Birqatar halyqaralyq qujattar qabyldandy

Májilis Tóraǵasy Oral Muhamedjanovtyń jetekshiligimen ótken palatanyń sársenbi kúngi jalpy otyrysynyń kún tár­ti­bin­de on bir másele qaraldy. Sondaı-aq depýtattar ár túrli túıt­kilder boıynsha bir saǵattan astam ýaqyt óz saýaldaryn jol­dady. Olarda túrli jaǵdaılarǵa qatysty máseleler kóterildi. Úkimet basshysynyń atyna jol­daǵan saýalynda Amangeldi Mo­­myshev dańqty general Sabyr Rahımovtyń bıiktigi tórt metrlik eskertkishin О́zbekstan taraby alyp tastaǵandyqtan, onyń eskertkishterin Almaty jáne Astana qa­lalarynda ashyp, birqatar áleý­met­tik nysandarǵa esimin berý qajettigin kóldeneń tartty. Depýtat sondaı-aq atalǵan van­dal­dyq áreketteri úshin kórshi elge ne Úki­met, ne elimizdiń syrtqy saıasat ve­domstvosy tarapynan qar­sylyq no­tasy joldan­ba­ǵa­ny­na qynjy­ly­syn bildirdi. Osy rette halyq qa­laýlysy О́zbek­stan­da 2 mıllıonnan astam etnos­tyq qazaqtyń turaty­nyn, bul áreket ulttyń ar-namy­syna qaıaý túsiretinin ashyna jetkizdi. Nurlan О́nerbaev óziniń de­pýtattyq saýalynda «Eır Astana» áýe kompanııasyn syn tezine al­dy. Depýtat atalǵan kompanııa ushaq­tarynda elimizdi ta­nystyrý Almatydaǵy shirkeýden bastalyp, sonymen aıaqtalatynyna, 70 paıy­zy musylmandar bolyp tabylatyn Qazaqstan týraly aqparat osy­laı­sha berilip jatatynyna narazy­ly­ǵyn jasyrmady. Al Aral tuzy prob­lemasyn kótergen Murat Ábe­nov osy oraıda Úkimet nazaryn qazirgi tańda Qazaqstan rynogyn arzan reseılik tuzdyń jaýlap al­ǵany jónsiz jáıt ekenine aýdardy. Onyń aıtýynsha, reseılik tuz óndirýshilerge memleket tarapynan qoldaý bolǵandyqtan, olardyń taýarlary ótimdi. Qazaqstan Úkimeti men Qyr­ǵyz­stan Úkimeti arasyndaǵy eki el elshilikteri qajetteri úshin Astana men Bishkek qalalarynda ǵımarat­tar men jer ýchaskelerin ótemsiz paıdalanýǵa ózara berý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly zań jobasyn qara­ǵan depýtattar ony qoldaý kerek dep sheshti. Dıploma­tııalyq qalashyq aýmaǵyndaǵy 556 sharshy metr ǵıma­rat pen 0,247 gektar jer qyr­ǵyzdarǵa 49 jyldyq jalmen ótemsiz berilse, Bishkektegi 532 sharshy metr­lik ǵımarat pen 0,17 gektar jer ýchaskesi Qazaqstanǵa osyndaı shartpen beriletin bolyp kelisilgen. Taǵy bir halyqaralyq qujat – Venada 1968 jylǵy 8 qarashada qol qoıý úshin ashyq Jol belgileri men sıgnaldary týraly konven­sııany tolyqtyratyn Eýropalyq kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly zań jobasy men osy jobaǵa japsarlas Jol tańbalary týraly hat­ta­many ratıfıkasııalaý týraly zań jobasyn da depýtattar bir­aýyz­dan qoldady. Kelisimde belgilengen júıege sáıkes kelmeıtin barlyq sıgnaldyq belgiler, belgileýler, qurylǵylar men tańbalar Kelisim kúshine engen kúnnen bastap on jyl ishinde aýystyrylýy tıis. Ishki ister mınıstriniń oryn­basary Amantaı Kúreńbekovtiń málimdeýinshe, Qazaqstan óz belgilerin 90-shy jyldary-aq aýys­tyryp tastaǵan, sondyqtan qosymsha qarjyny talap etpeıdi. Sondaı-aq 2009 jylǵy 11 jel­toq­sandaǵy Keden odaǵynyń ve­te­rınarlyq-sanıtarlyq sharalar jó­nin­degi kelisimine ózgerister engizý týraly hattamany ratıfı­ka­sııalaýǵa qatysty zań jobasy da maqul­danǵanyn aıta ketý kerek. Bul jerde másele taýarlardy óndirýdi, óńdeýdi jáne saqtaýdy júzege asyratyn uıymdar men adamdarǵa birlesken tekserister (ınspeksııalar) júrgize alý quqy beriletindiginde bolyp otyr. Sonymen birge, ózge eldiń ýákiletti organdary bir-birine senim bildirý arqyly ózderi tekserý júrgize beretin norma da zańdyq qujatta qarastyrylypty. Asqar TURAPBAIULY.