Aýyl men qala: Bilim teńsizdigin retteıtin joba

Jıynǵa Oqý-aǵartý birin­shi vıse-mınıstri Maıra Meldebekova, Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstrligi Sıfrlyq aktıvter jáne serpindi tehnologııalar komıteti tóraǵasynyń orynbasary Mıras Zakıev, Májilis depýtattary Nurgúl Taý, Ekaterına Smolıakova, Almaty oblysy ákiminiń orynbasary Ǵanı Maılybaev jáne aýdandyq bilim bólimderiniń basshylary men bilim uıymdarynyń jetekshileri qatysty.

Májilis depýtattarynyń piki­rinshe, «Qazaq Digital Mektebi» joba­syn damytý úshin elimizde ke­shendi sharalar qolǵa alynýy qa­jet. Ol úshin eń aldymen «Pedagog mártebesi týraly» zań aktilerine túzetý engizilýge tıis. Sáıkesinshe, muǵalimderge bilim úderisinde jasandy ıntellektini paıdalaný boıynsha úzdiksiz praktıkalyq biliktilikti arttyrý kýrstaryn uıymdastyrǵan jón.

«Qazaq Digital Mektebi» – aýyl­daǵy shaǵyn jınaqty mektepter úshin ázirlenip jatqan jańa bilim modeli. Onyń negizgi maqsaty – qala men aýyl mektepteri arasyn­daǵy bilim sapasynyń alshaqtyǵyn azaıtý jáne aýyl oqýshylaryna bilikti muǵalimderdiń sabaqtaryna qoljetimdilik berý.

Májilis depýtaty Nurgúl Taý jobanyń qanatqaqty kezeńi Soltústik Qazaqstan, Qostanaı, Aqmola, Pavlodar, Batys Qazaqstan, Aqtóbe jáne Shyǵys Qazaqstan oblystaryndaǵy shaǵyn jınaqty mektepterdi qamtıtynyn atap ótti.

«Búgin biz «Qazaq Digital Mektebi»-niń bolashaǵy týraly ǵana emes, sonymen qatar elimizdiń, ásirese aýyldyq jerlerdiń bolashaǵy ­týraly da aıtyp otyrmyz. О́ıtkeni aýyl mektebi – jaı ǵana bilim uıymy emes. Ol aýyldyń saqtalýyna, jastardyń eldi mekende qalýyna, óńirdiń damýyna tikeleı áser etetin strategııalyq ınstıtýt. Sondaı-aq memlekettik orta bilim uıymdarynyń 81 paıyzy aýyldyq jerlerde ornalasqanyn eskerýimiz kerek. Memleket basshysy sıfr­landyrý men jasandy ıntellektini elimizdiń jańa damý draıverleriniń biri retinde birneshe ret atap ótti. Qazirdiń ózinde elimizde memlekettik qyzmetter sıfrlandyrylyp, jasandy ıntellekt tehnologııalaryn engizý baǵytynda jumys júıeli júrgizilip jatyr. Endigi mindet – osy múmkindikterdi oqýshylardyń, onyń ishinde aýyl balasynyń da sapaly bilim alýyna baǵyttaý. Eger biz aýyldaǵy balaǵa Astana men Almatydaǵy úzdik muǵalimderdiń sabaǵyn tyńdaý múmkindigin ber­sek, bul bilim salasyndaǵy teńsizdik­ti azaıtýdyń naqty tetigi bolady. «Qazaq Digital Mektebi» jobasynyń basty qundylyǵy da osynda», degen N.Taý  jobanyń tabysty bolýy úshin ony tek tehnıkalyq joba retinde emes, ulttyq bilim saıasatynyń jańa elementi retinde qarastyrý qajettigin aıtty.

Oqý-aǵartý birinshi vıse-mınıstri Maıra Meldebekova qanat­qaqty joba aıasynda ınternet ınfraqurylymymen qamtamasyz etilgen 500 shaǵyn jınaqty mektep qamtylyp, negizgi pánder boıynsha onlaın oqytý uıymdastyrylatynyn tilge tıek etti. Joba Prezıdenttiń orta bilim júıesine jasandy ıntellekt tehnologııalaryn engizý jónindegi tapsyrmalaryn iske asyrý aıasynda júzege asyrylady.

