*Lańkestikke laǵnet

Vladımır BOJKO, Parlament Májilisi Tóraǵasynyń orynbasary: – Prezıdentimizdiń Aqtóbe oqıǵasynan keıingi keshe jasaǵan málimdemesinen túsingenimiz, qoǵamdaǵy ultaralyq tatýlyqty saqtaýda ultaralyq yntymaq pen nanym-senim birligi ekstremıstik mańyzdaǵy árekettermen múldem úılespeıtindigin aıqyndap berdi. Bizdiń elimizdegi kópulttylyq jáne konfessııaaralyq tanym-túsinikterdiń ártúrliligi bola tura,  beıbitshilik zaman men mamyrajaı tirshilik ornap, ózara aýyzbirshiligimizdiń artýyna kóptegen elderdiń qyzyǵa qaraıtyny sózsiz. Alaıda, ókinishke qaraı, osyndaı tatý-tátti tirshiliktiń shyrqyn buzǵysy keletinder bizdiń elimizde de boı kórsetti. Endigi jerde Elbasymyz 9 maýsymdy aza tutý kúni dep jarııa­laı otyryp, ekstremıstik áreketterdiń aldyn alý men ondaı jaǵdaıdy boldyrmaýǵa basymdyq berý kerektigin uqtyrdy. Menińshe, bul baǵytta bizdiń jumysymyz ásirese, jastarmen etene tyǵyz baılanysty júrgizilýi kerek. Sebebi, qolǵa túsken qaskóıler men olardyń arasyndaǵy oqqa ushyp mert bolǵandardyń aralarynda jastar kóp. Demek, biz qoǵam bolyp jastarymyzdyń durys jolmen júrip-turýyn qadaǵalap, elimizde jastar ıdeologııasyn belsendi qolǵa alǵanymyz jón. Árıne, Elbasy tapsyrmasymen oryndalyp, memlekettik deńgeıde jasalyp jatqan jumystardyń zor ekeni barshaǵa málim. Jáne oǵan tek tıisti mekeme, uıymdar ǵana jaýapty deý de jaramsyz. Qoǵam bolyp kúresýdiń bastaý, bulaǵy árbir otbasyndaǵy durys tártip, tárbıeden ekendigin bárimiz de jaqsy bilemiz. Saýytbek ABDRAHMANOV, Parlament Májilisiniń depýtaty: – Adamnyń ómirinde uqsas sátter jıi bolatyny sekildi, eldiń de ómirinde synaq sátter kóp kezdesip jatady. Bizdiń Táýelsizdigimizdiń osy kúndegi tarıhyna deıingi kezeńde eldigimizge úlken synaq sáti týyp tur. El­ba­symyz búgin jurtshylyqqa jasaǵan málim­demesinde bul jaıynda ashyq aıtty. Aqtó­bedegi qandy oqıǵa qasıetti Ramazan aıyn­da dindi betperde etip, qan tógýge barǵan qaskóıler zańnyń eń qatal talabymen jazalanýy tıis ekendigin qadap aıtty. О́z basym bul sheshimdi tolyq qoldaımyn. О́ıtkeni, jalpy adam qandaı qylmys jasasa da óziniń tiri qalatynyn bilse, ol eshteńeden taıynbaýy múmkindigin joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Sebebi, qaskóıler elimizde ólim jazasyna moratorıı jarııalanǵanyn bilip alǵan bolýy da múmkin ǵoı. Endeshe, shyn máninde eldiń tynyshtyǵyna balta shapqysy kelgen mundaı qany buzyq adamdarǵa eń aýyr jaza qoldanylýy tıis. Bul jaıynda halqymyz biraýyzdy bolady dep senýge bolady. El ómirindegi osyndaı syndarly kezeńde biz árkez birlikshil, yntymaqshyl jáne tatý bolýymyz kerek. Olaı bolsa, Qazaqstandy talaı asýlarǵa alyp shyqqan, búkil álem moıyndaǵan basshymyzdyń sózine uıyǵanymyz jón. Osy sátte biz namysshyl halyq ekenimizdi, beıbitshil el-jurt, yntymaqty ult ekendigimizdi, keýdeshil memleket ekendigimizdi kórsetýimiz kerek dep sanaımyn jáne solaı bolady da. Ahmet MÝRADOV, Parlament Májilisiniń depýtaty, «Vaınah» cheshen-ıngýsh mádenı birlestiginiń jetekshisi: – Memleket basshysy 9 maýsymdy kúlli Qazaqstan boıynsha aza tutý kúni dep jarııalaý arqyly eldi yntymaq, birlik pen sabyrlylyqqa shaqyrdy dep sanaımyn. Sondyqtan da, Islam dinin berik ustanatyn zaıyrly memlekettegi musylman retinde biz qaıǵyly oqıǵada qaza tapqan jandardyń et jaqyn týystaryna shyn peıilmen kóńil aıtamyz. Qasıetti Ramazan aıynda barsha baýyrlarymyzdy sabyrly da salıqaly, kórkem minezdi bolýǵa úndegim keledi. Basqa túsken osyndaı qıyndyqty qalyń buqara bolyp, uıymshyldyǵy jarasqan ult retinde bir kisideı-aq bólisýimiz kerek. Bul jaǵdaıǵa qabyrǵamyz qaıysa otyryp, marqumdardyń otbasyna ózderine tózimdi, berik bolýyn tileımin. Aqtóbede oryn alǵan jaǵdaıdy biz, árıne, óte aýyr qabyldadyq jáne ony uıymdastyrýshylardy ashyq aıyptaımyz. О́kinishke qaraı, terrorızm men ekstremızm qaýip-qateri sońǵy jyldary álem elderin eleńdete bastady. Sony eskergen Nursultan Ábishuly el ishindegi qaskóı top ókilderi shetelden tapsyrma men buıryqtar alǵandyǵyn atap ótti. Soǵan qaraǵanda, Qazaqstan kóginde ornaǵan beıbitshilik pen mamyrajaı tirshilik etý baz bireýlerge unamaıtyn bolýy da múmkin. Sondyqtan da endigi jerde biz qoǵam tynyshtyǵyn saqtaýda óte saq ári muqııat bolýymyz kerek. Ári-beriden soń bul baǵyttaǵy júzege asyratyn jospar, jumystarymyzdy halyqaralyq uıymdardy qatystyra otyryp, memleketaralyq deńgeıde oryndasaq quba-qup. Bul memlekettik qaýipsizdigimizdiń birden-bir kepili bolatyny sózsiz. Tóleýbek ÁLPIEV, «Astana Opera» teatrynyń