Shań arasynan baqytyn tapqan

Shańy burqyraǵan, shýynan qulaq tunatyn sehta taban aýdarmastan istep, tutas ǵumyryn ótkizip kele jatqan Lázzatqa tanystary, qurby-qurdas, týystary tańǵalady. О́ıtkeni, bul seh jumysyna ekiniń biri bara bermeıdi, barǵandar da kóp turaqtamaıdy. Alǵashynda «eki qolǵa bir kúrek» dep kelgenderdiń ózi shydas bermeıdi. «Shańnyń arasynan ne taýyp aldy eken?» deıtinderge Lázzattyń «Shańnyń arasynan baqytymdy taptym» degen jaýabyn onyń ózine degen senimdiligi, jaqsy turmysy, jaıdary qalpy aıtyp turǵandaı edi. Eńbek pen tabandylyq baqytqa barar jol ekenin isimen dáleldegenniń biri – Lázzat Baqtııarova. Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestigindegi ýchaskelerdiń qaısysynda da jeńil jumys joq. Ásirese, tas maıdalaý ýchaskesiniń jumysy aýyr. Mashına maıdalap jatqan tastyń shyqyrlap, shýyldaǵan dybysy mıyńnan shyǵady. Shý men shań kimniń de bolsa júıkesin tozdyrady, bári de sharshap júredi. Lentada turyp qalǵan tasty «ıterip jiber» dep nusqaǵandy túsinbegen jas qyzǵa Lıýba degen jumysshy áıeldiń aıqaı salǵany bar edi. Jumysqa jańa kelgen órimdeı qyz shań arasynan Lıýba apaıynyń aıqaıy estilgende qazaqy tárbıesi men tózimdiligine salyp úndemeıtin. Ol ózge jastar sekildi Lázzat ta jumysty tastap ketedi dep oılaǵan. Lıýba apaıy osy joly qatelesken edi. «Ketse ketsin, meniń aıqaıyma ǵana emes, myna shańǵa ózi de shydamas. Jap-jas qyzǵa basqa jerde oryn jetpeı qaldy ma, mektepke, aýrýhanaǵa nege barmaıdy? Qaıta osy aradan ketip, jolyn tapsyn» deıtin ishteı ol jylamsyrap turǵan qyzǵa bir qarap qoıyp. Beınetten jaýyr torydaı bolǵan qarapaıym eńbek adamy emes pe, Lıýbanyń tyz etpe minezi bolǵanymen, qaıtymy tez áıel bolatyn. Lázzatty ishinen aıap turdy, myna shańnan ketse ketip qalsyn dep oılady. Al egde jumysshy Vıktor Mıhaılovıch Mahachıýk taldyrmash qara qyzdyń boıynan ójettik baıqaıtyn. Úndemeı, jumsaǵan iske shaýyp ketetin elgezektigin qaıtersiń. Jumystyń qyr-syryn tezirek úırenýi úshin ol Lázzatty «ana jerde tas ketti, myna jerdiń lentasyn qara», dep jıi jumsaı beretin. Orysshasy nashar qyzdyń qazaq aýylynan ekenin sehtaǵy orystildiler shamalady. «Uıańdyǵyna qaraǵanda kóp balaly otbasynan bolar. Ata-anasy munda nege jiberdi eken?» dep tańdanatyn Vıktor Mıhaılovıch. Osy sehqa kelgen talaı jas shań men shýǵa shydamaı, bir aı óter-ótpesten qarasyn kórsetpeı ketetin. Sehtaǵylar alǵashqy kúni-aq jylaǵan Lázzatty «áı, erteń tańerteń kelmeıtin bolar» degen. Al qara qyz kelesi aýysymda sehqa bárinen buryn kelip, jumys kıimin kıip alyp, olardy kútip turǵan edi. Osydan 30 jyl burynǵy osy kórinister Lázzat Baqtııarova úshin qazir ertegi ispetti. Rasynda, Lázzattyń osy tas maıdalaý ýchaskesine kelgeni bir taǵdyrdyń isi boldy. Ol sonaý Amangeldi aýdanyndaǵy Imanov keńsharynda týdy. Ol kezde Amangeldi aýdany Torǵaı oblysyna qaraıtyn. О́tken ǵasyrdyń 70-shi jyldary «Shubartaýlyqtar bastamasy» degendi jeleýletip, aýyl jastaryn mektepten keıin mal sharýashylyǵyna alyp qalatyn. Lázattyń ákesi Ábdiǵul mal baqty, biraq ol balalarynyń oqyǵanyn qalaıtyn. «Qyzdaryma qoı baqtyrmaımyn» dep bulqynsa da, ózi kommýnıst bolǵan soń, qatań júıege qarsy sóz aıta almaı ishten tynǵan. Bir jınalysta aýyldyń mektep bitirip jatqan balalaryna qoı baqtyrý máselesi taǵy qaraldy. «Oqıtyn balaǵa obal jasamaıyq» degen onyń sózin estir qulaq bolmady. Ol maldyń bárin tastap, bir túnde Qostanaı qalasyna kóship ketti. Ábdiǵuldyń alty qyz, eki uly bolatyn, Qostanaıǵa kelgen soń, taǵy da eki qyzy dúnıege