Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń qaýlysy №29  2016 jylǵy 28 qańtar, Almaty qalasy

  Qazaqstan Respýblıkasynda tólem kartochkalaryn paıdalana otyryp júrgizilgen operasııalar boıynsha bankaralyq tólemder men aqsha aýdarymdaryn júzege asyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ekinshi deńgeıdegi bankterdiń jumys istemeıtin kre­dıt­teri men aktıvteri, qarjylyq qyzmetter kórsetý jáne qarjy uıymdary men Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Ban­ki­niń qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2015 jylǵy 24 qarashadaǵy Qazaq­stan Respýblıkasynyń Zańyn iske asyrý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Basqarmasy qaýly etedi: 1. Qosa berilip otyrǵan Qazaqstan Respýblıkasynda tólem kartochkalaryn paıdalana otyryp júrgizilgen opera­sııalar boıynsha bankaralyq tólemder men aqsha aýdarymdaryn júzege asyrý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) bekitilsin. 2. Tólem júıelerin damytý jáne basqarý departamenti (Musaev R.N.) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen: 1) Quqyqtyq qamtamasyz etý departamentimen (Sarsenova N.V.) birlesip osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi; 2) osy qaýlyny «Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornyna; Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgeninen keıin kúntizbelik on kún ishinde «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa; Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin ony Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki alǵan kúnnen bastap kúntizbelik on kún ishinde Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń memlekettik tizilimine, Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń etalondyq baqylaý bankine engizýge jiberýdi; 3) osy qaýly resmı jarııalanǵannan keıin ony Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń resmı ınternet-resýrsyna ornalastyrýdy qamtamasyz etsin. 3. Halyqaralyq qatynastar jáne jurtshylyqpen baılanys departamenti (Qazybaev A.Q.) osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspasóz basylymdarynda resmı jarııalaýǵa jiberýdi qamtamasyz etsin. 4. Osy qaýlynyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Tóraǵasynyń orynbasary Ǵ.O. Pirmatovqa júktelsin. 5. Osy qaýly 2017 jylǵy 1 qańtardan bastap qoldanysqa engiziletin Qaǵıdalardyń 9, 13 jáne 14-tarmaqtaryn qospaǵanda, 2016 jylǵy 1 shildeden bastap qoldanysqa engiziledi. Ulttyq Bank Tóraǵasy D.AQYShEV Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2016 jylǵy 28 qańtardaǵy № 29 qaýlysymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynda tólem kartochkalaryn paıdalana otyryp júrgizilgen operasııalar boıynsha bankaralyq tólemder men aqsha aýdarymdaryn júzege asyrý qaǵıdalary 1. Osy Qazaqstan Respýblıkasynda tólem kartochkalaryn paıdalana otyryp júrgizilgen operasııalar boıynsha bankaralyq tólemder men aqsha aýdarymdaryn júzege asyrý qaǵıdalary Qazaqstan Respýblıkasynda tólem kartochkalaryn paıdalana otyryp júrgizilgen operasııalar boıynsha bankaralyq tólemder men aqsha aýdarymdaryn júzege asyrý tártibin aıqyndaıdy. 