dırektory: – Aqtóbedegi oqıǵany uıym­das­ty­rýshylar baryp turǵan qaskóıler, jaýyz  qylmyskerler. О́ıtkeni, olar qarý-jaraq dúkenine shabýyl jasap, halyqqa qaraı oq jaý­dyrdy. Osy oqıǵaǵa baılanys­ty Elbasynyń aza tutý kúnine baılanysty málimdemesi kóńilderge túsken qaıaýdy seıiltedi dep oılaımyn. Al endi azamat qarýdy qaı kezde qolǵa alýy kerek edi. Árıne, Otanyn jaýdan qorǵaý úshin. Otbasy úshin, ata-ana, baýyrlary men balalary, jan jary úshin qandaı jaýmen bolsa da qasqaıyp turyp aıqassa, súısinesiń emes pe?!. Al endi Aqtóbedegi órimdeı jastardyń qalyń buqaraǵa, yntymaǵy aırandaı uıyǵan ultymyzǵa qarsy turýy, janyńdy qulazytady. Olaı bolsa, beıbitshiligimizdiń shyrqyn buzǵan qaskóılerdiń bul áreketi ǵasyrlar boıy óshpeıtin súıekke túsken tańba boldy. Urpaqtan-urpaqqa jalǵasatyn mundaı syzattyń orny tolmas ókinish ekeni belgili. Árıne, «ornynda bar ońalar» demekshi, Otany men otbasyn qandyqol qaraqshylardan qorǵaımyn dep marqum bolǵan azamattarymyzdyń týystaryna el bolyp, jurt bolyp, kúlli Qazaqstan halqy bolyp qaıǵyryp kóńil aıtamyz. Lıýbov NI, Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń múshesi: – 9 maýsym elimizdiń tynyshtyǵy men turaqtylyǵyn saqtaý jolynda sheıit bolǵandardy aza tutý kúni dep jarııalandy. Biz muny qýattaımyz. Aqtóbe qalasynda qapyda oqqa ushqan azamattarymyzdyń artynda qalǵan otbasy, týǵan-týystaryna barshamyz qaıǵysyna ortaq ekendigimizdi bildirgim keledi. Musylmandardyń qasıetti aıy – Ramazannyń aldynda osyndaı oqys áreketke barý eshqandaı da adamılyqqa, sanalylyqqa jatpaıdy. Izgi isterdi kóbeıtip, barsha adam balasyna meıirim shýaǵyn taratatyn qasıetti Oraza aıynyń aldynda qan tógýshiler musylmanshylyqtan alys adamdar. Biz olardyń aýyr kúná jasaǵan is-áreketterine narazylyǵymyzdy tanytamyz. Bizdiń de ul-qyzdarymyz ósip keledi. Qaı ata-ana balasynyń jaman iske shaldyqqanyn qalasyn? Árıne, qalamaımyz! Beıbit ómirdi armandap júrgen elder bar. Bir kún bolsa da myltyq úni estilmese eken dep tileıtin elder bar. Solardy oılaǵanda, sondaı zulmatty jaǵdaılardy kórgende, osy kúnimizge shúkirlik etýmen qatar, osy beıbit zamannyń máńgi saqtalýyna qyzmet etkiń kelip turady. Elimiz tynysh bolsa eken, qaıǵy jutqan ata-ana bolmasa eken dep tileımin! Anvar KEREIBAEV, «Ihlas» tatar-bashqurt mádenı ortalyǵynyń tóraǵasy: – Elbasy – Nur­sul­tan Nazar­baev­tyń lań­kestik áreket­terge qatań túrde toı­tarys berý jónin­degi sheshimine qol­daý bildirgim kele­di. Bizder – kóp­ultty Qazaqstan halqy ejel­den beıbitshilikti qalaǵan, aýyzbir­shilikti jaqtaǵan elmiz. Eldi ala taıdaı búldirmekshi bolyp júrgen ásiredinshilder men teris pıǵyldy sodyrlar bizdiń myzǵymas birligimizge, ýaqyt synynan ótken dostyǵymyzǵa syna qaǵa almaıdy. Dál osyndaı jaýapty sátterde biz burynǵydan beter birige túsip, mundaı soıqan áreketterge tutas qoǵam bolyp soqqy berýimiz kerek. Búkil qoǵamdy Aqtóbedegi lańkestik áreketterdi aıyptaýǵa shaqyramyn! Qaraǵandy Danııar qajy JUMABAEV, QMDB-nyń Jambyl oblysy boıynsha ókil ımamy, «Hıbatýlla-Tarazı» meshitiniń bas ımamy: – Aqtóbedegi lańkestik jaǵdaıǵa baılanysty elimizdiń bas múftıi Erjan qajy Malǵajyuly óz pikirin bildirip, ekstremısterdi qatań aıyptady. Shynynda bul oqıǵa eldiń jaǵasyn ustatty. Islam dininiń atyn jamylyp, qolyna qarý alǵandar teris aǵymnyń jeteginde ketken qaskóıler ekeni anyq. Dástúrli ıslam dininde jazyqsyzdan jazyqsyz adam janyn qııý óte úlken kúná sanalady. Bul týraly súrelerde, aıattarda naqty, anyq aıtylǵan. Jazyqsyz adam óltirgenniń jazasy – tozaq. Sondyqtan, bul lańkester tirliginiń Islam dinine esh qatysy joq. Endi mundaı jaǵdaıdyń qaıtalanbaýyn súıikti Allamyzdan suraımyz, tileımiz. Osy eldiń azamaty retinde osynaý jaǵdaıǵa júregimiz qatty aýyr­dy. Laıym, Alla taǵalam pendelerin aq adal jolyna, týra jolyna bastaı bersin. Saǵyndyq SALMURZIN, «Dúnıe júzi qazaqtary assosıasııasy» jergilikti fılıalynyń jetekshisi: – Adamdy qan jylatatyn óte aýyr oqıǵa! Qanshama jazyqsyz jandardyń ómiri qıylyp, otbasylar ańyrap qaldy. Bul – din atyn jamylǵan lańkesterdiń azý tisin aqsıta kórsetken birinshi áreketi emes. Islammen úsh qaınasa sorpasy qosylmaıtyn olardyń arandatýshylyqtary – kez kelgen adamı órkenıetke jat. Menińshe, Aqtóbedegi oqıǵadan quqyq qorǵaý organdary da, dinı uıymdar da sabaq alyp, qorytyndy shyǵarýlary qajet. Qylmyskerler syrttan kelgen joq, óz ortamyzda týyp-ósken. Olaı bolsa, jat aǵym jetegine nege erip otyr degen zańdy saýal týady. Demek, óskeleń urpaq arasynda din