Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysy  №287 

2016 jylǵy 12 mamyr, Astana, Úkimet Úıi Iаdrolyq jáne radıasııalyq qondyrǵylardy paıdalanýdan shyǵarý qaǵıdalaryn bekitý týraly «Atom energııasyn paıdalaný týraly» 2016 jylǵy 12 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 5-babynyń 4) tarmaqshasyna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi: 1. Qosa berilip otyrǵan Iаdrolyq jáne radıasııalyq qondyrǵylardy paıdalanýdan shyǵarý qaǵıdalary bekitilsin. 2. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri K.MÁSIMOV Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2016 jylǵy12 mamyrdaǵy №287 qaýlysymen bekitilgen Iаdrolyq jáne radıasııalyq qondyrǵylardy paıdalanýdan shyǵarý qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy Iаdrolyq jáne radıasııalyq qondyrǵylardy paıdalanýdan shyǵarý qaǵıdalary (budan ári - Qaǵıdalar) «Atom energııasyn paıdalaný týraly» 2016 jylǵy 12 qańtardaǵy Qazaq­stan Res­pýb­lıkasynyń 8ańy 5-babynyń 4) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi ári ıadrolyq jáne radıasııalyq qondyrǵylardy paıdalanýdan shyǵarý tártibin (budan ári – paıdalanýdan shyǵarý) aıqyndaıdy. 2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı termınder men anyqtamalar qoldanylady: 1) radıasııalyq qondyrǵy - ózine qatysty úı-jaılardy, qurylystar men jabdyqtardy qosa alǵanda, radıoaktıvti zattarmen jumys isteý júzege asyrylatyn, ıadrolyq bolyp tabylmaıtyn arnaıy qondyrǵy; 2) atom energııasyn paıdalaný salasyndaǵy ýákiletti organ (budan ári - ýákiletti organ) - atom energııasyn paıdalaný salasyndaǵy basshylyqty júzege asyratyn ortalyq atqarýshy organ; 3) paıdalanýshy uıym - atom energııasy paıdalanylatyn obektilermen jumys isteý jónindegi qyzmetti júzege asyratyn zańdy tulǵa; 4) ıadrolyq qondyrǵy - ózine qatysty úı-jaılardy, qurylystar men jabdyqtardy qosa alǵanda, ıadrolyq materıaldarmen jumys isteý júzege asyrylatyn arnaıy qondyrǵy. 2. Iаdrolyq qondyrǵylardy paıdalanýdan shyǵarý tártibi 3. Paıdalanýshy uıym ıadrolyq qondyrǵyny jobalaý satysynda jobalaý aldyndaǵy qujattamany daıyndaý kezinde ýákiletti organmen kelisim boıynsha ıadrolyq qondyrǵyny paıdalanýdan shyǵarýdyń aldyn ala josparyn (budan ári – aldyn al jospar) ázirleıdi. 4. Aldyn ala jańa ıadrolyq qondyrǵyny salý jáne paıdalaný úshin lısenzııa alýǵa arnalǵan ótinimmen birge negiz quraýshy qujattar quramynda usynylady. Aldyn ala josparda qarjy quraly usynylady jáne negizdeledi, ol arqyly paıdalanýdan shyǵarý jónindegi jumystardy qarjylandyrý qamtamasyz etiletin bolady. 5. Aldyn ala jospar paıdalanýdan shyǵarýdyń mynadaı strategııalaryna negizdeledi: 1) aktıvsizdendirý jáne barlyq radıoaktıvti materıaldardy alańnan shyǵarý (dereý bólshekteý); 2) qaýipsiz uzaq saqtaý jáne keıinnen aktıvsizdendirý jáne bólshekteý (keıinge qaldyrylǵan bólshekteý); 3) qondyrǵyny keıinnen alańǵa kirýin shekteı otyryp bekitý (ornynda kómý). 