Serik Pirnazar.
Keıde kúndelikti abyr-sabyrmen bir kezderi kóńilińdi keremet kórkeıtken, sezimińdi el-sel etken, júregińdi alyp-ushyrǵan, kókiregińdi qýanysh bolyp kernegen erekshe bir este qalarlyq dúregeı derekterdiń ózi qapelimde jadyńa oralmaı qalyp jatady. Buǵan, shamasy, jasymyzdy ulǵaıta túsken, kúndelikti qarbalasymyzdy arttyryp jibergen almaǵaıyp ýaqyt qana emes, ózimiz de kináli shyǵarmyz. Áıtpese, Keńes Odaǵy fýtboly tarıhynda Eýropanyń klýbtyq deńgeıdegi alaman jarystarynda ekinshi bolyp ǵalamat jeńiske jetken, 1981 jyldyń mamyrynda GDR-dyń «Karl Seıss» komandasymen ótken tartysty talasta Kýbok ıeleri kýbogyn jeńip alǵan Tbılısıdiń «Dınamo» komandasynyń utysy búkil jastyq shaǵyn sporttyń biraz túrine jankúıer bolýmen ótkizgen bizdiń qaperimizden shyǵa qoıatyn qatardaǵy kóp oqıǵanyń biri emes edi.
Muny aıtamyz-aý, budan buryn, 1972 jylǵy mamyrda Shotlandııanyń «Glazgo Reındjers» komandasymen oınalǵan Kýbok ıeleri kýbogynyń fınaldyq kezdesýinde 2:3 bolyp jeńilip, tuǵyrǵa kóteriler tepkishekke qarys qadam jerde toqtap qalǵan Máskeýdiń «Dınamosynyń» jaqsy jetistigin de, 1975 jyldyń kókteminde aldymen Chempıondar kýbogyna, sodan soń Sýperkýbokqa qol jetkizgen Kıevtiń «Dınamosynyń» surapyl oıyndaryn da áli-ázirge umyta qoımasaq kerek.
Al tbılısılik teńbil dop tarlandarynyń osynaý orasan zor jeńisine bıylǵy 13 mamyrda tabany kúrekteı 35 jyl toldy. Iá, 1981 jyldyń osy kúni búkil keńes fýtboly úshin naǵyz aq túıeniń qarny jarylǵan shadyman shattyqty mereke boldy. Buǵan deıin kıevtikter Chempıondar kýbogyn utyp alǵan bolsa, bul joly olardyń tbılısılik áriptesteri Kýbok ıeleri kýbogyna ıelik etti. Ekeýi de óz kýboktary boıynsha jeńimpaz atanǵan Odaq fýtbolyndaǵy birinshi komanda boldy.
Kónekóz jankúıerler sol kúngi asyp-tasyǵan qýanyshtyń shalqyǵan shaǵyn áli umytpaǵan bolar. Olar dramatızmge toly shıelenisti matchtyń kelisti kórinisterin kóz aldyna elestete alatyn shyǵar. Onda Batys Germanııanyń Dıýsseldorf qalasyndaǵy «Raınshtadıon» sport arenasynan reportaj júrgizip turǵan grýzın kommentatory Kote (Konstantın) Maharadzeniń sońǵy sátte: «Predstavlıaıý, chto seıchas tvorıtsıa v stolıse Grýzıı - Tbılısı» dep aıtylǵan frazasy da kóp adamnyń sanasynda jańǵyryǵyp qalǵany anyq.
Keıin jazylǵandaı, sol kúni Tbılısıdiń jasy men kárisi, erkegi men áıeli – biri qalmaı kóshege shyǵyp, tań atqansha jeńisti toılap shyǵypty. Baqyttan betteri bal-bul jaınaǵan jurt birin-biri quttyqtap, qýanyshtan júrekteri jarylardaı bolyp júrgen. Respýblıka ortalyǵyndaǵy Rýstavelı dańǵyly boıynda sharapqa toly qumyralaryn alyp shyǵyp, júrginshi bitkenniń bárine syılap turǵan er kisilerde esep joq. Odan kóshe jaǵalap júrgen jaıaý júrginshi de, mashına aıdap bara jatqan júrgizýshi de dám tatyp ótip turǵan. Osylardyń bárin syrttaı baqylap turǵan mılısıonerler eshkimdi de toqtatpaǵan, eshkimge de eskertý jasamaǵan. Sebebi, jurt ta basqa eshqandaı ábes, oǵash qylyqtar kórsetpegen. Sol kúni túnde jol erejesin buzǵan bir shofer da tabylmapty, eshkim bir-birlerine ejireıe qaraspapty. Jurttyń bári bul kúni bir-birlerine erekshe meıirimdi bolypty...