qaǵıdattary, sharıǵat ilimderi jete túsindirilmeıdi, jalań ýaǵyzdalady degen sóz. Osyndaıda belgili oqymysty Ǵarıfolla Esim  «Egemen Qazaqstan» gazetinde aıtqandaı, «Aqtóbede osyndaı qaýip-qater bar ekenin biz birneshe ret aıttyq. Dintanýshylardy jumysqa tartý kerek», degen sózderin eskergen jón. Soltústik Qazaqstan oblysy Shalqyma QURMANALINA, Jahansha Dosmuhambetov atyndaǵy Oral pedagogıka kolledjiniń dırektory, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory: – Qalaı bolǵanda da biz halyqtyq jáne ulttyq tárbıede qandaı da bolmasyn bir kemshilik pen ústirttik jiberip alǵan joq pa ekenbiz?! Osy saýal tóńireginde tereńirek oılansaq qaıter edi. Bul bárimizge ortaq másele dep bilemin. Lańkesterdiń túgelge jýyǵy ózimizdiń ulttyq qanymyzdan jaratylǵandar eken. Eshkim de anasynyń qursaǵynan qylmysker bolyp týmaıdy ǵoı. Olar qandaı ortada dúnıege kelgen? Qandaı ortada tárbıe alǵan? Ata-analary kimder? Teris aǵymnyń jeteginde ketýine kimder áser etti? Mundaı terrorlyq oqıǵa aram nıetti ishki jáne syrtqy kúshterdiń áseri men yqpalynan oryn almaǵanyna kim kepildik bere alady? Meni ana, ustaz jáne pedagogıka ǵylymynyń óńirdegi bir ókili retinde osyndaı saýaldar da mazalaıdy. Qalaı bolǵanda da, biz Aqtóbe qalasyndaǵy lańkestik jáne ekstremıstik aktilerden sabaq ala bilýge tıispiz. Bul bizdiń tárbıe máselesine burynǵydan da jitirek, burynǵydan da tereńirek qaraýymyzdy qajetsinedi. Osylaı isteý kerektigin uqtyrady. Mundaı zymııandyq is-áreketterge barýdy oılastyrǵan kezde bireýge or qazba, óziń túsersiń degendeı, bul naısaptar tek ózderiniń ǵana orǵa túspeı, otbasy men týǵan-týysqandaryna ómirlik ókinish, qaıǵy men qasiret ákeletinin nege oılamaǵan? Bul ne qylǵan jankeshtilik?! Biz, tárbıe men pedagogıka salasynda eńbek etip júrgen ǵalymdar osy máseleler tóńireginde tereń taldaýlar men ǵylymı tujyrymdar jasaýdy qajet dep esepteımiz. Ári osy asa jaýapty iske ýaqyt ozdyrmaı kirisýimiz kerek dep oılaımyn. Gúlnar ANNAKÝLIEVA, Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń múshesi: – Elimizde jarııalanǵan aza tutý kúni barlyq resmı mekemelerde elimizdiń týy tómen túsirilip, dúnıeni jańǵyrtqan oıyn-saýyq, merekelerge ty­ıym salynyp, meılinshe sol kúnniń qasiret ákelgen aýyr kún ekendigin sezdirtetin bolady. Bul – qazirgi tańda kúlli qoǵam bolyp qup kóretin eń qajetti qadam, quptarlyq usynys. Árıne, aza tutý, qaıǵy jutý jaqsy emes. Alaıda, biz qoǵam bolyp keshegi sodyrlardyń qolynan ólim qushqan baýyrlarymyzdy aza tutatyn bolamyz. Sol isimizben elimizdegi birneshe otbasyna tutas memlekettiń olardyń qaıǵy-muńyna ortaq ekendigin sezdirgimiz keledi. Biz elimizdiń tynyshtyǵy men qaýipsizdigine nuqsan keltiretin mundaı qylmystarǵa tutas el bolyp qarsy turý arqyly tosqaýyl qoıa alamyz. Memleket basshysy atap ótkendeı, jaýapty sátterde biz birligimiz arqyly beıbitshilikti, kelisim men dostyqty saqtaýymyz kerek. Munyń «lańkestik áreket» ekeni ras. Jáne de bul áreket bizdiń elimizdi, qoǵamymyzdy, tynysh ortamyzdy synǵa salǵany anyq. Memleket tynyshtyǵyn saqtap qalý úshin mundaı áreketterge aıaýsyz soqqy berip otyrǵan jón bolady ǵoı dep oılaımyn. Meırambek TО́LEPBERGEN, «Qazaqstan» RTRK AQ Jambyl oblystyq fılıalynyń dırektory: – Aqtóbedegi lańkestik oqıǵa bárimizdi aýyr oıǵa qaldyrǵany anyq. Bul jaǵdaı qazaqstandyqtardy qatty alańdatty. Kez kelgen memlekettiń eń basty tiregi – turaqtylyq. Turaqtylyq bolmasa, elden bereke kete­di. Jer betinde eldiginen aıy­rylyp, turaqtylyǵyn joǵal­typ, tek jan saqtaýmen tirshilik keship júrgen qan­shama elder bar. Alla ondaıdyń betin aýlaq qyl­syn. Endeshe, eldiń birligine, yntymaǵyna iritki salmaq bolǵandar qatań jazalanýy tıis. Allanyń ózi mundaı aram pıǵyl, qaskóılerdi qatań jazalaıdy. Bul – adamnyń isi emes, aıýannyń isi. Tilektes TOQSANBAEVA, S.Báıishev atyndaǵy Aqtóbe ýnıversıtetiniń kafedra meńgerýshisi, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty: – Elbasy Aqtóbedegi soń­ǵy kúnderi bolyp jat­qan qaıǵyly jaǵdaıǵa, halqymyzdyń basyna túsken qasiretke baılanysty Málimdeme jasady. Sol Málimdemede 9 maýsymdy Ulttyq qaraly kún retinde jarııalap otyr. Árıne, bul kimniń otbasy bolsa da, qandaı halyq bolsa da, sonyń ishinde bizdiń ózimiz osy memlekettiń azamaty bolǵandyqtan da kimniń basyna tússe de úlken qaıǵy bolyp esepteledi. Soǵan baılanysty, qazaǵa ushyraǵan otbasylardyń qaıǵysyna ortaqtasyp, kóńil aıtamyz. Árıne, janymyzǵa batady, bul lań tutqıyldan bolyp otyr. Bul kimniń qolymen atqarylǵan is bolsa da