UBT-ny utqyr uıymdastyrǵan utylmaıdy

On bir jyl mektepte bilim alǵan talapkerdiń taǵdyryn sheshetin Ulttyq biryńǵaı testileýdiń nátıjesi shyqty. Oǵan zeıin salyp qarasaq, ótken jyldardaǵydaı emes, bıyl utymdy uıymdastyrylǵanyna kóz jetkizesiń. Ásirese, UBT nátıjesine narazylardyń ózine ózi qol jumsaýy kezdespepti. Bul júıeli jumystyń jemisi desek jarasar. Áıtse de, UBT týraly ár­alýan pikirler aıtyldy, aıtylyp ta keledi. Jurttyń tilegi es­kerilip, aldaǵy jyly bul bilim bá­sekesin anyqtaıtyn synaq óz­geretin sekildi. Soǵan oraı, túrli baılam paıymdardy bir taqyrypqa toptastyryp, oqyr­mandarymyzǵa usynyp otyrmyz. Kúngeı men kóleńke Biz oblystyq bilim basqar­ma­synyń basshysy Sholpan Karınovaǵa jolyǵyp, táýelsiz syrt­taı baqylaý júıesin júzege asyrý­dyń artyqshylyqtary men sheshimin tabýy tıis máseleler jóninde suraǵanymyzda, 2004 jyldan beri qoldanylyp kele jatqan Ulttyq biryńǵaı testileý (UBT)oqýshylardyń bilim alý deńgeıi men ustazdardyń sapalyq quramyn anyqtaýda ázirge birden-bir bas­ty kórsetkish ekenin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, bıyl UBT-ǵa 2352 túlek qatysyp, ortasha ball 79,01-di qu­ra­ǵan. «Altyn belgi» men «Úzdik attes­tat» alýshylardyń sany birshama artqan. Bir atap óterligi, synaq barynsha tynysh ótip, tosyn oqıǵalar da, ata-analar tarapynan aryz-shaǵymdar da oryn almaǵan. Muǵalimderden, oqý bólimderinen ár oqýshynyń jeke tulǵalyq qasıetine nazar aýdarý, qabilet-qarymyn jete eskerý talap etilgen. Qazaq-túrik lıseıi, Á.Dosmuhambetov atyndaǵy daryndy balalarǵa mamandandyrylǵan mektep-ınternaty, «BEST» gımnazııasy 104-101 aralyǵynda upaı jınap, úzdikter qatarynan kóringen. Aýyldyqtar arasynda Ýálıhanov aýdany (86, 67 ball) top jarǵan. Kóp jylǵy tájirıbe UBT bilim sapasynyń basty aıqyndaýshy ólshemi ekenin kórsetip otyr. Desek te, bul úrdis keı pánder boıynsha oqýshynyń shyǵarmashylyq qarym-qabiletin tejeıdi, ashyp kórsete almaıdy degen pikirler aıtylyp júr. Mundaı kózqaraspen kelispeýge bolmaıdy. Ásirese, UBT-nyń 5 pán boıynsha tapsyrylýy, onyń ishinde mamandyq tańdaýda bir pánge erekshe basymdyq berilýi tóńireginde oılanatyn tustar joq emes. Sondyqtan, qazirgi bilim berý júıesi, oqytýdyń ınnovasııalyq ádis-tásilderin engizý jaǵdaıynda usynys-tilekterdiń talqyǵa túsip, jete eskerilgeni jón, – deıdi Sholpan Tańatqyzy. Biz birqatar ata-analarmen, muǵa­limdermen, túlektermen suh­bat­tasqanymyzda olar da UBT-ǵa qatysty óz ustanymdaryn ashyq bil­dirdi. Aty-jónin atamaý­dy sura­ǵan B. esimdi azamatsha mek­tep­ter­degi tolyqqandy bilim sapasy áli de syrttaı san qýalaýshylyq kórsetkishtermen ólshenetinine, osy sebepti 9-synyptan keıin «nashar oqıtyndardan» «tazarý» júrgiziletinine qynjylys bildirdi. Bıyl oblysta 11 synypty 3684 oqýshy támamdasa, olardyń 27 paıy­zy UBT-ǵa qatystyrylmaǵan. Son­da qalaı, jyldar boıy alǵan bilimderine senimsiz bolǵany ma? Esil aýdanynda bir oqýshynyń úlgeriminiń tómendigi jeleý etilip, UBT-ǵa qatystyrmaýdyń barlyq aıla-sharǵylary qoldanylǵan. Mun­daı keleńsiz kórinister qala­lyq jerlerde de az kezdespeıdi. Meniń­she, UBT nátıjeli bolý úshin, birin­shiden, shaǵyn jınaqty mektepterge qamqorlyq kúsheıtilýi kerek. О́ńirde mundaı úlgidegi bilim oshaqtary 88 paıyz tóńireginde ekenin, onyń ústi­ne aqparattyq-kommýnıkasııa­lyq teh­nologııalardan jutańdy­ǵyn, biriktirilgen synyptarda oqy­laty­nyn, muǵalimderdiń tolyq oqý júk­te­mesimen qamtamasyz etil­me­ge­nin eskersek, túıindi máseleler jetip-ar­t­ylady. Menińshe, UBT kerek pe, joq pa degennen góri bilim berý sa­lasyndaǵy reformalardyń nátı­jel­iligine kóńil aýdarǵan durys degen suhbattasymyzdyń sózine alyp-qosarymyz joq. О́ıtkeni, óńir­de UBT tapsyrǵandardyń besten biri 50 ball jınaı almaǵany, 52 tú­lek «ekilik» alǵany, «Altyn belgi» men «Úzdik attestatqa» úmit­ker­ler­­diń jar­tysyna jýyǵy óz bilim­derin dá­lel­demegeni oılandyrmaı qoımaıdy. 30 jyl jumys ótili bar T. esimdi ustaz búgingi kúni UBT-da bilim­sizderdiń de aty ozyp, báıge aldyn bermeı júrgenin jasyrmady. Onyń paıymdaýynsha, úlgerimi tómenderdiń «baǵyn» jandyryp turǵany – qazirgi zamannyń ozyq tehnologııalary. О́z sózine uıaly telefondy folga qaǵazyna orap, ishke alyp ótken oqýshynyń is-áreketin mysalǵa keltirdi. Test saýaldaryn mekteptiń ınformatıka kabınetinde kútip otyrǵan ustazdaryna joldaǵan. Ári qaraı oqıǵanyń qalaı órbıtini aıtpasa da túsinikti. Sondyqtan, bilim sapasyn arttyrýdyń keshendi júıesin túbirimen ózgertip, basqa túrin engizgen qajet dep esepteıdi. Bılet suraqtaryna jaýap berý sekildi synaq túrlerin nege engizbeske? UBT-ǵa ıek artqan oqýshylardyń ózdiginen bilim alýǵa qumarlyǵy, jan-jaqty izdenisi, kásibı daıarlyǵy jyl ótken saıyn tómendep barady. Kóbine-kóp jattandy jaýaptarmen, tar maǵynaly oılaýmen shekteledi. Taratyp, taldap aıtýǵa shorqaq. UBT búginde bilim sapasyn baǵalaýdyń kórsetkishi bolýdan qaldy, deıdi tájirıbeli pedagog. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan» Soltústik Qazaqstan oblysy