joba bar. Solardyń táji­rıbesin kórsetý arqyly óńirde kásipker­lik mádenıetin damytý kózdelip otyr.

Budan bólek, memlekettik rámizderge degen qurmetti dáripteıtin foto jáne beınematerıaldar arqyly qoǵamǵa oń yq­pal etýdi maqsat etken bastamalar da jú­­­zege asyrylyp jatyr. Jastar Mem­­­le­­­ket­tik Rámizder heshtegi arqyly áleý­met­­tik jelilerde ózderiniń ıgi iste­rimen bó­li­sip jatyr. Mundaı patrıottyq baǵyt­taǵy is-sharalar jyl saıyn Rámiz­der kúni qarsańynda turaqty túrde uıymdas­tyrylady.

Sondaı-aq ortalyq túrli memlekettik baǵdarlamalardy nasıhattaý, jastardy nashaqorlyq, qumar oıyndar jáne basqa da zııandy ádetterden saqtandyrý baǵytynda da júıeli jumys júrgizip keledi. Ortalyq mamandary polısııa qyzmetkerlerimen birge túngi reıdterge shyǵyp, kámeletke tolmaǵandar­dyń quqyqbuzýshylyqtarynyń aldyn alýǵa atsalysady. Osylaısha, jastar arasyndaǵy qylmys pen buzaqylyqtyń azaıýyna óz úlesterin qosyp júr.

Ásirese JITS sekildi qaýipti ınfek­sııalardyń jastar arasynda taralýyna jol bermeý maqsatynda oqý oryndary men mekemelerde mamandardyń qatysýymen kezdesýler ótkizilip, túsin­dirý jumystary júrgizilip keledi.

Sonymen qatar Mansap ortalyǵy­nyń mamandarymen birlesip aıyna eki ret shamamen 150 jasty qaladaǵy túrli kásip­orynǵa ekskýrsııaǵa aparady. Bul jastardyń jumysshy mamandyqtaryna degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrýǵa baǵyt­talǵan.

Statıstıkaǵa sáıkes­ shahardaǵy jas­tar sany jyldan-jylǵa artyp keledi. Máselen, byltyr 391 myń jas bolsa, bıyl olardyń sany 400 myńnan asty. Al olardyń bos ýaqytyn tıimdi uıymdastyrý – Jastar resýrstyq ortalyǵynyń basty mindetteriniń biri.

Sonymen birge Memlekettik rámizder kúni Shymkentte taǵy bir mańyzdy is-shara uıymdastyryldy. Qaladaǵy kópqabatty úılerdiń turǵyndary kók Týdy balkondaryna ilip, rámizderge degen erekshe qurmetin kórsetti. Osylaısha, mereke jalpyhalyqtyq sıpatqa ıe boldy deýge tolyq negiz bar.

Bul sondaı-aq patrıottyq tárbıe baǵytyndaǵy memlekettik saıasattyń tıimdi júzege asyp jatqanyn kórsetedi. Árbir turǵyn kók Týdy óz úıine ilý arqy­ly respýblıka kóleminde atalyp ótken mańyzdy merekege ózindik úlesin qosty.

Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, eger ár azamat memlekettik nyshandardy qadirlep, eldiń damýyn basty murat etse, qoǵam eshqashan birliginen ajyramaıdy. Ondaı eldi syrtqy kúshter de álsirete almaıdy. О́ıtkeni barlyq otandastyń maqsaty ortaq, tilegi bir bolady.