opasyzdyq dep esepteımin. О́ıtkeni, mynadaı beıbit zamanda tynysh, sútteı uıyp otyrǵan elimizde mundaı oqıǵa bolady dep eshkimniń de qaperine kelmegen. Onyń ústine, qasıetti Ramazan aıymen tuspa-tus kelip otyr. Sondaı kúndi paıdalana otyryp, musylman qaýymy týraly jaman pikir qalyptastyrý maqsatynda osyndaı qasiretke dýshar qylyp otyrǵanyna nalyp, qapalanyp otyrmyz. Elge osyndaı jaǵdaıda tynyshtyqtaryńyzdy buzbańyzdar, otbasylaryńyzda da, qoǵamdyq ortada da sabyrlyq tanytyńyzdar degimiz keledi. Elbasynyń lańkesterdi qatań jazalaý kerek degen sózi óte oryndy. Sodyrlarǵa solaı soqqy bermese, adamdyqtan attap, qaskóıliktiń beleń alyp ketýi múmkin. Sodyrlardyń birligimizge selkeý túsirýge baǵyttalǵan qadamyn ashtyrmaýymyz kerek. Ol úshin memlekettiń kúshi de, qýaty da jetedi. Ýálıhan IBRAEV, Qyzylorda oblysy «Qoǵamdyq kelisim» kommýnaldyq memlekettik mekemesiniń dırektory: – Aqtóbe qalasynda oryn alǵan lańkestik is-áre­ket­­terdiń saldarynan qaza tap­qan beıkúná azamat­tar­dyń qazasy qyzylordalyq­ta­r­­dyń da qabyrǵasyn qat­ty qaıys­tyrdy. Beıbit, órke­nıetti damý jolymen kele jat­qan, yn­ty­ma­ǵy jarasqan qazaq jerinde ishten shyqqan bas­buzar­­lardyń osyndaı áreketke barýy kimdi de bol­syn oı­lan­dyrmaı qoımaıdy. Lańkestiktiń teris jol ekenin árqaısymyz jete sezinýimiz qajet. Eldiń birligine, tutastyǵyna, tynyshtyǵyna iritki salatyn basbuzarlarǵa, dinniń atyn jamylyp júrgen sodyrlarǵa tosqaýyl qoıyp, olardy aramyzdan alastatýymyz kerek. Bul úshin búkil el bolyp, tize qosyp birlese jumys isteýimiz qajet. Munymen tek quqyq qorǵaý organdary ǵana aınalysýy kerek degen oıdan arylyp, barlyǵymyz jumylǵan judyryqtaı aram pıǵyldy aǵymdarǵa qarsy kúres júrgizýimiz kerek. Aqtóbedegi lańkestik saldarynan kóz jumǵan beıbit azamattarymyzdy búgingi aza tutý kúninde taǵy da bir ret eske ala otyryp, olardyń erlik isteri keıingi urpaqqa úlgi ekendigin aıtý paryz. Árıne, qara jamylyp otyrǵan otbasylarǵa ǵana emes, búkil qazaqstandyqtarǵa bul qaıǵy-qasiret ońaı tıgen joq. Endi mundaı jaǵdaı qaıtalanbasa deımiz. Asqar BOPYLDYQOV, «Jas Otan» jastar qanaty Atyraý oblystyq fılıalynyń tóraǵasy, oblystyq máslıhattyń depýtaty: – Bizdiń táýelsiz eli­miz úshin aldymen ishki turaq­tylyǵymyz ben tynysh­ty­ǵymyz mańyzyn esh­qashan joımaıdy. Jáne turaq­t­ylyq pen tynyshtyq – táýel­sizdigimizdiń basty qun­dy­ly­ǵy. Qazir álemdegi ty­nysh­tyǵy buzylyp, turaq­ty­­ly­ǵyna syna qaǵylǵan el­der­degi qııýy qashqan tirliktiń halqyna orasan zardabyn tıgizip otyrǵanyn kórip otyrmyz. Sol elderdegi beıbit turǵyndardyń ómirinen de mán ketti. Tynyshtyq izdep, ózderi túgili, buryn ata-babalary aıaq baspaǵan jat elderden pana izdeýde. Osy oraıda elimizdegi tatýlyq pen birliktiń qadirin tereń sezinip, qasterleı alýymyzdyń qajettigi taǵy bir baıqalyp otyr. Ásirese, ótken jeksenbide Aqtóbede oryn alǵan lańkestik áreketter Táýelsizdiktiń qymbat ekenin de dáleldep berdi. Shyn máninde, Aqtóbedegi beıbit turǵyndardyń ómirine qaýip-qater tóndirgen áreketti elimizdiń Táýelsizdigine, sonymen birge, qaýipsizdigine jasalǵan qastandyq deı alamyn. Osyǵan oraı Elbasynyń 9 maýsymdy Aza tutý kúni retinde belgileýiniń máni de, mańyzy da zor. О́ıtkeni, lańkestik pıǵyldy ustanǵan topqa qarsy toıtarys berýde erlik tanytqan Qarýly Kúshterdiń eki qyzmetkeri men bir sarbazy erlikpen qaza tapty. Beıbit turǵyndardyń da oqqa ushýy orny tolmas ókinish. Olardyń artynda qalǵan otbasylarynyń qaıǵysy, árıne, óte aýyr. Desek te, táýelsiz elimizdiń qos sardary men bir sarbazy Otandy, basty qundylyǵymyz – el Táýelsizdigi men birligin qorǵaýdyń úlgisin kórsetti. Soǵan myń márte shúkir. Zere QIYQOVA, Aqmola oblystyq analar keńesiniń tóraıymy: – Jańa ǵana teledıdardan Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń 9 maýsymdy búkilqazaqstandyq aza tutý kúni dep jarııalaǵan Málimdemesin rıza kóńilmen tyńdadyq. 