Beken QAIRATULY«Egemen Qazaqstan»
776 materıal tabyldy

Álem • 27 Naýryz, 2020

Koronavırýs týraly Bıll Geıtstiń paıymy

AQSh-tyń ataqty bıznesmeni Bıll Geıts koronavırýs qasireti jaıly óz paıymyn bildiripti. Onyń hatyn Naomı Kempbell óziniń Instagram jelisinde jarııalapty. Bıznesmenniń aıtýyna qaraǵanda, jamandyqtyń artynda jaqsylyq jasyrynyp turady. Bul - aqıqat. Endeshe, tyńdańyzdar!

Álem • 27 Naýryz, 2020

Baıólkelikterdiń maıdanǵa kómegi

II dúnıejúzilik soǵys bastalǵan sátte Mońǵol Halyq Respýblıkasynyń Memlekettik Kishi Quryltaıy kezekten tys sessııasyn shaqyryp, fashıstermen shaıqasyp jatqan Qyzyl Armııaǵa  qarjylaı hám múliktik kómek kórsetý týraly sheshim qabyldap, halyq arasynda «Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa kómek» aksııasyn bastaıdy. Oǵan malshy arattar qolyndaǵy jylqysyn, sandyǵyndaǵy altyn-kúmisin, qoı terisinen jasalǵan jyly tondaryn, et-maı, qurt-irimshik, sút ónimderin usynady.

Koronavırýs • 26 Naýryz, 2020

Koronavırýs juqtyrǵan juldyzdar ne deıdi

Sońǵy málimetke qaraǵanda Covid-19 derti álemniń 196 eline tarap úlgeripti. Shamamen 410 myń adam zardap shegýde kórinedi. Bir tańdanarlyq jaǵdaı – bul vırýs adam tańdamaıdy. Tipti álem jurtty jaqsy tanıtyn, ataǵynan at úrketin, densaýlyǵynda ıneniń kózindeı kinarat joq juldyzdardyń ózi, naqtyraq aıtqanda, beldi batketbolshy, ataqty aıaqdopshylar dert juqtyryp, emdelip jatyr.

Tanym • 26 Naýryz, 2020

Múshel esebi hám jyl qaıyrý

12 jyl bir múshelge jatady. Iаǵnı, adam 12 jasqa tolyp, 13-ke aıaq basqanda alǵashqy músheldi toltyryp, «Bozbala» nemese «Boıjetken» atanady. Ekinshi múshel – 25 jas. Naǵyz jigittik kezeń. Úshinshi múshel – 37, tórtinshi múshel – 49, besinshi múshel – 60 jas... osylaı kete beredi. Ejelgi túrkiler 5 músheldi, ıaǵnı 60 jyldy bir sıkl (jaryn) dep atap («Grıgorıan» jyl esebindegi ǵasyr sııaqty), zaman barysyn jańartyp otyrǵan.

Rýhanııat • 26 Naýryz, 2020

Jańa jarynnyń basy – Temir tyshqan

Joǵaryda atap ótkenimizdeı, bir múshelge jatatyn jyl attarynyń alǵashqysy – Tyshqan. Kóne túrki jazbalarynda «tabyǵasyn» degen atpen belgili bul janýar «jaryn» esebiniń birinshi jyly. Ejelgi túrkiler bir jarynda, ıaǵnı 60 jylda 12 jyl ataýy bes dúrkin qaıtalanatyndyqtan, qatelesip ketpes úshin olarǵa bes túrli tús jáne bes túrli materıaldyq zat ataýyn bergen.  

Tanym • 22 Naýryz, 2020

Tyshqan jyly jaıly tolǵam

Qazaqtyń ejelgi jyl sanaý esebi – baıyrǵy kóshpendiler mádenıetiniń bir úzigi. Iаǵnı, sonaý ǵun, saq dáýirinen irge tartyp, keıingi túrki qaǵanaty kezinde keń qoldanysta bolǵan, árbir jyly 12 janýardyń atymen atylyp, ýaqyt ólsheý esebi Aıdyń qozǵalys fazasyna negizdelip jasalǵan qazaq jyl sanaýy 5 múshelge (sıkl) júgindirilgen ólshem.

Rýhanııat • 21 Naýryz, 2020

Tatýlyq toıy

Naýryz merekesiniń rýhanı ma­ńyzyn zoraıtatyn tetikteriniń biri – tatýlyq meıramy ekendigi. Iаǵnı naýryz kúni arazdasqan adamdar keshirisip, tatýlasady. О́ıtkeni tatýlyq – berekeniń basy. «Tórteý túgel bolsa – tóbedegi keledi, altaý ala bolsa – aýyzdaǵy ketedi» degen­deı ta­týlyqtyń týy jelbiregen jer­de eldiń yrysy ósedi, baǵy artady, bola­­shaǵy baıandy bolady.

Rýhanııat • 20 Naýryz, 2020

Armanymen er sulý...

Jýyrda qytaılyq kınematografıster jasaǵan tarıhı serıaldy tamashalap otyryp, myna bir shaǵyn epızodty ańdadyq. Bas keıipker patsha ýázirlerin shaqyryp «Úsh ulymynyń qaısy muragerlikke laıyq» aıtyńdar deıdi. Kópshilik kórkem minezdi úlken uldy laıyq kóredi. Patsha: - Ol laıyq emes, óıtkeni onyń boıynda uly arman joq, ıaǵnı armandaı almaıdy, dedi. Osy sózdi estigende oıyma birden ataqty Shyńǵys qaǵannyń «Armanyń qansha asqaq bolsa, arǵymaǵyń sonsha shabysty bolady» degen ulaǵaty orala ketti.

Tanym • 20 Naýryz, 2020

Qazaq halqy ejelden jylqy baqqan...

Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaev «Uly dalanyń jeti qyry» atty ma­qa­­la­synda: «Jylqyny qolǵa úıretý arqyly bizdiń babalarymyz óz dáýirinde adam aıtqysyz ústemdikke ıe boldy. Al jahandyq aýqymda alsaq, sharýashylyq pen áskerı saladaǵy teńdessiz revolıýsııaǵa jol ashty. Jylqynyń qolǵa úıretilýi atqa miný mádenıetiniń de negizin qalady. Bes qarýyn asynǵan salt atty sarbaz aıbarly kóshpendiler ımperııalary tarıh sahnasyna shyqqan dáýirdiń sımvolyna aınaldy», deıdi. Sol sııaqty dúldúl aqyn Ilııas Jansúgirov: «Qazaq halqy ejelden jylqy baqqan, Artyq kórgen at ústin altyn taqtan» dese, bul turǵydan halqymyzdyń jylqytaný qabileti men onyń baǵym-kútimi jaıly ilim-tájirıbesi jeterlik.  

Tanym • 06 Naýryz, 2020

«Qatyn» degen qadirli sóz

Lıngıvıst ǵalym marqum Rahmanqul Berdibaev «Keńes dáýirinde qazaq tiliniń 18 myń sózi burmalanǵan, ıaǵnı mán-maǵynasy ózgergen» depti. Osyndaǵy máni ózgerip, maǵynasy aýysqan ataýdyń biri – qatyn sózi. Bul termın ertedegi Túrki qaǵanaty kezinde bıleýshiden keıingi ekinshi tulǵa – onyń súıikti jaryna beriletin qurmetti ataq eken.