Aýtızm balalar kózimen qaraǵanda

Bolat О́temuratovtyń «Asyl Mıras» qaıyrymdylyq qory «Aýtızm. Álem barsha úshin bireý» baǵdarlamasy aıasynda Almaty qalasyndaǵy kórkemóner mektepteriniń, beıneleý stýdııalary men shyǵarmashylyq sheberhanalardyń 10 jáne 18 jas aralyǵyndaǵy jas tárbıelenýshileriniń eńbekteriniń kórmesin ótkizdi. Ekspozısııada Almaty qa­la­­­sy­nyń jas jáne daryndy sýret­­shileriniń ártúrli stıl men janrdaǵy 120-dan as­tam eńbekteri usynylǵan. Sýret­shiler aldyna qoıylǵan mindetti shesh­e aldy ma? Olar taqyrypty qanshalyqty asha bildi? Olar «aınanyń syrtyndaǵy dúnıeni» qalaı elestetýde? Mine, osy saýa­ldarǵa jaýap kórme bary­­synda berildi. О́ıtkeni, kór­me qarsańynda sheberlik sabaq­­tary ótkizilip, onda aýtızm de­genniń ne ekeni týra­ly áńgi­me­lendi. Akterler osy má­sele boıynsha ártúrli jaǵdaı­lar­dy oıyn pishimindegi pantomı­malar túrinde kórsetip, tikeleı shy­ǵar­mashylyq úderisi beınelendi. Sondaı-aq, kórmege Almaty jáne Astana qalalarynyń «Asyl Mıras» aýtızmi bar bala­lar­ǵa arnalǵan ortalyqtar tár­bıe­lenýshileri de qatysyp, ózderiniń qaǵaz betinde álemniń olarǵa qandaı bolyp kórinetini bildirildi. Bilim jáne ǵylym mınıstr­liginiń málimetterine súıensek, qazirgi ýaqytta Qazaqstanda jasy 18-ge deıingi «aýtızm» dıagnozy bar 1956 bala turady eken. Bir jyl buryn olardyń sany 1456 quraǵan bolatyn. Shyn máninde mundaı balalardyń sany budan da kóp, sebebi, aýtıstıkalyq spektrdiń buzylýy bar bala­lar­dyń barlyǵyna birdeı durys dıagnoz qoıyla bermeıdi. Gúlzeınep SÁDIRQYZY, «Egemen Qazaqstan» 2015 jyldan beri «Asyl Mıras» qory aýtızmi bar balalar­dy qoldaýǵa arnalǵan «Aýtızm. Álem barsha úshin bireý» baǵdar­la­ma­syn júzege asyryp keledi, baǵ­darlama «Ashyq Álem» qoǵamdyq qory­men seriktestikte júzege asy­rylýda. Basty maqsat – aýtızmi bar balalar men olardyń otba­sy­larynyń ómir súrý sapasyn erte bastan dıagnostıkalaý, ońal­tý, ınklıýzıvti bilim berý jáne áleý­mettik yqpaldastyrý ar­qyly art­tyrý. Baǵdarlamany júze­ge asyrý sheńberinde Qor ózi­niń maq­sattarynyń biri retin­de osy másele boıynsha shy­naıy aq­p­a­ratty keńinen taratýdy belgilegen. – Qordyń mindetteriniń biri – qoǵamdy aýtızm jaıly jáne osyndaı dıagnozy bar bala­lar jaıly habardar etý. Jurt­shylyqqa aýtızmniń qasiret emes ekendigin, mundaı jaǵdaıda aýtızmmen ómir súrýdi úırenýge bolatynyn, al elemeýdiń ózi naǵyz qasiret bolyp tabylatynyn túsindirý qajet. Biz qoǵamnyń aýtızmi bar adamdarǵa qatysty pikirin ózgertýge, olarǵa degen toleranttyq kózqarasty qalyp­tastyrýǵa kómekteskimiz keledi. Olar úshin aınalasyndaǵy álem – bul adamdardan, jerler men oqıǵalardan quralǵan ala­sa­pyran dúnıe. Biz aýtızmi bar adam­dardyń álemdi qalaı kóre­­tinin túsinip jáne qoǵamǵa osy bir jumbaq álemdi balalar shy­ǵar­mashylyǵy arqyly kórsetkimiz keledi», – deıdi «Asyl Mıras» qaıyrymdylyq qorynyń dırektory Marat Aıtmaǵambetov. Kórme «Balalar álemdi beı­ne­leıdi» qoǵamdyq qorynyń qatysýymen uıymdastyryl­dy, qordyń maqsaty – daryndy balalardy qoldaý, jastardyń shyǵarmashylyq áleýetin júzege asyrýǵa kómektesý jáne yqpal etý, jas qazaqstandyqtardyń sh­y­ǵar­­mashylyq jáne ınnova­sııa­lyq qyzmetin qoldaý, ónerdegi jetistikterdi, materıaldyq emes jáne materıaldyq mádenı mura­ny tanymal etý jáne t.b. Kórmeniń qorytyndysy boıyn­­­sha jas talanttardyń eń úz­dik eńbekteri tańdalyp, árbir kon­­kýrsant qatysý sertıfıkatyna ıe boldy, al Gran-prı syı­lyǵynyń ıegeri men 1, 2, 3 oryndy ıelengen fınalısterdi jobanyń uıymdastyrýshylary estelik syılyqtarmen jáne dıplomdarmen marapattady. Almaty