5 maýsym kúni Aqtóbede bolǵan lańkesterdiń jasaǵan isterine biz qarsymyz. Mundaı bolýǵa tıisti emes edi. Biraq ta, búkil dúnıejúzinde bolyp jatqan soraqylyq bizge de keldi. Biz barlyǵymyz tynyshtyqty saqtaýymyz kerek. Birtutas elimiz bolýy úshin biz árqashan kúresip júrmiz. Sonymen qatar, «Analar» keńesiniń tóraıymy retinde jas­tarmen jumysty barynsha kúsheıtýimiz kerek dep sanaımyn. Jastardyń tárbıesi otbasynan ór­bı­di. Otan – otbasynan bastalady. Sondyqtan, na­ǵyz otbasylyq qundylyqtardy jaqsy jetildirý kerek. Sonymen qatar, mynaý 9 maýsymdaǵy aza tutý kúninde barshamyz úlken oı ústinde bolýy­myz kerek. Bizder Aqtóbede bolǵan oqıǵaǵa qatys­ty kóńil aıtamyz. Tynyshtyq bolsyn! Bar­lyq qazaqstandyqtarǵa tynyshtyqty saqtaýdy tileı­min. Elbasymyzdyń janynda burynǵydan da myǵym toptasýymyz kerek. Osynaý syn saǵat­ta barsha qazaqstandyqtardy sabyrlyqqa, qyra­ǵy­lyq­qa shaqyramyn. Bizdiń bostandyǵymyzǵa qas­tandyq jasaǵandar, basqa pıǵyl jetegindegiler qatań jazalanatyny anyq. Sergeı HARChENKO, «Kostanaıskıe novostı» gazetiniń redaktory, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi: – Bizdiń Qazaqstan bir­ligimen, dostyǵymen, beıbit ómirimen erek­shelenedi. Qazaqstanda qazaqtarmen qatar qanshama ult ókil­deri tatý-tátti turyp jatyr. Olardyń arasynan eshqan­daı shı shyqqan emes. Túrli ult ókilderi, ulystar bir ujym­da eńbek etedi, bir kósheniń boıynda turady, kórshi-qolań, tipti qudandaly da bolyp ketken. Balalaryn aman ósirýdi, eldiń azamaty etip tárbıeleýdi, Otanǵa degen adaldyqty, memlekettiń myqty bolýyn ár qazaqstandyq oılaıdy. Al myna lańkester­diń eldiń bere­kesin alǵan oırany árkimdi de eseńgiretip tastaǵan­daı. Ár memlekettiń óziniń ishki ekonomıkalyq, áleýmettik, ekologııalyq ózekti máseleleri bolady. Qansha moıyny ozyq, damyǵan el bolǵanymen eshqandaı memleket mundaı problemalardy aınalyp óte almaıdy. Ras, qazir dúnıejúzindegi ózge de memleketter sekildi ekonomıkalyq daǵdarysty biz de bastan keship otyrmyz. Biraq onyń sheshimin tabýdyń joly mundaı qantógis emes qoı. О́rkenıetti elder mundaı oıyna kelgendi isteıtin beıbastaqtyqqa jol bermeıdi. Biz de álem elderi moıyndaǵan, bıik órkenıetke umtylǵan elmiz. Sondyqtan ıslam dinin jamylǵan lańkesterdiń isine qarsy Memleket basshysynyń áreketin tolyq qoldaımyn. Nursultan Ábishuly eldiń birligi bolmaı, tirligimizdiń kóshi durystalmaıtynyn aıtýmen keledi. Elbasynyń janyna burynǵydan da toptasyp, onyń bastamasymen bastalǵan isterdiń júzege asýyna atsalysýymyz kerek. Búgin elimiz jazyqsyz qaza bolǵan azamattarymyzdy aza tutyp otyr. Lańkesterdiń búligi aldaǵy ýaqytta qaıtalanbas úshin de birligimizdi, tatýlyǵymyzdy saqtaýmen birge, jaýapkershilikti sezinýimiz kerek. Bárimizge artqan ýaqyttyń júgi osy ekenin sonda túsingenimiz bolady. Knıaz MIRZOEV, Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń múshesi: – Búkil álemge dostyq pen tatý­lyqtyń úlgisi bolǵan berekeli, merekeli Qazaq elinde osyndaı qas­kóılik uıym­dastyrý bir ǵana adamnyń is-áreketi emes. Shırek ǵasyr aýmaǵynda biz shańy­raǵy­myzdy bıiktetip, keregemizdi ke­ńeıt­tik. Bir memlekettiń abyroıy úshin bir kisideı jumyla qımyldaýǵa uran tastadyq. Táýelsiz el bolǵan 25 jyldyń ishinde ózi­mizdiń memlekettik rámizderimiz ben dás­túrlerimiz qalyp­tasyp qalyp edi. Endi, mine, bizdiń osy beıbit kúnimizdi kórgisi kelmeıtin buzyq oıly dush­pandar beıbit aza­mattardyń ómirin qıdy, jas butaqty syndyrdy, biraz shańyraqqa qaıǵy-muń kirgizdi. Biz ol qaskóılerdi keshire alamyz ba, keshire almaımyz ba?! Árıne, joq! Dos qyzyǵa, dushpan qyzǵana qaraıtyn elimizdiń tynyshtyǵy úshin 18 mıllıon qa­zaqstandyq sergek túrde el tynyshtyǵyn, sábılerdiń tátti uı­qysyn, memlekettiń terrıtorııasyn, beı­bit­shiliktiń kepilin kirpik qaqpaı qa­raýyl­daýymyz kerek. Qazaqstan – barlyǵymyzdyń beıbit te berekeli ortaq úıimiz. Qıyn-qystaý zamanda bizdiń ata-babalarymyzdy qazaq halqy qalaı baýyryna basyp, qamqorlyǵyn aıamasa, endigi jerde de osy elde tirshilik etken barsha ult ókilderi Qazaqstannyń tynyshtyǵy úshin janyn berýge daıar bolýy kerek dep esepteımin! Memleket basshysynyń búgingi kúndi aza tutý kúni etip jarııalaýy – ha­lyqtyń kókiregine túsken dert, júregine túsken muń onyń da jan dúnıesin alaı-dú­leı etetindiginiń kýási. Ke­shegi kúni sheıit bolǵan bar­sha marqumdardyń týǵan-týys­tarymen birge aza tutamyz. Kúlimkóz SMAILOVA, QHA janyndaǵy Soltústik Qazaqstan oblystyq analar keńesiniń tóraıymy: – Mu­sylman qaý­y­my úshin asa qasıetti de qasterli Ra­mazan aıy qar­sa­ńyn­da el ishin ala­taı­daı búldirgen zulym­dardyń adam qanyn naqaq­tan naqaq jazyqsyz tók­ken qanquıly áreketterin eshnársemen aqtaýǵa bolmaıdy. Men soltústikqazaqstandyq analar atynan olardyń eń qatal jazaǵa tartylýyn ashyq túrde málimdeımin. Memleket basshysynyń Málim­­­­demesinde aıtylǵandaı, táý­­el­sizdik jarııalaý bar da ony qor­ǵap, nyǵaıtý jáne damytý odan da jaýapty is bolmaq. Bári­miz úshin el birligi aýadaı qajet. Keshegi ata-babalarymyz qasyq qany qalǵansha qorǵap qalǵan atamekenniń tynyshtyǵyn oılaý ot basy, oshaq qasynan bas­talady desek, jaýapkershilikti memleketke