Mıras ASAN«Egemen Qazaqstan»
149 materıal tabyldy

Rýhanııat • 20 Naýryz, 2021

Alań da alań, alań jurt

Uly saharany myńdaǵan jyldar boıy meken etken kóshpeli túrki taıpalarynyń ishindegi qazaq ulysy ult retinde bolmys-bitimi, tanym-túısigi, salt-dástúri, tili, dili erekshe jaratylǵan jurt. О́mir yrǵaǵyn qorshaǵan orta, Tabıǵat-Anamen aıryqsha sabaqtastyra bilgen dala halqy osy kúnge deıin óz dúnıetanymyn buzbaı kelgeninde aıryqsha mán bar. Bir ǵana emes, birneshe ozyq mádenıet pen baı órkenıetti óne boıyna ónegemen biriktire bilgen Alash balasy álem halyqtary aldynda kóp ereksheligimen dara.

Rýhanııat • 11 Naýryz, 2021

Shyǵarmashylyq shekarasy

Biz kóbine shyǵarmashylyqta shekara joq dep aıtyp jatamyz. Alaıda qasıetti ónerde máńgilik uly shekara baryn kóbimiz moıyndaǵymyz kelmeıdi. Ol shekara jáne siz ben biz ersili-qarsyly kirip-shyǵyp júre beretin ıesiz esik ıa bolmasa qaraýsyz qaqpa emes, tek jankeshti naǵyz daryn, ómirin ónerge kózsiz qurban etken týma talant ǵana attaı alatyn aı­ryqsha asý, bıiktigine kez kelgen adam­nyń bilim-parasaty jete bermeıtin bólek beles.

Rýhanııat • 09 Naýryz, 2021

Súıinbıke

Qart Qazannyń bir qaqpasyn tirep turǵan qyzyl kerish qyz munara, jerden jeti-aq kúnde záýlim kókke tik shanshylǵan elý segiz metrlik eńseli eskertkish ýaqyt jadynan eshqashan óshpek emes. Árıne, shymqaı shatyryn shaqyraıǵan kún jep, irgetasyn múk mujyp, esik-terezesin Edildi etpetteı soqqan eser jel julqylap turǵan záýlim ǵımarat kári zamanalarmen birge áıteýir bir tozatyny haq. Alaıda sol munaranyń atyn asqaqtatqan ańyz arýdyń erlik rýhyn, tekti perızattyń adamzattan asqan sulý kelbetin, azattyq úshin janyn pıda etken aıanyshty aýyr taǵdyryn urpaq sanasynan eshkim óshire almas edi.

Ádebıet • 01 Naýryz, 2021

Kitap-adamdar

Keıde bizdi áldeqashan baılap-matap tastaǵan sıfrlar sıvılızasııasy eń sońynda áripter álemin jutyp baryp jaı tabatyndaı krinedi. Beınelep aıtsaq, arystan jal jas tolqyndar kári jartasty jaǵasynan alǵandaı alasapyran ýaqyt. Birin-biri jalmap, jutyp qoıǵysy kelip jantalasqan tehnologııalar tartysy kim-kimdi qurdymǵa súırelep jatqanyn bilip bolmaısyń. Alaıda sol tolqyndar kári jartasty olardyń emes, túptiń-túbinde úzdiksiz tamyp turǵan tıtimdeı tamshy kúl-talqan qylatynyn eshqashan sezbeıdi.

Elbasy • 25 Aqpan, 2021

Azattyq arhıtektory

Bıyl elimiz úshin eń qasterli qundylyq – egemendigimizdiń eńse tiktegen eleýli otyz jylyna qadam bastyq. Búkil adamzat alańdap otyrǵan aýyr ahýalǵa, planetalyq pandemııaǵa qaramastan, tuǵyrly táýelsizdigimizdiń torqaly toıyn óz dárejesinde merekeleýimiz kerek.

О́ner • 23 Aqpan, 2021

Oıynshyqtar

Birde ol balalar oınaıtyn serýen baqta shar atý saıysynan jumsaq oıynshyq utyp alady. Áldebir ýaqytta onyń kózi aqyl-esi kemtar, jasy segiz-toǵyzdardyń shamasyndaǵy balaǵa túsedi. Dereý qolyndaǵy utyp alǵan jumsaq oıynshyqty álgi balaǵa ustata qoıady. Bala «Rahmet!» deıdi. Kemtar balanyń ákesi sol jerde óksip jylap jiberedi. Nege jylaǵanyn suraǵanda: – «Balamnyń osy jasqa kelgenshe tili shyqpaǵan, ol eshqashan sóılep kórmegen bolatyn», deıdi.