6. Paıdalanýdan shyǵarý strategııasynyń eń qolaıly nusqasyn tańdaý kezinde: 1) ıadrolyq qondyrǵynyń sıpattamalary; 2) radıologııalyq jáne radıologııalyq emes qaýip-qaterdi baǵalaý nátıjeleri; 3) bólshekteý keıinge qaldyrylǵan jaǵdaıda ǵımarattardyń, konstrýksııalardyń jaı-kúıin boljamdyq baǵalaý nátıjeleri; 4) jınalǵan radıoaktıvti qaldyqtar mólsheri jáne olardy qaıta óńdeý, saqtaý jáne kómý boıynsha qolda bar múmkindikter; 5) paıdalanýdan shyǵarýdyń tańdalǵan ádisin qaýipsiz júzege asyrý úshin josparlanǵan nemese qolda bar qarjy resýrstarynyń jetkiliktiligi; 6) personaldyń, atap aıtqanda qondyrǵyny paıdalanǵan personaldyń, synalǵan ádisterdiń, tehnologııalardyń jáne jabdyqtyń bolýy; 7) paıdalanýdan shyǵarýdyń budan burynǵy uqsas jobalarynyń tájirıbesi; 8) qorshaǵan tabıǵı ortaǵa yqtımal áseri; 9) áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaılar; 10) sanıtarııalyq-gıgıenalyq talaptar; 11) ıadrolyq qondyrǵyny jáne onyń alańyna irgeles aımaqty odan ári damytý jáne paıdalaný josparlary esepke alynady. 7. Aldyn ala jospar ıadrolyq qondyrǵyny paıdalanýdan shyǵarý kezeńderiniń, negizgi konstrýksııalardy bólshekteý ádisteriniń, jumystardyń qunyn baǵalaý men olardy oryndaý merzimderiniń, qajetti resýrstardyń sıpatyn, ıadrolyq, radıasııalyq jáne ıadrolyq fızıkalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jónindegi sharalardy, ıadrolyq qondyrǵyny paıdalanýdan shyǵarǵannan keıin olardy ornalastyrý alańynyń negizgi normalary men sıpattamalaryn qamtıdy. 8. Iаdrolyq qondyrǵyny paıdalaný kezinde aldyn ala jospar jańa tehnıkalyq jáne tehnologııalyq ázirlemeler, ıadrolyq, radıasııalyq jáne ıadrolyq fızıkalyq qaýipsizdik talaptarynyń ózgeristeri, jumystardyń quny men talap etiletin resýrstar eskerile otyryp, kezeń-kezeńimen, biraq 10 jylda keminde bir ret qaıta qaralýǵa jáne jańǵyrtylýǵa jatady. 9. Iаdrolyq qondyrǵyny paıdalanýdan shyǵarý týraly sheshim qabyldaý kezinde paıdalanýshy uıym sol ýaqytta qolda bar tehnologııalardy, ádistemelerdi, ekonomıkalyq kórsetkishterdi, Qazaqstan Respýblıkasynyń atom energııasyn paıdalaný salasyndaǵy zańnamasynyń talaptaryn eskere otyryp, paıdalanýdan shyǵarýdyń túpkilikti josparyn (budan ári - túpkilikti jospar) jasaıdy. Paıdalanýdan shyǵarýdyń túpkilikti jospary ıadrolyq qondyrǵyny paıdalanýdan shyǵarý jónindegi jumystardy jobalaý jáne júrgizý úshin negiz bolyp tabylady. 10. Túpkilikti jospardy iske asyrý merzimi ıadrolyq qondyrǵyny túpkilikti toqtatý týraly sheshim qabyldanǵan kúnnen bastap 60 jyldan aspaıdy. 11. Energetıkalyq nemese zertteý reaktorlary bar qondyrǵylar úshin túpkilikti josparda ıadrolyq materıaldardy, paıdalanylǵan ıadrolyq otyndy jáne ony odan ári uzaq ýaqyt saqtaýdy nemese qaıta óńdeýdi júzege asyratyn uıymnyń ıadrolyq materıaldardy esepke alý jáne baqylaý jónindegi qujattamasyn tapsyrý tártibi ázirlenedi. 12. Paıdalanýshy uıym qondyrǵyny paıdalanýdy toqtatý týraly sheshimdi tirshilik sıkliniń kez kelgen kezeńinde derbes qabyldaıdy. Búl rette paıdalanýshy uıym qabyldanǵan sheshim, paıdalanýdan shyǵarý jónindegi jumystardy júzege asyrý bastalatyn kún men onyń merzimderi týraly ýákiletti organdy habardar etedi. Paıdalanýshy uıym paıdalanýdan shyǵarý jospary boıynsha jumystardyń tolyq kólemde oryndalýyn qamtamasyz etedi. 