ıtere salmaı, ár­bir ata-ana, balabaqsha, mektep elim, jerim, Otanym degen ur­paq ósirý tárbıesine bir kisideı atsalysýlary kerek. Sonda bizdi ishten de, syrttan esh jaý almaıdy. Eli, jeri úshin oqqa ushqan beı­bit kúnniń oǵlandaryna barlyq qurmet kórsetiledi, otbasylaryna jan-jaqty jaǵdaı jasalady degen senimdemin. Aqtóbedegi jaǵdaı bárimizdi oılandyrýy tıis. Ásirese, bılik tarapynan saqtyq sharalaryn barynsha kúsheıtpeı bolmaıdy. Bul búliktiń arǵy jaǵynda ishki-syrtqy áldebir separatıstik kúshterdiń turǵany kúmánsiz. Osyndaı shekten shyqqan, adam tózgisiz jaǵdaılar endi qaı­talanbas úshin jas urpaq tárbıesine erekshe mán bermeı bolmaıdy. «Jasta bergen tárbıe jas qaıyńdy ıgendeı» demekshi, úıde alǵan jaqsy tálim túzde qaıtalanbasy anyq. Prezıdentimizdiń óz Málim­deme­sinde kez kelgen sıpattaǵy ekstremızmmen lań­kestikke qarsy zańdardy qaıta qarap, bul qu­bylysqa qatań toıtarys berý jaıyn oılastyrýymyz kerek degen sheshimin tolyq qoldaımyn. Men zańger retinde qolyna qarý alyp, kisi óltirgender ólim jazasyna kesilýi tıis dep esepteımin. Búgingideı ulttyq aza tutý kú­ninde otan úshin jan bergen batyrlarymyzdy eske alyp, qaýip­sizdigimiz ben turaq­tylyǵymyzdy odan ári beriktendire túseıik. Jandar KÁRIBAEV, qoǵam qaıratkeri: – Shynynda bul jaǵdaı halyq­tyń qat­ty alańdaýshy­lyǵyn tý­ǵyz­dy. Eks­tremızm, lań­kestik eldi adastyryp, úlken qaýipke aparady. Árıne, quqyq qorǵaý organdary osynaý qaýiptiń aldyn alý úshin barlyq kúsh-jigerin jumsaýda. Aqtóbedegi jaǵdaıdy halyq qup­tap otyrǵan joq. Halyqtyń qar­ǵysynan qorqynyshty ne bar deı­siz?! Tynyshtyǵy ketken eldiń tynysy tarylady. «Islam» degen sózdiń maǵynasy «Beıbitshilik, yntymaq» degendi bildiredi. Dinniń atyn jamylyp, eldiń ishine ylań salǵandar qatań jazalanýy tıis. TARAZ Nurtaza ABDOLLAEV, Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe memlekettik ýnıversıtetiniń kafedra meńgerýshisi, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty: – Qaıǵyly jaǵdaıda osyndaı oılardy aıtam dep men eshqashan oılamaǵanmyn. Nege deseńiz, HH ǵasyrdyń 40-shy jyldarynda dúnıege kelip, osy kúnge deıin ómirimde mundaı oqıǵaǵa kezikken emespin. Mynaý bolǵan oqıǵa bizdiń urpaqtyń oıyna syımaıdy. Islamnyń, Qurannyń hadısterinde, hrıstıan dininiń kitaptarynda, úndiniń qasıetti kitaptarynda birde-bir adamǵa qııanat jasaýǵa bolmaıdy dep jazylǵan. О́kinishke oraı, osynshama ospadarlyqtar bizdiń aımaǵymyzda bolyp jatyr. El­diń, qazaqtyń, qazaqstan­dyq­tar­dyń abyroıyna daq túsirgen lańkes­ter­ge keshirim bolýy múmkin emes. El­ba­synyń Málimdeme­sinde aıtylǵandaı, qaraq­shylyqqa qatysy barlardyń bári de qatań jazalanýy tıis. 1986 jylǵy jeltoqsandaǵy qyrshyn jas­tardan sadaǵa ketsin bular. Táýelsizdiktiń shırek ǵasyrlyq tabaldyryǵynda osyndaı sumdyqtyń oryn alýy qatty oıǵa salady. Elbasy bul jónindegi Málimdemesinde máseleni qatty qadap aıtty. Oblys ákiminiń keshegi bolǵan jıynynda da osy másele qaraldy. Menińshe, bizdiń oblystaǵy barlyq adamdar – sanaly adamdar. Bizdiń oblysymyzdyń ataýy – Aqtóbe. Iаǵnı, óńir halqy da aq peıildi degendi bildiretindeı. О́kinishke qaraı, aramyzda beıbit ómirimizdi, elimizdiń órkendegenin kóre almaıtyn pasyqtar da bar bolyp shyqty. Biraq ta bolar is boldy. Odan sabaq alýǵa tıispiz. Meniń aıtarym, budan bylaı biz bir-birimizge tirek bolýymyz kerek, bir-birimizdi qoldaýymyz kerek. Dúnıeden ozǵandardyń ata-analaryna, týystaryna qaıǵylaryńa ortaqpyz dep aıtqym keledi. Aza tutý kúni bárimizdi oılandyrýy tıis. Sondyqtan, biz osyǵan úlken tebirenispen qaraýymyz kerek. О́mir jalǵasady, bul oqıǵadan keıin oılanatyn birneshe máseleler da bar sııaqty. Eń bas­ty másele, árıne, tıisti oryndar munyń sebepterin tabady, biraq meni oılandyratyn másele, sol sebepterdiń obektıvti bolýynda.Táýelsizdikpen qurdas jastar nege ózderin osyndaıǵa apardy? Osy suraq qaı-qaısymyzdy da oılandyrady. Kórshilerimiz, aǵaıyn, týys, otbasymyz bul máselelerge úlken jaýapkershilikpen qaraýymyz kerek. Árıne, lańkester qatań jazalanýy tıis. Serik BEISEMBAEV, «Aq jol» QDP Aqmola oblystyq fılıalynyń tóraǵasy: – Musylmandar úshin qasıetti Ramazan aıy bastalar tusta Aqtóbede bolǵan lańkestik áreketter barsha qazaqstandyqtardy alańdatyp otyr. Qaskóı árekettiń saldarynan jazyqsyz jandardyń qany tógildi. Muny jasaǵan ózderin musylmanbyz dep júrgen ásire dindarlar ekendigi qynjyltady. Ýahabshylar, keıbireýler sáláfıtter deıdi, másele olardyń qalaı atalýynda emes, másele olardyń jasap jatqan qaterli áreketterinde bolyp