2. Qaǵıdalarda «Aqsha tólemi men aýdarymy týraly» 1998 jylǵy 29 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda, Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 1260 tirkelgen «Tólem kartochkalaryn shyǵarý jáne paıdalaný nusqaýlyǵyn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2000 jylǵy 24 tamyzdaǵy № 331 qaýlysynda kózdelgen uǵymdar, sondaı-aq myna uǵymdar paıdalanylady: 1) bankaralyq tólemder– bir tólem kartochkalaryn paıdalana otyryp júrgizilgen operasııalar boıynsha bankaralyq tólemder men aqsha aýdarymdarynyń qatysýshysynyń (budan ári – Qatysýshy) osy Qatysýshyǵa qyzmet kórsetý jelisinde basqa Qatysýshynyń paıdasyna júzege asyratyn tólemderi; 2) qarjylyq habar – tólem kartochkasyn paıdalana otyryp jasalǵan operasııa boıynsha bankaralyq tólem júrgizý úshin qajetti aqparattan turatyn jáne bir Qatysýshynyń basqa Qatysýshyǵa qatysty aqshalaı mindettemelerin (talaptaryn) bildiretin tólem qujaty; 3) Qatysýshy – emıtent jáne (nemese) ekvaıer bolyp tabylatyn ekinshi deńgeıdegi bank jáne (nemese) bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıym (budan ári – bank); 4) Qatysýshynyń taza pozısııasy – basqa Qatysýshylardyń osy Qatysýshyǵa qatysty aqshalaı mindettemeleri boıynsha Qatysýshy usynǵan qarjylyq habarlar somasy men osy Qatysýshynyń basqa Qatysýshylarǵa qatysty aqshalaı mindettemeleri boıynsha basqa Qatysýshylar usynǵan qarjylyq habarlar somasy arasyndaǵy aıyrma. Eger aıyrma – teris san bolsa, onda Qatysýshynyń debettik taza pozısııasy bar, eger oń bolsa – kredıttik taza pozısııasy bar; 5) tólem júıesiniń nemese tólem kartochkalary júıesiniń operatory (budan ári – Operator) – bankaralyq tólemderdi uıymdastyrý jónindegi prosessıngtik uıymnyń Qatysýshymen jasalǵan shartqa sáıkes habarlardy marshrýttaýdy, avtorlandyrýdy jáne klırıngti júzege asyrýdy qamtamasyz etý jónindegi qyzmetti júzege asyrýmen baılanysty fýnksııalaryn qosa alǵanda, tólem júıesiniń nemese tólem kartochkalary júıesiniń jumys isteýin qamtamasyz etý jónindegi qyzmetti júzege asyratyn zańdy tulǵa; 6) tólem kartochkalary júıeleriniń arnasy – tólem kartochkalary júıelerimen jasalǵan sharttarǵa sáıkes Qatysýshylar arasynda habarlardy marshrýttaý tásili; 7) tólem kartochkalaryn paıdalana otyryp júrgizilgen operasııalar boıynsha habarlardy marshrýttaý (budan ári – habarlardy marshrýttaý) – bankaralyq tólemder boıynsha habarlardyń Qatysýshylar arasynda júrý jáne berý marshrýtyn aıqyndaý prosesi; 8) tólem kartochkalarynyń bankaralyq júıesi – tólem kartochkalary bankaralyq júıesiniń Operatory men Qatysýshy arasynda jasalǵan shart negizinde Qatysýshylar arasynda habarlardy marshrýttaýǵa jáne klırıngine arnalǵan tólem júıesi. «Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Qazaqstan bankaralyq aqsha aýdarý ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik mekemesi tólem kartochkalary bankaralyq júıesiniń Operatory bolyp tabylady; 9) tikeleı bankaralyq is-qımyl arnasy – eki Qatysýshysynyń nemese olardyń arasynda jasalǵan tólemderge qyzmet kórsetý týraly sharttarǵa sáıkes olardyń prosessıngtik uıymdary arasyndaǵy aqparattyq-tehnologııalyq; 10) habar – Operator jáne Qatysýshy arasynda aqparat almasý úshin paıdalanylatyn aqparattyq derekter toby. 3. Bankaralyq tólemderdi júzege