Pikir • 17 Aqpan, 2021

Shaıan salynǵan shelek

Eger siz úlken shelektiń ishine ortasynan toltyryp tiri shaıandardy salyp qoıǵan bolsańyz, jybyrlaǵan jándikter álgi ydystan eshqashan shyǵyp kete almaıtyny qyzyq. Bylaı qarasańyz shamalary bar-aq shaıandar. Tarbıǵan aıaqtaryn bir-birine tirep, baltyrlaryn baspaldaq ete qoısa ydystan ytqyp shyǵardaı-aq áleýetteri jeterlik. Biraq ókinishke qaraı, olar álgi ydystan eshqashan shyǵa almaıdy eken. Nege dep basynda biz de tań qaldyq. Sóıtsek esh qupııasy joq bolyp shyqty. Sol ózimizge jaqsy tanys baıaǵy baqastyq, ómiri bitpeıtin kúndestik, ishtarlyqpen indes kórealmaýshylyq degen kóldeneń kók minezder osy áreketke ábden tosqaýyl bolatyn tárizdi. Beıshara shaıannyń bireýi syrtqa shyqqysy kelip talpynsa, álbette basqalary onyń aıaǵynan tartyp, jarmasyp, jabylyp júrip mindetti túrde qulatyp tynady eken. Iаǵnı men shyqpadym, demek seniń de shyqpaýyń kerek degen jabaıy tirlik.

Rýhanııat • 09 Aqpan, 2021

«Eń birinshi baqytym...»

Toqsanynshy jyldardyń toqyraýyna tap kelgen bizdiń ba­la­lyq syǵyraıǵan qońyr sham­nyń qoltyǵynda eseıdi. Kún­dizgi aýyl tirshiligi, qabyr­ǵa­syna qar qatqan sýyq synyptar, qytaıdyń ala qabyn arqalap nápaqa tergen ata-analar, búksheńdep, kúni boıy ottyń basynan bir uzamaıtyn kári áje, bári-bári keshkisin qoıý ińirdiń qushaǵyna qulaıdy. Jal peshti jaǵalaı jaıylǵan dastarqan basynda shaı ishiledi.

Rýhanııat • 08 Aqpan, 2021

О́kpek jolaýshylar

Bizdiń úı aeroportqa jaqyn. Tóbemizden kún saıyn emes, tipti saǵat saıyn ushaqtar samǵaıdy. Alǵash kóship kelgende álgi ushaqtardyń daýysyna qaıta-qaıta eleńdep otyratynbyz. Biraq keıin qulaq úırengendik pe, sol ushaqtar múlde ushpaı qalǵandaı boldy... Jalpy adam tabıǵaty óte qyzyq, tylsym, jumbaq keledi ǵoı. Sengish, yrymshyl, úmitshil. Oılap otyrsaq, buǵan deıingi turǵan páterimizdiń de janynan ylǵı poıyz jóńkiletin. Jańa úıimizge kóship kelgende birden osyny aıtyp bir kúlisip aldyq. Endigi úıimiz kemeler toqtaıtyn alyp porttyń qasynda bolmasa ıgi dep máz bolǵanbyz. Relske sart-surt tıgen poıyz dońǵalaqtary ótken saıyn terezege qaraıtyn edik. Aıtmatovsha aıtsaq, Oralhansha oılasaq «batystan shyǵysqa, shyǵystan batysqa» jóńkilgen júrdek poıyzdar, ushqyr ushaqtar bizdi eshqashan beıjaı qaldyrmaıtyn.

Rýhanııat • 26 Qańtar, 2021

Narsıss janaryndaǵy aıdyn

О́z beınesine ózi ǵashyq sulý Narsıss uzaq kúnge aıdynǵa qaraýmen bolýshy edi. Eń aıaǵynda sol sýǵa qatty úńile berip, batyp óledi. Al jaǵalaýda onyń kóz jasynan ózi attas gúl ósip shyǵady. Biraq, Oskar Ýaıld bul áńgimeni basqasha baıandaıdy. Narsıss qaza tapqanda, orman nımfalary aıdynnan: – Sen nege jylaısyń? – dep suraıdy. – Men Narsısti joqtap otyrmyn, – deıdi aıdyn. – Oǵan tań qalýǵa bolmaıdy, – deıdi nımfalar. – Oǵan ǵashyq emes jan joq, alaıda onyń sulýlyǵyn eń jaqynnan kórgen jalǵyz sen ediń, – deıdi. – Al ol sulý ma edi? – dep surady sonda aıdyn. – Bul týraly senen artyq kim baǵa bere alady? – dep tań qalysady nımfalar. – Seniń jaǵalaýyńda, seniń sýyńa tań atyp, kesh batqansha qarap otyratyn sol emes pe edi? Aıdyn uzaq ýaqyt úndemeı, aqyry bylaı dep jaýap beredi: – Men Narsıstiń sulý ekendigin eshqashan baıqamasam da, ony joqtap jylaımyn. Sebebi, ol meniń jaǵalaýyma kelip, maǵan eńkeıgen saıyn onyń janarynyń túbinen men ózimniń ásemdigimdi kóretin edim, – deıdi.