otyr. Júzden astam ultqa ortaq Otan bolyp, uıy­ǵan tynyshtyq pen bir­liktiń ordasy atan­ǵan elimizdegi beıbit­shilik pen tatýlyǵy­myzǵa syna qaqqysy kel­genderdiń qandaı áre­keti de elimizdiń, halqymyzdyń múddesine qaıshy qaýipti áreket bolyp tabylady. Sondyqtan, lańkesterdiń áreketin barsha qazaqstandyqtar aıyptaıdy. Aqtóbede bolǵan qandy oqıǵaǵa baılanysty 9 maýsymdy Memleket basshysy aza tutý kúni dep jarııalady. Qaskóılerdiń áreketine tosqaýyl qoıyp, janyn qurban etken azamattardyń esimi eshqashan umy­tyl­maıdy. Olar óz min­detterine aqy­ryna deıin adal boldy. Eks­tremıstik top­tyń oı­laǵan­dary oryndalmady. Qu­qyq organdarynyń bel­sendi áreketiniń nátıjesinde lań­kes­terge der ke­zinde toıtarys berildi. Olardyń bira­zynyń kózi joıyl­sa, qalǵandary izdelý ústinde. Táýelsiz memleketimizdiń búgingi eń basty baılyǵy – birligimiz ben tatýlyǵymyz. Birligimizdi buzyp, eldigimizge qater tóndiretin barlyq áreket halyq tarapynan aıyptalady. О́ıtkeni, qazirgi halyqtyń tilegi – birligimiz ben tatýlyǵymyzdy saqtap, beıbit ómir súrý. Aza tutý kúni Táýelsizdigimiz ben eldigimizdi, birligimizdi saqtaýdyń qanshalyqty qundy ekendigin sanamyzǵa onan ári sińire túspek. Mundaı qaskóılik pen zulymdyqqa barsha halyq bolyp qarsy turǵanda ǵana toıtarys bere alamyz. Kókshetaý Máýlethan AQSANOV, «Taldyqorǵan» gazetiniń bas redaktory: – Aqtóbe qalasynda bolǵan oqıǵany jantúrshigelikpen qabyldadym. Mundaı qatygezdik bizdiń eldiń azamattarynyń qolynan keledi dep senýdiń ózi qıyn. Tapa-taltúste qoldaryna qarý alyp, beıbit halyqqa oq atýlary da múldem túsiniksiz. Qylmysqa tartylǵandardyń barlyǵy da jas jigitter. Olar ózderiniń áre­ket­terimen qalanyń tynyshtyǵyn ǵana buz­ǵan joq, túsine bilse, óz­derimen qosa búkil týǵan-týystarynyń bo­lashaǵyna da balta shapqandaryn bile me deseńizshi. Al shyn­dyǵynda dál osy oqı­ǵany kezdeısoq boldy dep aıtý­dyń da qısyny joq. Is áreket­terine qarap, belgili dinı aǵymdardyń jymysqy jumystarynyń nátı­jesi me eken dep oıla­dym. «Jaý joq deme – jar astynda» deıdi. Jas Táýelsiz mem­leketimizdiń qanaty qataıyp, álem aldynda kók Týy jelbireı bastap edi, kóre almaıtyn «áldebireýler» syrtymyzdan tas laqtyra bastady. Elbasy aıtqandaı syrtqy jaýlar el ishindegi bereke-birliktiń qanshalyqty berik ekenin synap kórgisi kelgen sııaqty. Shyndyǵynda tártip qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri bul synaqqa da batyl jaýap berdi. Elimizdiń berik te, alynbaıtyn alyp qorǵany bar ekenderin jas jaýyngerlerimiz Otan aldyndaǵy adal isterimen dáleldep shyqty. Elimiz aman, jurtymyz tynysh bolsyn! Uly dalamyzdyń batyr uldary aman bolsyn! Erkin ÁBIL, tarıh ǵylym­dary­nyń doktory, pro­fessor: – Aqtóbedegi oqıǵa búkil eldiń úreıin tý­ǵyz­dy. Eń bastysy, eshqan­­daı jazyǵy joq, Ota­ny­na adal qyzmet etip júr­gen azamattarymyz­dan qapyda aıyryldyq. Olardy joqtap, otbasynyń shýlap qalǵanyn kórgende júrek syzdaıdy. Eki­n­shiden, lańkestikpen aınalysyp, ózgeniń qanyn moınyna júktegen sodyrlardyń bar­lyǵy da jap-jas jigitter. Olardyń eldi osynsha shý­lyǵan etkendegi maq­sat-múddesi túsi­niksiz. Meni «Jat aǵymnyń sońy­na ergen 19-30-dyń arasyndaǵy jastar óziniń bolashaǵyn qalaı elestetedi? Olardyń aldaǵy kúnnen ne úmiti bar, olar da anadan týdy ǵoı?» degen oılar mazalady. О́z otandas­taryna, óz qandastaryna myltyq kezengen jastardyń osynsha rýhanı jutańdanyp ketetindeı sonsha ne kórindi? Olardyń aǵaıynnan, ortadan, mektepten kórgen tárbıesi az emes edi ǵoı? О́rkenıetke umtylǵan elmiz. Syrttan kúsh alsa da, ishten lep berýshiler bolsa da endi lańkesterdi bulaı basqa sekirtip qoıýǵa bolmaıdy. Qazirgi oryn alǵan jaǵdaı aldaǵy ýaqytta qaıtalanbaıtyndaı is isteýge tıispiz. Ol úshin saıası reformalardy tezdetken jón, Parlament bıligin, jergilikti atqarýshy bılik bedelin kóterý kerek dep oılaımyn. Eń bastysy, azamattyq qoǵam qalǵymaı, oıanyp, qımyl jasamasa bolmaıdy. Barlyq isti memleketke, quqyq qorǵaý organdaryna artyp qoıyp, únsiz otyra bersek, lańkester kez kelgen múmkindikti paıdalana beredi. Aqtóbede oryn alyp otyrǵan qaıǵyly jaǵdaı, búgingi azaly kún tynyshtyqty saqtaý úshin silkinip jumys isteýge sabaq bolar. Birigip qımyl jasaǵanda ǵana nátıjege jetemiz. QOSTANAI Nurly ÁITIEVA, Atyraý oblystyq máslıhatynyń depýtaty: – Aqtóbedegi jan­túr­shigerlik qan­dy qyrǵyn atyraý­lyqtardy da beıjaı qaldyrǵan joq. О́ıtkeni, 130-dan astam etnosty Qa­zaq­standaı qutty shańyraqtyń asty­na biriktirgen elimizdegi beıbit ómir tek otandastarymyzdy ǵa­na