Biz de sondaı bolsaq, shirkin!

Shynyn aıtý kerek, shetelde bilim alý, aǵylshyn tilin tereń meńgerý árbir jastyń armany. Elimizdiń táýelsizdiginiń arqasynda búginde bilim alamyn degen jastarǵa múmkindik mol. Elbasynyń jastardy qoldaý baǵdarlamasynyń arqasynda 4 aı Ońtústik Koreıada taǵylymdamadan óttim. Bul, árıne, jas ǵalymdar úshin memleket tarapynan kórsetilgen úlken qoldaý. Seýl qalasynyń Dongýk ýnı­ver­sıtetinde ótken 4 aı ýaqy­tymyzdy tıimdi paıdalanyp, aǵylshyn tilin tereń ıgerý maq­satynda 4 túrli pánge qa­ty­syp, kitaphanalarǵa baryp, dok­torlyq dıssertasııamyzǵa qa­tysty aqparat jınadym. Dongýk ýnıversıtetiniń kitaphanasy 7 qabatty, stýdentterdiń jumys isteýine barlyq jaǵdaı jasalǵan. Sondaı-aq, bul kitaphana álemdik elektrondy qorlarǵa tirkelgen. Qaı kezde barsań da kitapqa úńilip otyrǵan stýdentterdiń qarasy mol. Kitaphanada árbir stýdent keminde kúndelikti 4 saǵat jumys isteıtinin baıqadyq. Tegin ınternet, tamaqtaný oryndary qa­rastyrylǵan. Tipti, taza aýada demalatyn oryndar, tegin trenajer zaldary bary tań qaldyrdy. Meniń oıymsha, jastardyń biliktiligin arttyrý, bilim deń­geıin kóterý maqsatynda qazaq jastaryn jiberýge bolatyn eń tıimdi memleket – Ońtústik Koreıa. Bul memlekettiń halqy óte sabyrly, salmaqty. Jastarynyń bilimi tereń, aǵylshyn tilin óte joǵary deńgeıde meńgergen. Biraq bul jastardyń bir-birimen ulttyq tilde sóılesýlerine eshbir kedergi keltirmeıdi. Aǵylshyn tilinde sóılesip turǵan jastardy kezdestirý óte sırek jaǵdaı. Bilim berý júıesi óte joǵary talapqa ıe. Jastary tártipti. Qoǵamdyq oryndarda ádepti, kez kelgen jerde kezekke turyp ábden úırengen, tipti, lıftke miný, baǵdarshamnyń jasyl túsine jaıaý joldyń kelesi betine ótý úshin de kezek kútemiz. Taǵy bir tańǵaldyrǵan jaıt, Seýl qalasynda kofe ishý kafeleri óte kóp. Alǵashqyda koreı halqy amerıkalyqtarǵa eliktep kóp ýaqytyn áńgimelesip kofe ishýmen ótkizedi degen oıda boldym. Biraq qatelesippin. Kofe ishý oryndarynda joǵary mektep oqýshylary men stýdentter sabaq qaraýǵa kelse, qyzmetkerler ortaq jobalaryn talqylaýǵa jınalady eken. Jastar jalǵyz kelse de, dostarymen juptasyp kelse de, bir-birimen sóılespesten 7-8 saǵat úzdiksiz jumys isteýde bolady. Bylaısha aıtqanda, qajyrly eń­bek etýge ábden daǵdylanǵan. Seýlde ýaqyt óte jyldam óte­tin sııaqty. Tańerteńgi jat­tyǵý barysynda koreı halqynyń eń­bekqorlyǵyna tańdaı qaǵasyń. Kún saıyn qarııalar men ájelerdiń birneshe shaqyrymǵa júgirip, artynsha damyl tappaı jattyqqandary keremet. Ústerinde arnaıy jeńil sporttyq kıim, aıaqtarynda krossovka, tipti, aq shashty qarııalardy ata-áje deý qıyn. Semizdikke shaldyqqan adamdardy kezdestirmedim. Bul memlekette halyqtyń ómir súrýiniń uzaq bolýy osydan dep oılaımyn. Árıne, bul bizdiń jastar jáne jas urpaqty tárbıeleıtin ata-analar úshin úlgi tutarlyq nárse. Eger memleketimizde ata-analar ózderin osy áreketke daǵdylandyrsa, balalary da jaman ádetterden aýlaq bolyp, salamatty ómir súrýge bet buratyny sózsiz. Turǵylyqty halyqtyń kún­de­likti jattyǵýlaryna arnaıy oryndar bar. Sport zaldary tegin. Jú­girý jol­da­rynyń jıe­ginde gúl­der egilgen, aryq­tar aǵyp jatady. Aınaldyra aǵash­tar otyr­ǵyzylǵan. Birde qurbylarym Dınara jáne Zarınamen birge qoǵamdyq kınoteatrǵa baryp, amerıkalyq fılmdi aǵylshyn tilinde kórdik. Kóreremender óte sabyrly, esh shý joq, eriksiz adamnyń kúlkisi keletin sıýjetterdiń ózinde qatty kúlgen dybystar estilmeıdi. Bir tańǵaldyrǵany, fılm tek eresek kórermenderge arnalǵandyǵyna qaramastan, fılmniń ortasynda keıbir 18 jasqa deıin kórýge tyıym salynatyn sıýjetterdiń barlyǵy qıylyp alynyp tas­talǵan. Osy sapardan oralǵannan keıin Qazaqstan da osyndaı damyǵan eldiń qatarynda bolsa eken degen arman kókeıimnen ketpedi. Táýelsiz elimizdi kórkeıtý jastardyń qo­lynda. Elimizdiń kórkeıýi ár adam­nyń dúnıetanymy, sanasy, bilim deńgeıi, mádenıetine baılanysty dep oılaımyn. Laıym, biz de sondaı deńgeıge jete bereıik. Aınur JEKSEMBINOVA, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń PhD doktoranty