13. Paıdalanýdan shyǵarýdy júzege asyrý barysynda túpkilikti josparǵa túzetýler nemese naqtylaýlar engizý qajet bolǵan jaǵdaıda sońǵylary ýákiletti organmen qosymsha kelisiledi. 14. Paıdalanýdan shyǵarý jónindegi jumystar jobalaý qujattamasynyń jáne tıisti qyzmet túrine lısenzııanyń bolýy negizinde júzege asyrylady. Jobalaý qujattamasy tehnıkalyq jáne uıymdastyrý quraldaryn jáne personal men halyqtyń sáýlelenýiniń, shyǵaryndylar men tógindilerdiń, qorshaǵan ortanyń radıoaktıvti zattarmen lastanýynyń, halyqtyń sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq salamattylyǵy salasyndaǵy ýákiletti organ bekitken radıasııalyq qaýipsizdik shekteri men normalardan aspaıtyn deńgeıin qamtamasyz etetin sharalardy kózdeıdi. 15. Jobalaý qujattamasy memlekettik sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq jáne ekologııalyq saraptamadan ótedi. 16. Jobalaý qujattamasy ıadrolyq, radıasııalyq jáne ıadrolyq fızıkalyq qaýipsizdigine saraptama júrgizýge jatady. Tıisti oń qorytyndylar saraptamasy alynǵannan keıin jobalaý qujattamasy atom energııasyn paıdalaný salasyndaǵy ýákiletti organǵa usynylady. 17. Paıdalanýshy uıym paıdalanýdan shyǵarý jónindegi barlyq jumystardy qujattandyrýdy jáne qujattamanyń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Qujattama jáne paıdalanýdan shyǵarý jónindegi esepke alý qujattary: 1) radıoaktıvti qaldyqtardyń shyǵýy, tabylǵan jeri, fızıkalyq jáne hımııalyq sıpattamalary, olardyń joıylýy nemese qondyrǵydan tógilýi týraly jazbalar kórsetilgen túgendeý sanyn; 2) alańnyń josparlaryn, ınjenerlik syzbalaryn, tehnıkalyq sıpattamalary men tehnologııalyq prosesterdiń sıpattamasyn; 3) sapany qamtamasyz etý jáne baqylaý rásimderin, sondaı-aq paıdalaný qyzmetin júzege asyrý nátıjesinde alynǵan derekterdi; 4) qaýipsizdikti jáne qorshaǵan ortaǵa áserin baǵalaý ádisterin jáne qaýipsizdikti jáne qorshaǵan ortaǵa áserin baǵalaý nátıjelerin; 5) radıoaktıvti qaldyqtar qaptamasyn sáıkestendirýdi; 6) qondyrǵynyń uzaq saqtaýǵa jabýdyń, kómýdiń kúnin qamtıdy. 18. Paıdalanýdan shyǵarýdyń aıaqtalýy, ıadrolyq qondyrǵy men ony ornalastyrý alańynyń qaýipsizdik jónindegi talaptarǵa sáıkes keletin túpkilikti jaı-kúıin qamtamasyz ete otyryp, ony memlekettik baqylaýdan alyp tastaý j»ne jumystardyń aıaqtalǵany týraly esepteme jáne aktimen resimdeledi. 19. Iаdrolyq qondyrǵyny paıdalanýdan merziminen buryn shyǵarý týraly sheshimdi ıadrolyq jáne (nemese) radıasııalyq avarııaǵa alyp kelgen nemese alyp kelýi múmkin, ıadrolyq qondyrǵyny qaýipsiz paıdalaný talaptary buzylǵan jaǵdaıda jáne paıdalanýshy uıymnyń ıadrolyq qondyrǵyny odan ári qaýipsiz paıdalanýdy qamtamasyz etýge negizdelgen múmkindigi bolmaǵan jaǵdaıda, ýákiletti organnyń usynýy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qabyldaıdy.