emes, jahan jurtynyń da qyzy­ǵý­shylyǵyn oıatyp edi. Alaıda, eldiń aırandaı uıyǵan birligine, tatýlyǵy men dostyǵyna syna qaqqysy kelgen, beıbit ómiriniń tynyshtyǵyn buzýdy kóksegen sodyr toptyń shekten shyqqan qanypezerligi barshanyń jaǵasyn ustatty. Biraq, bul bizdi elimizdi baıandy baqyt mekenine balaǵan barshany bir múddege, naqtylaı aıtqanda, Elbasy Nursultan Nazarbaev pash etken «Máńgilik El» ıdeıasynyń aınalasyna toptastyra túsedi. Sebebi, bizdiń ortaq Otanymyz – Qazaqstan osy kezge deıin álemdegi eń beıbit ómirdiń shynaıy alańyna aınaldy. Bolashaqta solaı bola berýi qajet. О́ıtkeni, biz tórtkil dúnıe dıdaryndaǵy kıkiljińniń, dúrdarazdyqtyń zardaby ońaılyqpen joıyla qoımaıtynyn bilemiz. Osy turǵydan aıtqanda, dál qazir biz elimizdegi beıbit ómirdi saqtaý úshin ortaq múddege jumylýymyz qajet. Ras, bul tek meniń ǵana pikirim emes. О́ńirdegi ár salada eńbek etetin, eldiń múddesin oılaıtyn otanshyl azamattardyń kópshiligi osyndaı ortaq toqtamǵa kelip otyr. Jalpy, ıslam dinin ustaýshylar qolyna qarý almaq túgili, adam balasyna qarsy óreskel áreket bildirýdi múlde qoldamaıdy. Demek, bul halqymyzdyń san ǵasyrlar boıy qalyptasqan bolmysyna saı emes. Biz eldiń tynyshtyǵy men qaýipsizdigine nuqsan keltiretin osy tektes qylmystarǵa tutas el bolyp qarsy turý arqyly tosqaýyl qoıa alamyz. Elbasy únemi birligimiz arqyly beıbitshilikti, kelisim men dostyqty saqtaýymyzdyń mańyzyn aıtyp keledi. Biz úshin eldiń birligi bárinen qymbat, sondyqtan dál qazir tatýlyǵymyz ben birligimizdi burynǵydan da nyqtaı túsetin bolamyz. Sol sebepten, biz beıbit ómirimizdi eshkimniń buzýyna eshqashan jol bermeımiz. Avetık AMIRHANIаN, Batys Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi: – Biz Qazaqstan halqy bir taǵdyr, bir múdde, bir maqsat biriktirgen birtutas ultpyz. Bárimizdiń ortaq Otanymyz ben terbetiler besigimiz – Qazaqstan Respýblıkasy. Eger egemen elimizdiń tynyshtyǵyna bireýler qater tóndirgisi kelse, biz olardy bir kisideı qatań túrde aıyptaýǵa tıispiz. Aıyptaýymyz kerek te. Aqtóbe qalasynda eldi ala taıdaı búldirgen sodyrlar soıqanyna qatysty da tek osylaı demekpiz. Jalań aıyptaý azdyq etedi. Biz bárimiz, sonyń ishinde oblystyń on jeti myń múshesi bar Qazaqstan halqy Assambleıasynyń músheleri kúsh biriktire otyryp, zulymdarǵa qarsy turýǵa, bulardy túbegeıli aýyzdyqtaý úshin birlesken túrde is-qımyl tanytýǵa qam jasaýymyz qajet. Qylmyskerde ult ta, shekara da bolmaıdy. El múddesi degen másele olardyń oılaryna kirip te shyqpaıdy. El múddesi deımiz-aý, sodyrlardyń bar oı-nıeti tek bir ǵana qaskúnemdik tóńireginde bolsa, sózimizdi shyǵyndaýdyń ózi artyq. Qazaqstan halqy Assambleıasy alǵa qoıǵan maqsat – birlik pen tatýlyqty jáne tynyshtyqty tý etý. Qasıetti qazaq jerin mekendegen san túrli etnos ókilderiniń ózara jarasymdylyǵy men úılesimdiligin úırenshikti úrdiske aınaldyrý. Solaı bolyp ta keledi. Bul keıbir ishki jáne syrtqy arandatýshy toptarǵa unamaıtyn sekildi. Aqtóbedegi lańkestik áreketterdiń arǵy astarynda osyndaı zymııan saıasat jatýy da ǵajap emes. Sondyqtan, terrorshylardy qatań túrde jazalap qana qoımaı, adam ólimine ákelip soqtyrǵan qandy oqıǵanyń osyndaı qyrlaryna jáne sebepteri men saldarlaryna tereńirek oı júgirtý qajet dep bilemin. Magomed LORSANOV, Mańǵystaý oblysyndaǵy «Vaınah» cheshen-ıngýsh etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy: – Aqtóbe qalasynda oryn alǵan oqıǵa barsha otandastarymyzdyń júregine úlken júk túsirip, kóńilin qulazytyp ketken óte aýyr jaǵdaı boldy. Jany jomart, júregi keń, meıirimdi qazaq halqynyń ulan-baıtaq jerinde óreskel quqyq buzýshylyqtyń, qandy qyrǵynnyń oryn almaýy kerek edi. Bul – bizdiń asyl dinimizge, dilimizge jat qylyq. Amal ne, orny tolmas ókinishti jaǵdaı boldy, birneshe jazyqsyz jan oılamaǵan jerde ajal qushty. Barlyǵynyń sońynda ańyrap otbasy qaldy – bireýiniń shıetteı balasy bolsa, ekinshisiniń úıinde qart anasy bar, úshinshisi on ekide bir gúli ashylmaǵan, áke-sheshesi endi ǵana qyzyǵyn kóremin dep otyrǵan qyrshyn jas. Musylman jamaǵaty úshin Ramazan aıynyń orny bólek, bul aıdy meıirim aıy dep, keshirim men shapaǵat aıy dep qasterleıdi, bul aıda qarý ustap qan tógip, kisi óltirmek túgili bireýdiń kóńi­lin qaldyrmaýǵa tyrysady jáne árkimniń de burynǵy bilip-bilmeı jasaǵan kúná­lary úshin keshirim surap, tazaratyn aıy. Dál osy qasıetti aıda osyn­sha­­lyqty qanypezerlikke táýekeli jetken, qalanyń qanyn sorǵalatyp, el-jurt­­ty qan qaqsatqan jandardy shy­naıy musylman dep aıta almaı