Alqaly jıynda Almaty oblysy ákiminiń orynbasary Ǵanı Maıly­baev óńirdegi bilim júıesin damytý baǵytynda atqarylyp jatqan jumys týraly keńinen baıandady. Búginde oblysta 500-ge jýyq mektep jumys isteıdi, onda 379 myńnan astam oqýshy bilim alady. Onyń ishinde 76 shaǵyn jınaqty mektepte 5 886 bala oqıdy.

Keıingi tórt jylda óńirde 69 jańa mektep ashylyp, 6 qosymsha ǵımarat paıdalanýǵa berildi. Onyń ishinde «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy aıasynda 26 mektep salyndy. Qabyldanǵan sharalardyń nátıjesinde úsh aýysymdy mektep sany 52-den 23-ke deıin qysqardy. Úsh aýysymdy oqytýdy joıý jáne oqýshy oryndarynyń tapshylyǵyn azaıtý maqsatynda kezeń-kezeńimen iske asyrylatyn jospar ázirlendi. Atalǵan josparǵa sáıkes 2026–2028 jyldary «EPC+F» tetigin paıdalana otyryp, 9 mekteptiń qurylysyn júzege asyrý baǵytynda jumys júrgizilip jatyr. Salynatyn bul mektepter 18 úsh aýysymda oqıtyn mekteptiń, mektebi joq 2 eldi mekenniń jáne saıa­jaılardan tasymaldanatyn 4 573 oqýshynyń tasymal máselesin sheshýge yqpal etedi.

Jalpy, oblys ákimdigi tarapynan bilim sapasyn arttyrý baǵytynda atqaryp jatqan jumys boıynsha oń nátıje bar. Aýyldy jerdegi mektepterdiń máselesin túbegeıli sheshý jáne sapaly bilim maqsatynda «Bilim-Innovasııa» halyqaralyq qoǵamdyq qorymen birlesip «Tabysty 50 mektep» jobasy júzege asyryldy. Nátıjesinde, «Qazaqstan halqyna» qory arqyly 1,5 mlrd teńgege 50 aýyl mektebi 150 zamanaýı pándik (fızıka, hımııa jáne bıologııa) kabınettermen jabdyqtaldy.

Atalǵan joba aıasynda 3  847 pedagog biliktilikti arttyrý kýrstary­nan ótti. Odan bólek, «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qory arqyly aýyldyq jer­­lerde tirek mektepteriniń áleýe­tin arttyrý sheńberinde 9 mek­tep­tiń, atap aıtqanda, Jambyl aýdany T.Rysqulov atyndaǵy orta mek­tebi, Balqash aýdany B.Beısekbaev atyn­daǵy mektep gımnazııasy, Raıym­bek aýdany B.Soqpaqbaev atyn­daǵy orta mektebi, Uıǵyr aýdany Abaı atyndaǵy mektep gımnazııa­sy, Qarasaı aýdany S.Kerimbekov atyndaǵy orta mektebi, Ile aýdany №28 mektep-gımnazııasy, Talǵar ­aýdany №4 orta mektep-lıseıi, Kegen aýdany S.Serkebaev atyndaǵy mektep-gımnazııasy, Eńbekshiqazaq aýdany J.Qaıpov atyndaǵy orta mekteptiń árqaısysyna 250 mln teńge qarajat bólinip, oqý kabınetteri 100 paıyz jabdyqtaldy.

О́tken jyly jergilikti bıýdjet ese­binen shalǵaıda ornalasqan 65 mektepti «Starlink» (Starlınk) spýt­nıktik tehnologııalaryna qosý úshin 124 mln teńge bólindi. Búginde barlyq 65 mektepke «Starlink» (Starlınk) ınterneti ornatyldy. Bul sheshim sıfrlyq bilim berý resýrstaryn keńinen paıdalanýǵa jáne oqýshylardyń sapaly bilimge qoljetimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi.