asyrý eki kezeńnen turady: 1) habarlardy marshrýttaý jáne avtorlandyrý; 2) bankaralyq tólemderdiń kóptarapty negizde tólem kartochkalarynyń bankaralyq júıesi jáne tólem kartochkalarynyń júıesi arnalary boıynsha klırıngi ne bankaralyq tólemderdiń ekijaqty negizdegi nemese arnanyń eki Qatysýshysynda tikeleı bankaralyq ózara is-qımyl bolǵan kezde ony paıdalanbastan júrgiziletin klırıngi; 3) aqsha aýdarymy. Aqsha aýdarymy árbir Qatysýshynyń taza pozısııasyna sáıkes ne eki Qatysýshynyń tikeleı bankaralyq ózara is-qımyl arnasy arqyly júzege asyrylǵan tikeleı bankaralyq tólemderdi oryndaý jolymen klırıng nátıjeleri boıynsha júzege asyrylady. 4. Qatysýshy habarlardy marshrýttaýdy júzege asyrady jáne avtorlandyrýdy mynadaı arnalardy paıdalaný arqyly alady: 1) tikeleı bankaralyq ózara is-qımyl arnasy; 2) tólem kartochkalary bankaralyq júıesiniń arnasy; 3) tólem kartochkalary júıeleriniń arnasy. 5. Bankaralyq tólemder Qaǵıdalardyń 4-tarmaǵynda kózdelgen arnalar arqyly júzege asyrylady. 6. Qatysýshylar arasynda bankaralyq tólemderdi júzege asyrý kezinde habarlar, sondaı-aq qarjylyq habarlar almasý elektrondyq tásilmen júzege asyrylady. 7. Operator bankaralyq tólemderdi júzege asyrý kezinde elektrondyq nysanda habarlar almasý jáne qaýipsizdikti qamtamasyz etý jónindegi rásimderdi belgileıdi jáne ol belgilegen merzimde Qatysýshylarǵa jiberiledi. 8. Operatormen jáne Qatysýshy arasynda jasalǵan shartta belgilengen habarlardy nemese basqa aqparatty alǵany týraly habarlaý habarlardy jibergenin jáne/nemese alǵanyn rastaý bolady. 9. Tikeleı bankaralyq áreket etýdiń arnasy eki Qatysýshylarda olar arasynda jasalǵan sharttyń negizinde olardyń óz tólemderi boıynsha korrespondenttik shottar arqyly aqparattyq-tehnologııalyq qosylý anyqtalǵan kezde paıdalanylady. Bir banktiń basqa da eki Qatysýshylardyń bankaralyq tólemderine qyzmet kórsetý úshin tikeleı bankaralyq áreket etý arnasyn paıdalanýyna ruqsat etilmeıdi. 10. Tólem kartochkalarynyń bankaralyq júıesiniń arnasy tólem kartochkalarynyń bankaralyq júıesiniń Ope­ratorymen jáne Qatysýshy arasynda jasalǵan shartqa sáıkes bankaralyq tólemderdi júrgizý úshin paıdalanylady. 11. Tólem kartochkalary júıeleriniń arnasy: 1) tólem kartochkalary júıesiniń ishki qujattaryna jáne tólem kartochkalarynyń bankaralyq júıesiniń Ope­ra­torymen jáne Qatysýshy arasynda jasalǵan sharttyń talaptaryna sáıkes bankaralyq tólemderdi júzege asyrǵan; 2) avtorlandyrýdy alý úshin habarlardy marshrýttaý kezinde paıdalanylady. 12. Operator Qatysýshymen jasalǵan shartqa sáıkes bankaralyq tólemderge qyzmetti kórsetýdi qamtamasyz etedi, onda myna talaptar: 1) Qatysýshymen jáne Operatordyń quqyqtary men mindetteri; 2) Qatysýshyny tólem júıesine nemese tólem kartochkalarynyń júıesine qosýǵa qoıylatyn talaptar; 3) Operatordyń talaptaryn saqtaý jónindegi talaptar, onda mynalar: elektrondyq nysanda habarlar jáne tólemder týraly basqa da aqparat almasýdyń tásilderi men tártibi; aqparattyń qaýipsizdik jáne derekterdi/derbes derekterdi jáne bank qupııasyn saqtaý rejimine qoıylatyn talaptar; habarlardy marshrýttaýdyń jáne avtorlandyrýdyń tártibi men talaptary; klırıngti júzege asyrý tártibi; bankaralyq komıssııalardy