Beken QAIRATULY«Egemen Qazaqstan»
39 materıal tabyldy

Tarıh • 26 Qazan, 2021

Maıdannan 10 uly aman oralǵan ana

Gazetimizdiń 8-shi qyrkúıek kúngi sanyna «Tyrnalar jyry» atty jazbamyz jarııalanǵan-tyn. Ol maqalada Soltústik Osetııa-Alanııa respýblıkasynyń Alagırsk aýdanyna qarasty taýly qyratta ornalasqan Dzýarıkaý atty aýyldan Uly Otan soǵysyna attanǵan Gazdanovtardyń jeti ulynyń birde-biri tiri oralmaǵany jaıly jazylǵan edi. Al bul jolǵy jazba joǵarydaǵy qaıǵyly oqıǵanyń kelesi qyry ispettes.

Tarıh • 23 Qyrkúıek, 2021

О́rme saba

Bul jádiger dál qazir ShUAR qura­myndaǵy Qumyl aımaǵy Barkól qazaq ­avtonomııaly aýdan ortalyǵynda orna­­lasqan «Shyńjan Barkól qazaq avto­no­mııaly aýdany qazaq mádenıet kórme saraıy» dep atalatyn mýzeıdiń tó­rinde tur. Buıymnyń sýretin 2009 jyly qazan aıynda Shyńjań ólkesine saparlap barǵan, Almaty qalasyndaǵy Memlekettik ortalyq mýzeıdiń ǵylymı qyzmetkeri Dosymbek Qatyran túsirip ákelgen eken.

Tarıh • 23 Qyrkúıek, 2021

Teńizden tabylǵan dýlyǵa

Jaqynda reseılik «Kochevnıkı Velıkoı stepı» dep atalatyn oqyrmany kóp jelilik topta myna bir dýlyǵanyń fotosy jarııalandy. Jádiger Japonııanyń teńiz jaǵalaýynan tabylypty. Anyqtamalyǵynda «tatar-mońǵol jaraǵy» dep jazylǵan. Tatar-mońǵol uǵymy jazýshy Muhtar Maǵaýınnyń tápsiri boıynsha – túrki-qypshaqtar. Demek, bul buıym arǵy jaǵyn aıtsaq ejelgi kóshpendilerdiń, bergi jaǵyn aıtsaq Ulyq ulystyń irgesin qalaǵan babalarymyzdyń murasy ekeni anyq.

Tarıh • 08 Qyrkúıek, 2021

Kúshilik hannyń kúmis teńgesi

Kóne nýmızmatıkalyq buıymdar ótken tarıhty zertteýge, ásirese kómeski oqıǵalardyń ýaqytyn naqtylaýǵa tabylmas derek. Mysaly, 1979 jyly Almaty qalasynyń Lenın dańǵyly boıynda ornalasqan Shekara ýchılıshesiniń mańaıynan tabylǵan tańbaly nýmızmatıkalyq dırhamdar shahardyń jasyn anyqtaýǵa birden-bir derek boldy.

Tarıh • 27 Tamyz, 2021

Úsh myń jyl buryn quıylǵan jamby

Jamby degenimiz – kóne túrik tilinde «ıambý», ıaǵnı quımaly altyn nemese kúmis uǵymyn bildiredi. Jamby – iri qara nemese usaq maldyń tuıaǵy músindes bolǵandyqtan, taıtuıaq, qoıtuıaq, attuıaq, asyq jamby, besik jamby, túıekóz jamby, qoıbas jamby, t.b. dep atalǵan. Jambynyń jasalǵan materıalyna baılanysty: aq kúmisten jasalǵan bolsa, «aq jamby», altynnan jasalsa, «altyn jamby» dep te ataǵan.

Abaı • 10 Tamyz, 2021

Hakim muraty

Abaı – qazaq ulty úshin erekshe dana tulǵa. Uly daryn ıesinen jetken mura sóz – qadirin tanyǵan jannyń júreginen oryn taýyp, sanasyn terbeıdi. Abaıǵa bas qoıǵan pende balasy izdegenin tabady. Birde qazaqy toıda tilek sózge shorqaq bir aǵamyz: «Toı dese qý bas domalaıdy dep» Abaı atam aıtpaqshy» dep saldy. Iаǵnı utym­dy aıtylǵan sózdiń bárin qazaq Abaıǵa telı salady. Nege?

Tarıh • 10 Tamyz, 2021

Bytyǵaıdan bútin qumyra tabyldy

Memlekettik baǵdarlama aıasynda Mádenıet jáne sport mınıstrligi Bozoq memlekettik tarıhı-mádenı mýzeı-qoryq mekemesi Aqmola oblysy, Qorǵaljyn aýdanynyń ortalyǵynan shyǵysqa qaraı Nura ózeniniń sol qaptalynda eki shaqyrym qashyqta ornalasqan Bytyǵaı (Botaǵaı) eskertkishine arheologııalyq zertteý jumystaryn júrgizip, nátıjesinde, ortaǵasyrlyq qysh qumyra tapty.

Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵy • 06 Shilde, 2021

Bozoqtan búginge deıin... elorda tarıhyna hronologııalyq sholý

Eldiń astanasynda ulys halqyn birtutas ıdeıaǵa uıystyratyn saıası-quqyqtyq sheshimder qabyldanýymen qatar, bir ortalyqqa shoǵarlandyrylǵan aımaqtar yqpaldastyǵy uıystyrylady. Osy arqyly memlekettiń altyn dińgegi qalanady. Osy oraıda, budan 30 jyl buryn táýelsizdikke qol jetkizgen elimiz dara tulǵa Nursultan Nazarbaevtyń basqarýymen damýdyń dańǵyl jolyna túsip, eń bastysy qos ǵasyr toǵysynda óziniń jańa astanasyn tańdady. Osy bir tarıhı oqıǵa jaıly Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy 2017 jyly jaryq kórgen «Táýelsizdik dáýiri» tarıhı pýblısıstıkalyq eńbeginde: «Jas memleketke mindetti túrde jańa, zamanaýı astana qajet ekenin táýelsizdiktiń birinshi kúni-aq oıladym. Osy oıymnyń durystyǵyna nyq senimdi edim. 1992 jyly Aqmolaǵa jumys saparymen kelgende, astanany osynda aýystyrý jaıly oıǵa bekindim» deıdi.

Tarıh • 30 Maýsym, 2021

Jalal-ad-dınniń tasy

Londonnyń Blýmsberı qalashyǵy aýmaǵynda ornalasqan álemdegi eń iri mýzeıdiń biri – Brıtan mýzeıinde Horezm mem­leketiniń sońǵy hanzada-shahy, tarıhta mońǵol shapqyn­shylyǵyna alǵash ret toıtarys bergen, asa iri qolbasshy-jaýynger Jalal-ad-dınniń tasy bar eken. Bul buıym jaıly jaqynda ózbekstandyq baspasóz quraldary aqparat taratty.

Sport • 16 Maýsym, 2021

Grek-rım balýandarynyń áleýeti qandaı?

Gazetimizdiń ótken 8 maýsym kúngi №106 sanynda Tokıo-2020-ǵa joldama alǵan erkin kúres balýandary jaıly saraptama maqala jazǵan edik. Bul joly kúrestiń grek-rım stıli boıynsha Olımpıada kileminde óner kórsetetin jigitterdiń jetken jetistikteri men olarǵa qarsylas atanýshy sportshylardyń áleýeti týraly basylym oqyrmandaryn habardar etýdi jón kórdik.