Oblysta 34 myńnan astam pedagog eńbek etedi. Keıingi jyldary pedagogterdiń jalaqysy 2 esege ósti. Oǵan qosa, zańda kózdelgen barlyq áleýmettik kepildikter tolyq qamtamasyz etilgen. Magıstrlik dáreje, tálimgerlik jáne dápter tekserý úshin tólenetin ústemeaqylar ýaqtyly tólenip  otyr. Muǵalimderdi ózine qatysy joq jumysqa tartýǵa jol bermeý jáne artyq esepti­likti qysqartý baǵytynda naqty sharalar qabyldandy. Ustazdardyń kásibı áleýetin arttyrýǵa erekshe kóńil bólinedi. Búginde 32 myńnan astam muǵalim jasandy ıntellekt quraldaryn qoldaný boıynsha arnaıy kýrstardan ótti. Aýyldyq jer­lerge bilikti kadrlardy tartý maq­satynda «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy aıasynda memlekettik qoldaý sharalary jalǵasyp keledi.

«Taǵy bir ózekti másele – mektep ınfraqurylymyn jańǵyrtý. Oblysta kóp jyl buryn salyn­ǵan jáne kúrdeli jóndeýdi qajet etetin 91 bilim mekemesi bar. Bıýdjet qarajaty esebinen jobalardy kezeń-kezeńimen iske asyrý kóp ýaqyt ala­dy. Sonyń saldarynan keıbir mek­tepterdiń jańǵyrtylýy birneshe jylǵa sozylady. Osyǵan baılanys­ty úsh aýysymdylyqty joıýǵa, mektepterdi jańǵyrtýǵa arnalǵan jeke respýblıkalyq baǵdarlama máselesin qarastyrý qajet dep esepteımin. Aldymyzda bilim sapasyn odan ári arttyrý, shaǵyn jınaqty mektepterdiń áleýetin kúsheıtý, sıfrlyq sheshimderdi keńinen engizý jáne pedagog már­tebesin nyǵaıtý mindeti tur», dedi Ǵanı Maılybaev.

Jasandy ıntellekt jáne sıfr­lyq damý mınıstrligi Sıfrlyq aktıvter jáne serpindi tehnologııalar komıteti tóraǵasynyń orynbasary Mıras Zakıev jasandy ıntellekt sala­syndaǵy kadrlardy daıarlaý jáne sıfrlyq bilim ekojúıesin damy­tý baǵytyndaǵy bastamalarǵa toq­taldy.

Onyń aıtýynsha, elimizde iske qosylǵan TUMO Astana ortalyǵy jasóspirimderge baǵdarlamalaý, dızaın jáne jasandy ıntellekt baǵyttary boıynsha tegin bilim alýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar 2026 jylǵy 2-8 tamyz aralyǵynda Astana qalasynda Jasandy ıntellekt jónindegi halyqaralyq olımpıada ótedi. Oǵan álemniń 100-den astam elinen 500-den astam qatysýshy keledi dep josparlanǵan.

«Qazaq Digital Mektebi, TUMO Astana jáne halyqaralyq olımpıa­dalar – tek tehnologııalardy qol­da­natyn emes, olardy jasaı ala­tyn jańa býyn mamandaryn qalyp­tastyrýǵa baǵyttalǵan biryńǵaı stra­te­gııanyń bir bóligi», dedi Mıras Zakıev.

Kóshpeli otyrys qorytyn­dy­synda qatysýshylar shaǵyn jınaq­ty mektepterdi damytý, aýyl oqý­­shy­­larynyń sapaly bilimge qol­jetimdiligin keńeıtý, sıfrlyq tehnologııalardy bilim júıesine engizý jáne pedagogterdiń kásibı áleýetin arttyrý baǵytyndaǵy jumysty jal­ǵastyrý qajettigin aıryqsha atap ótti.

Almaty oblysy