esepteý tártibi; klırıng nátıjesi boıynsha aqsha aýdarý merzimderi men tásilderi; bankaralyq tólemder boıynsha daýly jaǵdaılardy sheshý rásimi kózdeledi; 4) Qatysýshy men Operatordyń ózderi arasynda jasalǵan sharttyń talaptaryn oryndamaǵany úshin jaýapkershiligi; 5) olar arasynda jasalǵan shartty buzý jáne oǵan ózgeris engizý tártibi qamtylady. Operatormen jáne Qatysýshy arasyndaǵy shartqa Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna qaıshy kelmeıtin basqa da qosymsha talaptardy engizýge ruqsat beriledi. 13. Ekvaıer-qatysýshy esepti kezeńnen keıingi aptanyń birinshi jumys kúniniń Astana qalasynyń ýaqytymen saǵat 14-00 keshiktirmeı apta saıyn tólem kartochkalarynyń bankaralyq júıesiniń Operatoryna bankaralyq tólemder tizbesin qalyptastyrý jáne júrgizý úshin tólem kartochkalarynyń bankaralyq júıesiniń Operatory belgilegen talaptarǵa sáıkes basqa Qatysýshy-emıtentter esepti kezeńde qyzmet kórsetýdiń menshikti jelisinde júrgizgen bankaralyq tólemder boıynsha qarjylyq habarlardyń kóshirmelerin usynady. Osy tarmaqtyń birinshi bóliginiń talaptary bankaralyq tólemderdi júzege asyrý úshin tólem kartochkalarynyń bankaralyq júıesiniń arnasyn paıdalanatyn Qatysýshylarǵa qoldanylmaıdy. 14. Tólem kartochkalarynyń bankaralyq júıesiniń Operatory tólem kartochkalarynyń bankaralyq júıesi Operatorynyń bankaralyq tólemderdiń tizbesin qalyptastyrý jáne júrgizý talaptaryn, Qatysýshy usynatyn aqparattyń formatyna qoıylatyn talaptardy belgileıdi. Bankaralyq tólemderdiń tizbesin qalyptastyrý jáne júrgizý tólem kartochkalarynyń bankaralyq júıesi Operatorynyń baǵdarlamalyq qamtamasyz etýinde elektrondyq túrde júzege asyrylady. 15. Operator klırıngti júzege asyrǵan kezde tólem kartochkalary júıesiniń ishki qujattarynda jáne Operatormen jáne Qatysýshy arasynda jasalǵan shartta belgilengen tártipte jáne merzimde Qatysýshyǵa deıin taza pozısııalardy jetkizedi. 16. Operator Qatysýshylarǵa bankaralyq tólemder boıynsha olardyń qarjylyq habarlar almasqanyn rastaıtyn habarlardy beredi. 17. Operator klırıng nátıjesi boıynsha aqshany aqsha aýdarýdyń bankaralyq júıesi arqyly ne Qatysýshylar arasynda aqsha aýdarýdy qamtamasyz etetin bankter arqyly aýdarady. 18. Operator júrgizilgen bankaralyq tólemderdiń nátıjesi boıynsha Qatysýshynyń taza pozısııasyna sáıkes aqsha aýdarymyn ýaqtyly aıaqtaýdy qamtamasyz etý úshin táýekelderdi basqarý júıesin paıdalanady. 19. Operator Qatysýshynyń tólem kartochkalary júıesiniń ishki qujattarynda jáne Qatysýshymen jasalǵan shartta aıqyndalǵan aqparatty qorǵaýǵa qoıylǵan talaptardy saqtaýyna monıtorıng júrgizedi. Qatysýshy Operatormen jáne Qatysýshy arasynda jasalǵan shartta jáne tólem kartochkalary júıesiniń ishki qujattarynda belgilengen qaýipsizdikke qoıylǵan talaptardy buzǵan jaǵdaıda, eger Qatysýshynyń qaýipsizdik talaptaryn osyndaı buzýy basqa Qatysýshylardyń qaýipsizdigine qaýip tóndirgen jaǵdaıda, Operatormen jáne Qatysýshy arasynda jasalǵan shartqa sáıkes Operator Qatysýshyny ajyratýǵa deıingi qajetti shuǵyl sharalardy qabyldaıdy. Qaýly Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2016 jylǵy 25 aqpanda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №13224 bolyp engizildi.