keldi. Lázzat Y.Altynsarın atyndaǵy mektep-ınternatta oqydy. Mektepti bitirgen soń Rýdnyı qalasynda turatyn apasyn jaǵalap kelip, sondaǵy pedagogıka ýchılıshesine qujat tapsyrdy. Emtıhanda qazaq tili men ádebıetten jaqsy ótti de, matematıkadan «qulady». Esiktiń syrtynda jylap turǵan qyzdyń qasyna eki áıel kelip, «jylama, ýchılıshege túse almasań, tehnıkýmǵa tús. Hımııadan qalaısyń?» deıdi. «Jaqsymyn, ýchılıshege túse almaı turǵanda tehnıkýmǵa qalaı túsemin?» deıdi óksigin basa almaı turǵan Lázzat. Eki áıel ony qolynan jetektep ákelip, Indýstrııalyq tehnıkýmnyń «Paıdaly qazbalardy baıytý» bólimine «túsirip jiberedi». Keıin oılasa, tehnıkýmǵa bala jetpeıdi eken ǵoı. Ony qolynan jetektep oqýǵa túsirgen eki áıeldiń biri ustazy Lıýbov Nıkolaevna Danılova eken. Orys tilinde bir aýyz sózdi durys aıta almaıtyn Lázzatqa oqýdy bitirgenshe kómektesti. «Seniń talpynysyńa rıza bolamyn» deıtin. Fakýltette ózi sekildi órimdeı jas qyzdar az bolǵan joq. Barlyǵymen dostasyp ketti. Stýdenttik kóńildi kúnder zýlap óte shyqty. Mine, sodan beri Lázzattyń bar ómiri taban aýdarmaı osy shańy burqyraǵan sehta ótip keledi. О́mirdiń ashy-tushysyn da tatty. Turmys qurdy, bala súıdi. Qazir Bolaty azamat bolyp ósti, tártip saqshysy. Búginde aýysymdaǵy ujymy óziniń týǵandarynan kem emes. Lázattyń ustazy Lıýba apaıy da, Lıýbov Nıkolaevna da, Vıktor Mıhaılovıch te emes, ómirdiń ózi boldy. Qazir osy shańy burqyraǵan sehqa jetkenshe asyǵady, sharshaǵanda birine biri súıeý, qýanyshyna da ortaqtasady. О́mir degen ustazy oǵan adamdardy ulty, dini, tili emes, adamgershiligi, adal nıeti jaqyndastyrady dep úıretti. – Búginde eshnárseden kem emespin. Murynǵa, qulaqqa shańnan, shýdan qorǵaıtyn qorǵanysh kıip alamyz. Aýysymnan shyqqan soń jýynatyn jyly sý bar. Jaǵdaı bolǵan soń eńbektiń barlyǵy birdeı emes pe? Kez kelgen jumystyń qıyndyǵy da, bereketi de bolady, – deıdi Lázzat. Qazir ózi de shákirt tárbıeleıtin kánigi maman bolyp aldy. Qulaqty tundyrǵan shýdyń arasynan qandaı kólemdegi tastyń kele jatqanyn, qandaı kólemdegi tastyń lentadan ótpeı qalǵanyn, qandaı tetikke tastyń tyǵylyp qalǵanyn kózin jumyp turyp aıtyp beredi. Shákirtteri tańǵalady. Tastyń ózi de tazalyqty súıedi, shańdy jaz aıynda sýmen jýyp turady, qysta sypyryp, tastyń jolyn ashady. Osy sehtaǵy shańnan ókpesi qabynyp aýrýhanada jatqan kúnderi de boldy. Túnde uıyqtamaıdy. Medbıke kelip: «Nege uıyqtamaısyz, bir jerińiz aýyryp tur ma?», dep suraıdy. «Esh jerim aýyrmaıdy, búgin meniń túngi aýysymǵa shyǵatyn kúnim ǵoı, ádettenip qalǵanmyn, túnde uıyqtaı almaımyn», dep jaýap beredi. Bir sehta, bir fabrıkada tabany kúrekteı 30 jyl jumys istegen Lázzat Baqtııarovany Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestigindegilerdiń barlyǵy biledi desek bolar. Dóńgelek júzdi sulýsha áıeldiń esimi qurmetke laıyq kenshiler qatarynda atalady, qurmet taqtasynan túspeıdi. Merekelerde «SSKО́B» aksıonerlik qoǵamy basshylyǵy tarapynan talaı ret alǵys hat aldy. Arqadan qaqqanda eńbek torysyna da qanat bitkendeı, ol ózin baqytty sezinedi. Tas maıdalaý ýchaskesinde ón­dirilip jatqan qıyrshyq tas­tardy elimizdegi jol, úı qury­lys­taryna, qurylys materıaldaryn jasaıtyn zaýyttarda paıdalanady. Jolsyz da, úısiz de damý joq. Qıyrshyq tastar Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestiginen vagondarǵa artylyp, elimizdiń shalǵaılaryna ketip jatady. Al ol tastardyń náp-názik áıel qolynan shyqqany eshkimniń oıyna kele qoımaıdy. Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan» Rýdnyı