Bekire

Kaspııde ǵana emes, ońtústiktegi toǵandarda da ósirile bastady El arasynda «ne shyqsa da Ońtústikten shyǵady» deıtin tám­silge uqsas sóz bar. Kóbine rıza­shylyqpen aıtylady. Súısin­gennen aıtady. О́ıtkeni, mundaǵy halyq sergek, eńbekqor. Shaǵyn jáne orta bızneske beıim. Tıynnan teńge quraı alady. Ebin taýyp, uqsata biledi. Aýylda turatyn bir jigit turmys taýqymeti qa­jytqannan keıin qaladaǵy kásip­ker dosyna kelip muń shaǵady. Bala-shaǵa ósip qalǵan. Aılyq alyp jumys jasaýdyń kúni ketken. Eger dosy úsh-tórt saýyn sıyr alyp berse, bir-eki jylda qaryzyn qaıtarmaq. Kásipker dosy sútti sıyrlardyń qansha turatynyn suraıdy. Anaý 250 myń­nan deıdi. «Berem» deıdi kásip­ker. «1 mln. teńge berem, tórt sıyr al. Biraq, bir shartym bar. Ma­ǵan bir jylda 1 mıllıon dana qurt da­ıyndap beresiń. Sony iste­seń, ana sıyrlar ózińe tegin qa­lady. Qudaı aqy, suramaımyn». Aýyl jigiti qýanyp ketedi. 1 mılllon teńgege sútti, keris­kedeı tórt buzaýly sıyr satyp alady. Sıyrdyń súti – tilin­de. Kelinshegi, balalary bári eńbek­tenip, saýylǵan sútten qurt qaı­na­tady. Sonymen, ýádeli merzim jaqyndaıdy. Qaptaǵy qurttardy sanasa segiz júzge jeteǵabyl. Kórshi, aǵaıyn-týysqa saýyn aıtady. Merzimdi kúni dosy keledi. Aldynda 1 mıllıon dana qurt. «Al, sıyrlaryń qutty bolsyn», deıdi de telefonymen bireýge qońyraý shalady. «Áı, Murat, ótkendegi tapsy­rysyńdy oryndadym. Kelip alyp ket». Kóp keshikpeı alarman keledi. Qurtty sanap alady. Qaltasynan áldeneshe mıllıon teńge shyǵaryp, kásipkerdiń qolyna ustatady. Aýyldyq jigittiń jaǵy túsip ketken, ań-tań. Sóıtse, qurtpen saýda jasaıtyn jigit 1 mıllıon danaǵa tapsyrys bergen eken. Bir talyn 8 teńgeden almaq. Al, bazarda, iri saýda oryndarynda qurttyń bir danasy 20 teńgeden kem satylmaıdy. Eki jaq ta paıdaǵa shyǵyp otyr. Bul oıdan shyǵarylǵan oqıǵa emes. Osy áńgimeniń ishinde bolǵan Zakreddın degen dosymyz rahattanyp aıtyp bergen. Mine, shymkenttik jigitterdiń alǵyrlyǵy. Jurttyń bári hosh ıisti kofe Brazılııadan ákeli­nedi dep oılaıdy. Ol solaı oı­laıtyn­dar úshin ǵana solaı. Al, shymkenttik Gadjıev degen jigit osy kofeńizdi Shymkentte-aq daıyndap, saýdaǵa shyǵaryp otyr. Eń tań­daýly túrin. Qarajatty «Damý» qorynan alǵan. 14 paıyz n­e­sıe­siniń 7 paıyzyn Úkimet moınyna alǵan. Shıkizat Brazılııadan tasy­mal­danady. Kásipkerdiń urty maıly. Jurtqa qoıý kofe ishkizip otyr. Bekire, qara ýyldyryq dese jurt Atyraýdy eske alyp, tisiniń sýy qurǵaıdy. Qara, qyzyl ýyl­dyryqtardyń quny altynmen teń, jeńsik as. Quı senińiz, quı senbeńiz, osy bekireńiz Ońtústikte ósip jatyr. Túlkibas aýdany Kereıt degen aýylda «Aqsanat ınjınırıng» seriktestigi balyq zaýytyn ashqan. Asqaqtaǵan taý, odan quldyrańdap qulaǵan myń bulaq naǵyz balyq ósiretin jer eken. 2012 jyly ashylǵan balyq zaýytyn iske qosýǵa 452 mln. teńge qarajat jumsalsa, búginderi shyǵyn tolyq aqtalǵan. Arnaıy jasalǵan basseınderde qara jony jylt-jylt etken jeńdi bilekteı bekireler ersili-qarsyly júzip júr. Marǵaý. Kaspııdiń daýyl soqsa astań-kesteń shyǵatyn doly teńizinde sabylyp jem iz­degen týysqandaryndaı emes, munda quramajem degenińiz aǵyl-tegil. «Sen je, men je». Zaýyt bas­shy­ly­ǵy da razy. Brakonerler paı­damdy qaqshyp ketedi demeıdi, qara ýyldyryǵy eki búıirin syz­­­dat­­qan bekireleri kóz aldynda. Za­­ýyttyń orta qýaty jylyna 100 ton­na balyq eti men 1200 kılo qara ýyl­dyryq daıyndaýǵa esep­telgen. – Bizde bekire tuqymdas bes túrli balyq ósiriledi, – deıdi balyq zaýytynyń meńgerýshisi Nıkolaı Sarev. – Sonymen qatar, arqan balyqtyń úsh túri, súırik balyqtyń bes túri bar. Álemde sırek kezdesetin albınos bekiresin de ósirip jatyrmyz. Bir qyzyǵy, albınos bekiresi úsh jylda bir ret ýyldyryq sha­shady eken. Ýyldyryǵy óte qym­bat baǵalanady. Bir kılo ýyl­dy­ryqtyń baǵasy 3,5 mln. teńge. Zaýyttaǵy akvaponıka jyly­jaıyndaǵy basseınde júz myńǵa jýyq shabaq ósirilip jatyr. Kásiporynnyń basshylyǵy eger bizden shabaq alyp, balyq óndiri­sin jolǵa qoıam degen azamattar bolsa, qalaı kútip-baptaý jaǵyn ózimiz úıretemiz deıdi. Iаǵnı, óz taýa­ryma básekeles bolady degen qyzǵanysh joq, suranys úlken. Mundaıda qazekeń «keń bolsań kem bolmaısyń» deıdi. Kereıt aýylyndaǵy bekire ósirip, quny altynmen para-par qaraýyldyryq alyp, paıdaǵa shyǵyp otyrǵan zaýyttyń myq­tylyǵy da osy qasıetinde bolsa kerek. Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan» Ońtústik Qazaqstan oblysy