Aty ańyzǵa aınalǵan jattyqtyrýshy Nodar Ahalkasıdiń shákirtteri týrnırdegi barlyq matchtaryn joǵary deńgeıde ótkizdi. «Dınamo» birinshi raýndta Grekııanyń «Kastorııa» komandasymen ótkizgen kezdesýiniń birinshisin qonaqta 2:0 etip utyp kelip, óz alańynda 0:0 esebimen teń oınady. Ekinshi raýndta Anglııanyń «Ýoterfordymen» ushyrasyp, qarsylastaryn óz alańynda 1:0 etip jeńip, Tbılısıde 4:0 etip talqandady. Komandanyń budan keıingi qarsylasy da aǵylshyn klýby boldy. Shırek fınaldyq eki matchtyń qorytyndysynda da «Dınamonyń» mereıi ústem shyqty. Atap aıtqanda, «Vest Hem Iýnaıtedti» syrt alańda 4:1 etip tize búktirip, Tbılısıde 0:1 esebimen utyldy. Degenmen, osy belesten asqannan keıin grýzın fýtbolshylarynyń alǵa qoıǵan maqsattarynyń joǵary ekeni aıqyndalyp qaldy.
Muny «Dınamo» Gollandııanyń 11 dúrkin chempıony – Rotterdamnyń «Feıenoord» jasaǵymen ótkizgen jartylaı fınaldyq kezdesýlerinde anyq ańǵartty. Bul joly «Dınamo» óz alańynda 3:0 etip jeńdi de, syrtta 0:2 esebimen ese jiberip aldy. Osy eki oıynnyń qorytyndysy boıynsha fınalǵa shyqty.
Kýbok jolyndaǵy sońǵy shaıqas óte tartysty ótti. Onyń birinshi taımy qarsylastardyń esep ashýlaryna múmkindik bermedi. Al ekinshi taımnyń 63-mınýtynda nemister birinshi bolyp esep ashyp ketti. Ony jartylaı qorǵaýshy Gerhard Hoppe túsirdi. Biraq grýzınder jeńilýshiler esebinde kóp júrmedi. Arada nebári 4 mınýt ótkende, shabýylshy Vladımır Gýsaev tarazy basyn teńestirdi. Budan keıin Vıtalıı Daraselııanyń aıy ońynan týdy. Ol 86-mınýtta qarsylastar qaqpasy alańynda eki birdeı qorǵaýshyny aldap ótip, dopty golkıperdiń oń jaq búıirin ala zyrlatty. Gol!
Muny Kote Maharadze bylaı dep jetkizdi: «Daraselııa. Voshel v shtrafnýıý! Ný, mojno bıt! Obvel vtorogo, ýdar po vorotam - gol! Gol!! Gol!!! Vıtalıı Daraselııa za trı s polovınoı mınýty do konsa vstrechı zabıvaet mıach v vorota «Karl Seıssa». Velıkolepno! Dvýh obvel, ı nızom v pravyı nıjnıı ot vratarıa ýgol Vıtalıı Daraselııa vyvodıt vpered dınamovsev Tbılısı».
Al sońynan grýzın komentatory taǵy bylaı dedi: «Razdaetsıa svıstok Rıkardo Latansı, vozveshaıýshıı o tom, chto tbılısskoe «Dınamo» polýchılo Kýbok obladateleı kýbkov».
«Dınamo» sapynda bul jeńisti qaqpashy Otar Gabelııa, qorǵaýshylar Tamaz Kostava, Aleksandr Chıvadze, Nodar Hızanıshvılı, Georgıı Tavadze, jartylaı qorǵaýshylar Vıtalıı Daraselııa, Zaýr Svanadze, Tengız Sýlakvelıdze, Davıd Kıpıanı, Nýgzar Kakılashvılı, shabýylshylar Vladımır Gýsaev, Ramaz Shengelııa alyp berdi.
Osy sátter qazir jadymyzda qaıta jańǵyryp otyr.
Biz bulardyń bárin nege eske alyp otyrmyz? Birinshiden, bul jeńis bizdiń bárimizge ortaq edi. Sondyqtan ony eshqashan umytýǵa bolmaıdy. Ekinshiden, qazir Eýropa Kýboktary jolyndaǵy shaıqastarǵa qatysyp júrgen Qazaqstan komandalaryna osy jeńistiń juǵysty bolǵanyn qalaımyz. Endi bizdiń de keıin eske alyp júretin osyndaı jeńisterimiz kóp bolsyn.
https://youtu.be/LcYwLV_1NMI
